ارزیابی کیفیت‌های بصری فضاهای آموزشی بر اساس ترجیحات استفاده‌کنندگان، مورد مطالعاتی: پردیس دانشگاه فردوسی مشهد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 استادیار شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

چکیده

در چند دهه اخیر توجه ویژه‌ای به منظر و ارتباط آن با ادراک استفاده‌کنندگان از آن، در فضاهای آموزشی و دانشگاهی شده است. با توجه به تأثیر طراحی محیطی بر کیفیت آموزشی، این پژوهش، به بررسی کیفیت‌های بصری فضاهای آموزشی بر اساس پیشنهادات استفاده‌کنندگان در دانشگاه فردوسی مشهد، به‌عنوان قطب آموزشی در نیمه شرق کشور، می‌پردازد. به‌منظور دستیابی به این هدف، از روش نظری و عملی استفاده‌شده است که در بعد نظری با استفاده از رویکرد کمی- کیفی و راهبرد موردکاوی به توصیف و تحلیل یافته‌ها پرداخته است و از منابع (کتب و مقالات) استفاده‌شده است و شاخص‌ها و معیارهایی کیفیت بصری بر اساس آرای نظریه‌پردازان در بخش نظری استخراج شده است. در بخش عملی نیز برداشت‌های میدانی و پرسشنامه استفاده‌شده است و از مجموع 1775 نفر، 200 کاربر از میان دانشجویان، اساتید و کارمندان به‌صورت تصادفی در سه پهنه سایت دانشگاه، انتخاب‌ شده‌اند. با استفاده از روش طبقه‌بندی کیفیت بصری1 به تحلیل پرسشنامه‌ها و بررسی ترجیحات استفاده‌کنندگان پرداخته‌شده است که به‌صورت کمی (امتیازات) و کیفی (دلایل امتیازات) بررسی‌شده است. سپس میزان انطباق و یا عدم انطباق مؤلفه‌های مؤثر بر کیفیت‌های بصری استفاده‌کنندگان از فضا با آراء نظریه‌پردازان سنجیده شده است. نتایج پژوهش حاضر نشان می‌دهد که معیارهای کلیدی اولیه در تعیین کیفیت‌های بصری فضاهای آموزشی بر اساس ترجیح و نظر استفاده‌کنندگان از فضا در سایت مورد بررسی شامل مواردی نظیر پوشش گیاهی مناسب و سرسبزی فضا، استفاده از رنگ مناسب، مبلمان مناسب فضایی و مکانیابی بهینه آن‌ها، استفاده از عناصر طبیعی و استفاده از المان شاخص و متناسب می‌باشند. همچنین عواملی نظیر عدم استفاده از پوشش گیاهی مناسب و سرسبز، عدم استفاده از مبلمان مناسب و مکانیابی نامناسب، تمیز نبودن فضا، عدم وجود نظم و ترتیب در چیدمان فضایی به‌عنوان اصلی‌ترین مؤلفه‌های عدم مطلوبیت (نداشتن کیفیت بصری) بر اساس نظر استفاده‌کنندگان دانشگاه می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Assessment of the Visual Qualities of Educational Spaces Based on the Preferences of Users; Case Study: Ferdowsi University of Mashhad, International Campus

نویسندگان [English]

  • Shadi Shokri Yazdan Abad 1
  • Sara Mahdizadeh 2
1 Ph.D. Candidate of Urbanism, Faculty of Art and Architecture, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor of Urbanism, Department of Architecture and Urbanism, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
چکیده [English]

In recent decades, there has been considerable attention to the landscape and its relationship with the users’ perception in the educational and academic environments. Given the impact of the environmental design on the education quality, the current study investigates the visual qualities of the educational spaces based on the users’ recommendations in the Ferdowsi University of Mashhad, as the educational center in the eastern part of the country. Therefore, theoretical and practical methods were used to achieve the research purpose. In the theoretical aspect, using the qualitative-quantitative method and case study, the current research analyzed the findings. In this regard, the books and papers were also used. Then, the indicators and criteria of the visual quality based on the theorists’ opinions were extracted in the theoretical part. In the practical part, the questionnaire and field study was applied. Out of 1775, 200 users were selected randomly among the students, professors, and the university staff in three zones of the university site. The Q-sort method was used to analyze the questionnaire and investigate the preferences of the user’s quantitative (scores) and qualitatively (the reasons for scores). Then, the degree of conformity or non-conformity of the components affecting the visual qualities of space users with the views of theorists was measured. The research results show that the initial principal criteria in determining the visual qualities of the educational spaces based on the preference and opinion of the users in the studied site are as follows:  proper vegetation and greenness of the space, using the proper color, proper space furniture, and their optimal location, using the natural elements and the use of the prominent and suitable element. Also, the factors such as the lack of using suitable and green vegetation, the lack of appropriate furniture and inappropriate location, unclean space, lack of discipline and calm in the space layout are the main components of the lack of desirability (lack of visual quality) based on the users of the university.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Landscape Aesthetics
  • Visual Qualities
  • Preferences of the Users of Educational Spaces
  • Ferdowsi university of Mashhad
Bahamin, R. (2015). Educational Spaces from the Perspective of Environmental Psychology, International Conference on Civil Engineering, Architecture and Urban Infrastructure, Tabriz, Iran. Https://Civilica.Com/Doc/447717
Bazi, Kh., Khamr, Gh., Kiani, A., Mirashkari, M.A., & Golchin, P. (2013). Assessment of Visual Landscape of Mellat Park in Zahedan From Different Age Groups’ Point of View. Geography and Territorial Spatial Arrangement, 3(9), 49-68. Https://Gaij.Usb.Ac.Ir/Article_1388.Html
Bell, S. (2008). Elements of Visual Design in Landscape (M. Reza. Masnavi, Trans.). University of Tehran Press. 57-111.
Development Pattern and Detailed Plan of the Southwestern Area of Mashhad, Urban Planning And Architecture Consulting Engineers of Naghshe Piravash (2009). Institution for Studies and Planning of Urban Development of Mashhad, Summer, 1-4.
Dober, R.P. (2000). Campus Landscape: Functions, Forms, Features. Journal of Urban Health, 80(4).
Edwards, B. (2000). University Architecture. (H.R. Azamaty, & M. Bagheri, Trans.). Art and Architecture, Tehran, Iran.
Fathi, M., Darini, I., & Narouei, B. (2007). Plant Landscape Preferences of Forest Parks; Case Study of Chitgar Forest Park in Tehran. Third National Congress on Urban Landscape and Greenspace, Kish Island. 86. Https://Civilica.Com/Doc/61724
Ferdowsi University of Mashhad Comprehensive Plan (2010-2020). Office for Compiling the Comprehensive Campus Plan of Ferdowsi University of Mashhad.
Gharavi Khansari, M. (2008). Qualitative Evaluation of University of Tehran Central Campus. Honar-Haye Ziba, 35(0), 75-84. Https://Jhz.Ut.Ac.Ir/Article_27123.Html
Golchin, P., Narouee, B., & Irani Behbahani, H. (2013). Study of Users Preferences Based on Visual Quality Evaluation: The Case of Zahedan Mellat Urban Forest Park. Journal of Environmental Studies, 39(4), 193-203. Https://Jes.Ut.Ac.Ir/Article_36472.Html
Golchin, P., Narouee, B., & Masnavi, M.R. (2011). Evaluating Visual Quality of Educational Campus Based on Users Preferences: The Case of Sistan and Balouchestan University. Journal of Environmental Studies, 38(2), 135-150. Https://Jes.Ut.Ac.Ir/Article_29109.Html
Kamelnia, H. (Fall 2015). Basic Principles of University’s Architecture, Ferdowsi University of Mashhad Press, 641, 14, 82-87.
Kaplan, S. (1995). The Restorative Benefits of Nature: Toward an Integrative Framework. Journal of Environmental Psychology, 15(3), 169-182.
Lak, A., & Ramezani, M. (2017). Users’ Preferences for Designing Spaces under Urban Bridges as Vital Urban Spaces. Armanshahr Architecture & Urban Development Journal, 11(23), 225-235.
Moradi, F. (2011). Q Methodology: A Step in Hopes. Social Sciences Book of the Month, 37, 97-98.
Saeedi, S., & Nedayi, P. (2015): Investigating the Effects of Lighting and Visual Preferences of Individuals on the Usage of Urban Spaces, Range: Valiasr Ave, The Distance between Parkway Intersection and Tajrish Square, International Congress on Sustainable Architecture and Urbanism in Contemporary Middle East, Dubay. Https://Civilica.Com/Doc/505649/Certificate/Print/
Shamgoli, Gh., &Yeki Ta, H. (2010). Assessing the Effects of Urban Landscape on the Mental Health of Citizens. The First National Student Conference on Management and New Technologies in Health Sciences, Health and Environment. Https://Civilica.Com/Doc/111373/
Stephenson, W. (1968). The Contribution of Q to Attitude Research. Attitude Research on the Rocks, Pp. 160–171
Stephenson, W. (1965). Perspectives in Psychology: XXIII Definition of Opinion, Attitude and Belief. the Psychological Record, 15(2), 281–288.
Wang. W.M., & Chen. Ch.Ch. (2012). University Design Applied to Establishing Evaluation Criteria for University Campus Open Space. Journal of Business and Information.
Yousefi, A., Sadeghi, A., Abdollahi, S., & Charkhzarrin, M. (2014). Urban Landscape. Sixth National Conference on Urban Planning and Management with an Emphasis on Islamic City Components, Holy Mashhad. Https://Civilica.Com/Doc/349659/