تبیین معیارهای امکان‌سنجی تبدیل خیابان به پیاده‌راه در مراکز شهرها، مورد مطالعاتی: هسته مرکزی شهر بابل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر تهران، تهران، ایران

2 استادیار گروه برنامه‌ریزی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر تهران، تهران، ایران.

چکیده

پیاده‌راه‌ها به دلیل نقش عملکردی، اجتماعی و فرهنگی ویژه، از مهم‌ترین فضاهای شهری برای گذران اوقات فراغت و فعالیت‌های اجتماعی است. به همین دلیل خیابان‌ها و فضاهای باز مرکز شهرها، قابلیت بالایی برای تبدیل‌شدن به پیاده‌راه دارند. هدف از پژوهش تبیین معیارهای امکان‌سنجی تبدیل خیابان‌ به پیاده‌راه در هسته مرکزی شهر بابل است که ابتدا به روش استدلال منطقی انجام‌شده و بر اساس مبانی نظری و تجارب جهانی، معیارهای لازم تدوین‌ و پس از تدقیق و بومی‌سازی به روش روایی صوری، نهایی و رتبه‌بندی شده‌اند. سپس در مرکز شهر بابل با استفاده از معیارهای به‌دست‌آمده و روش تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP)، خیابان‌های مناسب برای تبدیل‌شدن به پیاده‌راه مشخص و اولویت‌بندی شده‌اند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که در امکان‌سنجی پیاده‌راه دو نوع معیار مهم است: اول معیارهای لازم که شامل دو  معیار «غالب‌بودن نقش اجتماعی بر نقش جابه‌جایی و دسترسی و امکان انتقال نقش جابه‌جایی و دسترسی به خیابان‌های اطراف (حفظ پیوستگی شبکه‌های اصلی سواره)» و «شیب طولی متوسط کم‌تر از 5 درصد» است و نبود آن‌ها مانع از تبدیل خیابان به پیاده‌راه می‌شود. دوم شامل معیارهای «وجود لبه‌های جذاب در خیابان»، «وجود فعالیت اختیاری و اجتماعی در خیابان»، «جمعیت و تعداد مناسب پیاده»، «وجود جذابیت‌های مهم در داخل و یا فاصله 500 متری از خیابان»، «وجود عناصر مهم ماندگار در ذهن مردم، در داخل خیابان (نشانه بصری و گره فعالیتی)»، «دسترسی به ایستگاه حمل‌ونقل عمومی حداکثر در فاصله 500 متری از خیابان»، «وجود پارکینگ عمومی حداکثر در فاصله 500 متری از خیابان»، «نفوذپذیری مناسب خیابان»، «وجود پوشش گیاهی در خیابان» و «سکونت در خیابان و یا اطراف آن» هستند که نبود یکی از آن‌ها مانع از تبدیل خیابان به پیاده‌راه نمی‌شود؛ اما وجود آن‌ها در ایجاد پیاده‌راه موفق و اولویت‌بندی آن‌ها بسیار مهم است و می‌توانند پس از ایجاد پیاده‌راه با طراحی خوب تقویت یا ایجاد گردند. در مرکز شهر بابل، خیابان آیت‌الله سعیدی به دلیل داشتن اکثریت معیارهای ذکرشده، مناسب‌ترین خیابان برای تبدیل‌شدن به پیاده‌راه است و می‌تواند مکان مناسبی برای آغاز شبکه پیاده‌راهی باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explaining the Feasibility Criteria for Converting Streets to Pedestrian Areas in City Centers; Case Study: The Central Core of Babol

نویسندگان [English]

  • Hadi Aghajani 1
  • Hadi Pendar 2
1 M.A. of Urban Design, Faculty of Architecture and Urban Planning, University of Arts, Tehran, Iran
2 Assistant Professor of Urban Planning, Department of Urban Planning, Faculty of Architecture and Urban Planning, University of Arts, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Due to their special functional, social and cultural role, pedestrian areas are the most significant urban spaces for leisure and social activities. For this reason, the streets and open spaces of the city center have a high potential to become pedestrian areas. This study aims to explain the feasibility criteria for converting a street into a pedestrian area in the central core of Babol, which was first done by logical reasoning and based on theoretical foundations and global experiences, the necessary criteria were developed and after modification and localization by face validity, they were finalized and ranked. Then, in the center of Babol, via the obtained criteria and the Analytical Hierarchy Process (AHP), suitable streets to become pedestrian areas have been identified and prioritized. The research results reveal that two types of criteria are significant in the feasibility study of the pedestrian area : first, the necessary criteria, which include two criteria: “The dominance of the social role over the transportation and access role and the possibility of transferring the role of transportation and access to the surrounding streets (maintaining the continuity of the main riding networks)” and “the average longitudinal slope less than 5%” and their absence prevents the street from becoming a pedestrian area . The second includes the criteria of “existence of attractive edges in the street”, “existence of voluntary and social activity in the street”, “population and suitable number of pedestrians”, “existence of important attractions inside or 500 meters away from the street”, “existence of important permanent elements in people's minds, inside the street (visual sign and activity node)”, “access to public transport station at a maximum distance of 500 meters from the street”, “existence of public parking at a maximum distance of 500 meters from the street”, “proper penetrability of the street”, “vegetation on the street” and “living on or around the street”, the absence of one of which prevents the street from turning into a pedestrian area . But their existence is very important in creating a successful pedestrian area and prioritizing them, and they can be strengthened or created after creating a pedestrian area with a good design. In the center of Babol city, Ayatollah Saeedi Street, due to having most of the mentioned criteria, is the most suitable street to become a pedestrian area and can be a suitable place to start the pedestrian area network.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Pedestrian Area
  • Public space
  • urban context
  • City of Babol
Alexander, Ch., Ishikawa, S., Silverstein, M., Jacobson, M., Fiksdahl-King, I., & Angel, S. (1977). A Pattern Language: Towns, Buildings, Construction. New York, New York: Oxford University Press. https://arl.human.cornell.edu/linked%20docs/Alexander_A_Pattern_Language.pdf
Bates, K. (2013). Making Pedestrian Malls Work; Key Elements of Successful Pedestrian Malls in the US and Europe. Oregon: Department of Planning, Public Policy, & Management of the University of Oregon. http://hdl.handle.net/1794/13018
Bentley, I., Akcock, A., Murrain, P., McGlynn, S., & Smith, G. (2003). Responsive Environments: A Manual for Designers (M. Behzadfar, Trans.). Tehran: University of Science & Technology.
Crawford, J.H. (2002). Carfree Cities. Utrecht, Netherlands: International Books. https://www.amazon.com/Carfree-Cities-J-Crawford-2002-11-01/dp/B01K3OEMME 
Design Guide for Pedestrian Crossings in Urban Passages. (1996). Tehran. Deputy of Development of Transportation Office and Secretariat of High Council of Traffic Coordination.
Dokmeci, V., Altunbas, U., & Yazgi, B. (2007). Revitalisation of the Main Street of a Distinguished Old, 15(1), 153-166. https://doi.org/10.1080/09654310601016788
Elahi, S., & Ardane, S. (2011). Evaluation of June 15th Pedestrain Area in Tehran. Journal of Pedestrian Life in World Experiences, 74.
European Commision Directorate-General for the Environment. (2005). Reclaiming City Streets for PeopleChaos or Quality of Life. https://ec.europa.eu/environment/pubs/pdf/streets_people.pdf
Fallah, E., Habibi, S., & Rohi, A. (2012). Evaluation of Tehran Market Pedestrian Way. Management of Information Technology and Documentation Center of Tehran Center for Studies and Planning.
Gehl, Y. (2011). Life between Buildings: Using Public Space. Washington, D.C.: Island Press. https://books.google.com/books/about/Life_Between_Buildings.html?id=X707aiCq6T8C
Gehl, Y. (2002). Public Space and Public Life, City of Adelaide. Adelaide: Adelaide City Council.
Ghorbani, R., & Jame Kasra, M. (2010). Pedestranization as a New Approach for the Renewal of Urban Centers A Case Study of Tarbiat Pedestrian Way of Tabriz. Journal of Urban - Regional Studies and Research, 2(6), 55- 72. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=125724
Gibbs, R. (2012). Principles of Urban Retail Planning and Development. Hoboken, New Jersey: John Wiley & Sons.
Golkar, K. (2000). Constructive Components of Urban Design. Soffeh, (38), 85-92. http://www.memarnet.com/sites/default/files/pdf/tarahi-shahri.pdf
Jacobs, A. (1993). Great Streets. Cambridge, Massachusetts: MIT Press. https://www.amazon.com/Great-Streets-Press-Allan-Jacobs/dp/0262600234
Lynch, K. (1960). The Image of the City. Massachusetts: The MIT Press. https://www.miguelangelmartinez.net/IMG/pdf/1960_Kevin_Lynch_The_Image_of_The_City_book.pdf
Moeini, M. (2011). Walkable City. Tehran: Azarakhsh.
Mohammadzadeh, R., & Falahnezhad, H. (2009). Development Compatibility of Pedestrian Spaces of Bazaar and Tarbiat Pedestrian Malls of Tabriz City. Architecture and Urban Planning (Honar-ha-ye-Ziba ), (38), 85-92. http://ensani.ir/file/download/article/20120329164420-5106-8.pdf
Montazeralhojjah, M., & Mohammadzade, M. (2011). Experiences of Building Pedestrain Area in Iran. City, Life, Beauty. Journal of Pedestrian Area on the Occasion of International Conference on Pedestrian Life in the City, 2.
Naghsh e Piravash. (n.d.). Current Landuse Map of Detailed Plan for the Ancient Texture of Babol. Oeganization of Housing and Urban Development in Mazandaran.
Nelson, N. (2012). Pedestrian Malls: How they Work and why they Fail Case Studies. https://nacto.org/wp-content/uploads/2012/06/Nelson-Nygaard.pdf
PPS, Key Principles of Placemaking, Retrieved July 17, 2019, from https://www.pps.org/article/what-is-placemaking
Project for Public Spaces INC. (2008). Streets as Places. Using Street to Rebuild Communities, New York: AARP. https://s3.amazonaws.com/aws-website-ppsimages-na05y/pdf/bookstore/Using_Streets_to_Rebuild_Communities.pdf
Rubenstein, H. (1992). Pedestrian Malls, Streetscapes, and Urban Spaces. New York, New York: John Wiley & Sons. https://www.wiley.com/en-us/Pedestrian+Malls%2C+Streetscapes%2C+and+Urban+Spaces-p-9780471546801
Speck, J. (2012). Walkable City: How Downtown Can Save America, One Step at a Time. New York, New York: Farrar, Straus, and Giroux. https://www.amazon.com/Walkable-City-Downtown-Save-America-ebook/dp/B008423170
Whyte, W.H. (1988). City: Rediscovering the Center. New York, New York: Doubleday. https://www.amazon.com/City-Rediscovering-William-H-Whyte/dp/0812220749
Zebardast, E. (2001). Use of AHP in Urban and Regional Planning. College of Fine Arts, 10. https://www.sid.ir/Fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=30480