خوانش عناصر نقشه‌های شناختی در ادراک گروه‌های سنی مختلف گردشگران، مورد مطالعاتی: محلات پایین خیابان و طبرسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران (نویسنده مسئول).

چکیده

نقشه‌های شناختی به عنوان بازنمایی ادراک فرد از محیط هستند و به صورت خودآگاه یا ناخودآگاه در برنامه سفر گردشگران دارای اهمیت هستند. شکل‌گیری نقشه‌های شناختی گردشگران با ساختاری متفاوت در گروه‌های سنی مختلف، به دلیل ادراک و انتظارات متفاوت آن‌ها از محیط است. لذا هدف از این پژوهش تحلیل عناصر سازنده نقشه‌های شناختی گردشگران در گروه‌های مختلف سنی است. روش تحقیق متناسب باهدف پژوهش از نوع کاربردی و به لحاظ ماهیت پیمایشی است، جمع‌آوری اطلاعات با استفاده از روش‌‌های میدانی، پرسش‌نامه، مشاهده و تکنیک نقشه شناختی انجام ‌شده است. اطلاعات از طریق روی‌ هم‌اندازی نقشه‌‌های شناختی گردشگران در گروه‌های سنی مختلف و مقایسه تطبیقی شباهت‌ها و تفاوت‌های ادراکی آن‌ها مورد تحلیل قرا گرفته است. نمونه آماری با استفاده از فرمول کوکران 357 نفر محاسبه شده است و با استفاده از روش نمونه‌گیری سیستماتیک پرسش‌نامه نقشه‌های شناختی ترسیمی به صورت کروکی در محلات پایین خیابان و طبرسی شهر مشهد تکمیل ‌شده است. نتایج پژوهش حکایت از آن دارد که گروه‌های سنی مختلف از جوانی تا پیری ادراک متفاوتی از محیط دارند و نقشه‌های شناختی، بازنمایی ذهنی و برنامه‌ریزی سفر آن‌ها تفاوت دارد. گروه سنی 20 تا 30 سال در تشخیص جهات بسیار توانمند هستند و از استراتژی پیمایشی در تعیین مسیر استفاده می‌کنند. گروه سنی 30 تا 50 سال در تشخیص فاصله با مشکل مواجه هستند، الگوی سفر این افراد به صورت دایره‌ای چند مقصدی و هم انشعابی در اطراف یک مکان مشخص است. دوره 50 تا 65 سالگی دوره پختگی است ولی به دلیل افزایش سن افراد تشخیص جهات با مشکلاتی مواجه است و در گروه سنی 65 سال به بالا الگوی سفر دایره‌ای چند‌مقصدی و هم انشعابی در اطراف یک مکان است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Reading of Elements of Cognitive Maps in Perception of different Age Groups of Tourists; Case Study: Paein Khiaban and Tabarsi Neighborhoods

نویسنده [English]

  • Toktam Hanaee
Associate Professor of Urbanism, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran (Corresponding Author).
چکیده [English]

The cognitive maps are the representations of the individual’s perception of the environment and are consciously or unconsciously important in the tourists’ travel itinerary. Due to their different perceptions and expectations  of the environment, different age groups of tourist have cognitive maps with different structures . Therefore, the current study aims to analyze the constituent elements of the tourists’ cognitive maps in different age groups. The research is applied survey. The data is collected by the use of field study, questionnaire, observation, and the cognitive map technique. The data is analyzed by overlapping the cognitive maps of tourists of different age groups and comparing their perceptual similarities and differences. The sample size was calculated to be 357 by the use of Cochran’s formula. The samples are selected from the residents of Paein Khiaban and Tabarsi Neighborhood using the systemic sampling method and then, they are asked to complete the cognitive map questionnaire by sketching.. The results indicate that different age groups (youth to seniors) have different perceptions of the environment. The 20-30 age group are very capable in the direction detection and use a wayfinding strategy to determine the route. The 30-50 age group have difficulties in distance detection. Their travel itinerary pattern is destination region loop and base site. The 50-65 years old period is a period of maturity, but due to the aging, there are difficulties in direction detection . In the above-65 age group, the travel pattern is chaining loop and base site.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Perception
  • Travel Pattern
  • Tourists
  • Cognitive Maps
  • Age Groups