نقش شبکه فضای میانوند در خلق دینامیسم درون‌شهری با تمرکز بر مراکز محلات شهر همدان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران، ایران.

2 گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول).

3 گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

4 گروه معماری، دانشکده هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

10.22034/aaud.2022.224740.2165

چکیده

پویایی فضا همواره فرصتی برای ایجاد رابطه قوی‌تر میان مکان و جامعه، جهت توسعه حیات شهری است. از آن جایی‌که ایجاد و توسعه فضاهای درون‌شهری، نظیر محلات می‌تواند در شکل‌گیری حیات اجتماعیِ پویا تأثیر به‌سزایی داشته باشد، می‌توان مراکز محله را در حکم فضای میانوند به ‌منظور دستیابی به خدمات، ایجاد حس تعلق به مکان در ساکنان و سرزندگی محله باززنده‌سازی کرد. این پژوهش بر آن است که با رویکرد TND به بررسی نقش کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و محیطی در سامانه‌های فضایی میانوند درون‌شهری در جهت پویایی فضا بپردازد. مفاهیمی که حذف عجولانه آن‌ها در معماری امروزی لطمه‌های جبران‌ناپذیری به دینامیسم حیات جمعی در شبکه درون‌شهری شهرها وارد کرده است. به ‌منظور دستیابی به هدف پژوهش، ابتدا با استفاده از روش استدلال منطقی به تحلیل محتوایی- کیفی بافت مراکز محلات در شهر همدان پرداخته شد. در پی تحلیل کیفی، شاخص‌های مؤثر در دینامیسم فضای میانوند محلات استخراج گردید. این نوشتار با هدف غربالگری مؤلفه‌های مؤثر در دینامیسم درون‌شهری، در پی پاسخگویی به این پرسش است که نقش شاخصه‌های فضای میانی در پویایی محلات و فضای شهری چیست و با چه رویکردی می‌توان به این مهم دست یافت؟ برای پاسخ به این پرسش و جهت تدقیق مطالعه از رویکرد آمیخته استفاده شده است و کندوکاو صورت‌گرفته در بخش کیفی، به ‌صورت کمّی بررسی و تبیین گردید. بنابراین روند کلی این پژوهش با استدلال منطقی، تحلیل، جمع‌بندی و استخراج شاخصه‌های کیفی در چمن‌های مورد‌ مطالعه، آغاز شده و در روش کمی اهمیت ضرایب و شاخصه‌ها به روش آنتروپی و تکنیک تاپسیس تحلیل و ارائه می‌شود. دستاوردهای پژوهش نشان‌دهنده آن است که بر اساس محرک‌های توسعه بازآفرینی شهری، حوزه‌های متعددی از جمله ابعاد فضای میانی، چیدمان فضایی، تنوع عملکرد اقتصادی و ریزساختارهای حیات اجتماعی- فرهنگی در بافت درون‌شهری چمن، نقش فزاینده‌ای در سرزندگی محلات و ایجاد دینامیسم شهری دارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role of In-between Space Network in Creating Intra-City Dynamism by Focusing on the Neighborhood Centers in Hamedan City

نویسندگان [English]

  • Melika Mottaghi 1
  • Vida Norouzborazjani 2
  • Mozayyan Dehbashisharif 3
  • Seyyed Amir Mansouri 4
1 Department of Architecture, Faculty of Architecture and Urban Planning, Central Tehran Branch, Islamic Azad University of Tehran, Iran.
2 Department of Architecture, Faculty of Architecture and Urban Planning, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran (Corresponding Author).
3 Department of Architecture, Faculty of Architecture and Urban Planning, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
4 Department of Architecture, Faculty of Fine Arts, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده [English]

The dynamism of space is always an opportunity to create a stronger relationship between place and society to develop urban life. Since the creation and development of intra-city areas, such as neighborhoods, can be significantly effective in the formation of dynamic social life, neighborhood centers can be revitalized as in-between spaces to provide services, create a sense of belonging to the place in the residents, and enhance the vitality of the neighborhood. The present study aims to investigate the physical, social, economic, and environmental roles of intracity in-between space systems in the dynamism of space using the TND approach. So, it seeks to answer the following question: what role do the characteristics of the in-between space play in the dynamics of neighborhoods and urban spaces? and with what approach can this be achieved? The present study is mixed method research where, first, the texture of neighborhood centers in Hamedan city is analyzed using logical reasoning and content-qualitative analysis, to extract the effective indicators in the dynamism of the neighborhood space. Next, the importance of coefficients and indicators is determined and analyzed using entropy and TOPSIS techniques. The results indicate that, based on the drivers of urban regeneration development, several components such as in-between space size, space syntax, the diversity of economic function, and the microstructures of socio-cultural life in the intra-city texture of Chaman play an increasing role in enhancing the vitality of neighborhoods and creating urban dynamism.

کلیدواژه‌ها [English]

  • In-between Space
  • Urban Dynamism
  • Dynamics
  • Neighborhood Center
  • TND