تبیین نسبت انعطاف‌‌پذیری و سازماندهی فضایی در مسکن با روش نحو ‌فضا، مورد مطالعاتی: مجتمع‌‌های مسکونی آتی‌‌ساز، ماهان و هرمزان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه معماری، واحد بین‌المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، جزیره کیش، ایران.

2 گروه معماری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول).

3 گروه معماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

چکیده

فضاهای معماری با برخورداری از قابلیت سازماندهی فضایی و تحولات درونی می‌‌توانند پاسخ‌‌گوی تعداد بیش‌تری از نیازهای کاربران آن‌ها در زمان‌‌های گوناگون باشند و بدین‌‌ ترتیب کارکرد مطلوب‌‌تری را نسبت به فضاهای تک عملکردی ارائه کنند. ضرورت دستیابی به این توانایی از زیرشاخه‌‌های انعطاف‌‌پذیری در مسکن به ‌‌عنوان موضوعی قابل‌‌تأمل است. هدف این تحقیق ارائه یک مدل تحلیلی در ارتباط با شناخت روش نحو فضا و استفاده از شاخص‌‌های آن جهت سنجش انعطاف‌‌پذیری در مسکن است. مجتمع‌‌های مسکونی در شهر تهران به عنوان جامعه پژوهش مورد ارزیابی قرار می‌‌گیرند. به ‌‌منظور بیان بهتر مسئله، این پژوهش در صدد پاسخ‌‌گویی به این سؤال است که چگونه می‌‌توان از شاخص‌‌های روش نحو فضا جهت سنجش انعطاف‌‌پذیری در مسکن استفاده کرد. روش تحقیق در پژوهش حاضر از نوع آمیخته و روش انجام آن بر پایه شبیه‌‌سازی کامپیوتری خواهد بود. روش گردآوری اطلاعات مبتنی ‌‌بر مطالعه کتابخانه‌‌ای، و هم‌چنین بررسی میدانی شامل استفاده از اطلاعات موجود و مشاهده است. ابزار گردآوری اطلاعات شامل نقشه‌‌های شناختی، فیش‌‌برداری، کدگذاری و آزمون برای روش نحو فضا از طریق نرم‌‌افزار دپث‌‌مپ است. روش تجزیه ‌‌و تحلیل اطلاعات در نحو فضا از طریق پنج مؤلفه ارتباط، هم‌‌پیوندی، انتخاب، کنترل و عمق صورت می‌‌گیرد. انعطاف‌‌پذیری نیز بر اساس مفاهیم فضای چند عملکردی، جابه‌‌جایی فصلی و روزانه و تفکیک و تجمیع بررسی می‌‌گردد. نتایج به‌‌دست ‌‌آمده نشان می‌‌دهند که سازماندهی فضایی در مجتمع‌‌های مسکونی در شهر تهران مبتنی ‌‌بر پیوستگی فضای آشپزخانه با فضاهای نشیمن، ناهارخوری و پذیرایی است. بر همین ‌‌اساس، بیش‌ترین ارتباط، هم‌‌پیوندی و کنترل، و نیز کم‌ترین عمق، میان آن‌ها صورت می‌‌گیرند، که این امر منجر به افزایش انعطاف‌‌پذیری فضاها در رابطه با فعالیت‌‌های مختلف شده است. با این ‌‌حال، اتاق‌‌های خواب صرفاً محل انجام فعالیتی خاص و استراحت هستند، که این موضوع بر کاهش انعطاف‌‌پذیری آن‌ها صحه می‌‌گذارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explaining the Ratio of Flexibility and Spatial Organization in Housing with Space Syntax Method; Case Study: Atisaz, Mahan, and Hormozan Residential Complexes

نویسندگان [English]

  • Banafsheh Sadat Ziaei 1
  • Seyed Hadi Ghoddusifar 2
  • Kaveh Bazrafkan 3
1 Department of Architecture, Kish International Branch, Islamic Azad University, Kish Island, Iran.
2 Department of Architecture, South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran (Corresponding Author).
3 Department of Architecture, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Architectural spaces with the capability of spatial organization and internal transformations can respond to a greater number of their users' needs at different times and thus provide more desirable performance than single-functional spaces. The necessity to access this ability is one of the subcategories of flexibility in housing as a contemplative subject. The purpose of this research is to provide an analytical model in relation to recognizing the space syntax method and using its indicators to measure flexibility in housing. Residential complexes in Tehran city are evaluated as a research society. In order to better express the problem, this research attempts to answer the question of how to use the indicators of the space syntax method to measure flexibility in housing. The research method in the present study will be of mixed type and its performance method will be based on computer simulation. The information-gathering method is based on the library study, and also the field survey includes using available information and observation. The information-gathering tool includes cognitive maps, noting, coding, and testing for the space syntax method through the Depthmap software. The information analysis method in space syntax is done through five components of connectivity, integration, choice, control, and depth. Flexibility is also examined based on the concepts of multi-functional space, seasonal and daily displacement, and segregation and aggregation. The results show that the spatial organization in residential complexes in Tehran city is based on the connection of the kitchen space with the living, dining, and catering spaces. Accordingly, the most connectivity, integration, and control, as well as the least depth, take place between them, which has led to the increased flexibility of spaces in relation to various activities. However, bedrooms are just a place to do a specific activity and rest, which confirms the reduction of their flexibility.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Housing
  • Flexibility
  • Spatial Organization
  • Space Syntax