تبیین چارچوب مفهومی-تحلیلی مکان‌سازی باتاکید بر پیوند مکان‌ها در بافت قدیم و میانی شهر مشهد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد طراحی شهری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، مشهد، ایران (نویسنده مسئول).

2 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، مشهد، ایران.

10.22034/aaud.2021.204554.2016

چکیده

مکان سازی از جمله موثرترین رویکردها در فرآیند طراحی شهری است که بر تبدیل فضاهای شهری به مکان های ارزشمند و با کیفیت های ویژه تاکید می کند. این در حالی است که در یک بافت شهری وجود تنها یک مکان دارای کیفیت کافی نیست؛ بلکه به مجموعه ای از این مکان ها نیاز است. شناسایی مکان ها، کیفیت بخشی بهتر به بخش های کلیدی موجود در بافت و نیز برقراری پیوند موثر میان مکان ها را می توان از اهداف اصلی مکان سازی دانست. مقاله حاضر با هدف واکاوی مولفه ها و اصول مکان سازی جهت پیوند مکان ها در دو بخش به روش توصیفی-تحلیلی ارائه شده است. در بخش اول، مولفه ها و چارچوب مفهومی مکان سازی استخراج و در بخش دوم کاربست آن در بخش هایی از دو بافت همجوار- قدیم و میانی- شهر مشهد بررسی شده است. انتخاب دو بافت با ویژگی های متمایز ضمن آن که زمینه ی مناسب برای تقویت کیفیت ها و پیوندهای مکانی میان دو بافت را در ارتباط و اتصالی مناسب فراهم نموده، فرصت های گسترده ای نیز برای کاربرد انواع مکان سازی ایجاد کرده است. اولین گام در مکان سازی به عنوان اقدامی مشارکتی و فرآیند محور، جستجوی مکان هاست. دو شرط ابتدایی در شناسایی مکان ها، عمومی بودن و وجود یک معنای مشترک جمعی برای مکان می باشد. بر همین اساس ترکیبی از تکنیک های بازی مکان و مکان سنجی در قالب پرسشنامه و مصاحبه های عمیق، تکنیک سوات و نقشه نگاری مکان ها بر مبنای دیدگاه بیرون (مشاهده گر) و درون (تجربیات روزمره زندگی افراد) کاربرد داشته است. دستاوردهای پژوهش بیانگر آن است که آن دسته از فضاهای شهری که به عنوان مکان شناسایی شده اند، مکان هایی با قابلیت آدرس دهی، خاطره انگیزی، ویژگی های خاص، دارای جاذبه و موردعلاقه افراد و با فعالیت ها یا الگوهای رفتاری ویژه است. در گام بعد، چگونگی تبدیل این مکان ها از یک مکان معمولی به مکانی موفق با ویژگی های منحصربه فرد و نیز پیوند مکان ها به یکدیگر و به مردم، پیوند مکان-مکان/پیوند مکان- مردم، به شکل الگوهای طراحی ارائه و سپس در قالب تعیین هدف و نقش در حوزه های طراحی اعمال شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Development of an Conceptual-Analytical Framework for Placemaking with Emphasis on the Linking Places in the Old and Middle Textures of Mashhad

نویسندگان [English]

  • Bahareh Ebrahimpour 1
  • Maryam Ostadi 2
1 Undergraduate Master of Urban Design in Mashhad Islamic Azad University
2 Assistant Professor, Department of urban design, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran
چکیده [English]

 
 Placemaking is among the most effective approaches in the urban design process which emphasizes the transformation of urban spaces to valuable and high-quality places. However, in an urban texture, the presence of only one quality place is not enough and a collection of such places is needed. Identification of the places, improving the quality of the existing key parts in the texture, and establishing an effective link between the places can be among the main objectives of placemaking. The current study has aimed to explore the components and principles of placemaking for linking places in two parts with a descriptive-analytical method. In the first part, the components and the theoretical framework of placemaking were extracted and in the second part, its application in some parts of two adjacent textures-old and middle- in Mashhad was investigated. The selection of two textures with distinct features, besides providing the proper context for strengthening the qualities and spatial links between the two textures in a proper connection and link, created numerous opportunities for the application of different types of placemaking. The first step in placemaking as a participatory and process-oriented action is searching for the places. The two primary conditions for identification of the places are the place’s publicity and a common collective meaning for it. In this regard, a combination of place game techniques and placecheck in the form of a questionnaire and in-depth reviews, SWOT analysis, and place mapping based on the external(observer)and internal(everyday life experiences) techniques have been used. The researcher’s findings indicate that those urban spaces which are identified as a place are those with the capability of being addressable, memorable, feature-specific, attractive to people, and with special activities or patterns of behavior. In the next step, how these places are transformed from an ordinary place to a successful place with unique features as well as linking them to each other and people (place-place link/place-people link) are provided in the form of designing patterns and then, are applied in the form of the objective and role determination in the designing areas.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Place
  • Placemaking
  • Linking Place
  • Placemaking Principles