تحلیل رابطه ساختار کالبدی بافت‌‌های مسکونی و تعاملات همسایگی، مورد مطالعاتی: رابطه الگوی مسکن و تعاملات چهره به چهره در محلات سمیه، باجک و فرهنگیان در شهر قم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد مهندسی معماری، دانشگاه شهاب دانش، قم، ایران.

2 دانشیار گروه مهندسی معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه قم، قم، ایران (نویسنده مسئول).

10.22034/aaud.2022.346932.2680

چکیده

مفهوم همسایگی در محله از دیرباز یکی از اساسی‌ترین مفاهیم مطرح در معماری و شهرسازی به ویژه معماری و شهرسازی ایرانی اسلامی بوده است. مسئله‌‌ای که شاکله اصلی این پژوهش را تشکیل داده است افت کیفی روابط همسایگی در محلات شهرهای معاصر ایران است؛ بر همین اساس، در این مقاله سعی شده است به این سوال اصلی پرداخته شود که آیا ارتباط منطقی بین ساختار کالبدی بافت‌‌های مسکونی و روابط همسایگی وجود دارد؟ گونه‌‌ این تحقیق از نوع همبستگی است به طوری که ساختار کالبدی بافت مسکونی (به لحاظ الگوی ویلایی یا آپارتمانی) به عنوان متغیر مستقل منظور شده است و تعاملات اجتماعی و به طور خاص، روابط چهره به چهره بین همسایگان نیز به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شده است. جمع‌آوری اطلاعات به دو روش کتابخانه‌ای و میدانی (با استفاده از پرسش‌نامه) انجام شده است. پرسش‌نامه‌‌ها، میان 300 واحد مسکونی از مجموع 581 واحد مسکونی در چهار منطقه مسکونی شهر قم توزیع شده است که دو مورد از آن‌ها دارای بافت ویلایی و دو مورد دیگر دارای بافت آپارتمانی هستند. لازم به ذکر است که در انتخاب نمونه‌‌ها سعی شده است حتی المقدور، به جز متغیر ساختار کالبدی به عنوان متغیر مستقل، سایر متغیرهای ثانویه‌ای که بر روی متغیر وابسته یعنی تعاملات چهره به چهره تاثیر دارند کنترل گردد (نظیر وضعیت مالی افراد و یا مدت سکونت آن‌ها در محله). طبق یافته‌‌های حاصل از این پژوهش، میان ساختار کالبدی بافت مسکونی در چهار بافت مسکونی شهر قم و تعاملات اجتماعی و به طور خاص، روابط چهره به چهره‌‌ی همسایگان، رابطه معناداری وجود دارد به نحوی که تعاملات چهره به چهره در محلات ویلایی در مقایسه با محلات آپارتمانی به مراتب بیش‌تر است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of the Relationship between the Physical Structure of Residential contexts and Neighborhood Interactions Case Study: Relationship between Housing Pattern and Face-to-Face Interactions in Somayeh, Bajak and Farhangian Neighborhoods in Qom

نویسندگان [English]

  • Ahmad Khalifeh shoushtari 1
  • Mohammad Mannan Raeesi 2
1 qom - pardisan - Housing Association
2 Associate professor of Architecture, Faculty of engineering, Qom University, Qom, Iran.
چکیده [English]

Abstract:
The concept of neighborhood has long been one of the most fundamental concepts in architecture and urban planning, especially in Iranian Islamic architecture and urban planning. The problem that has formed the main focus of this research is the qualitative decline of neighborhood relations in the neighborhoods of contemporary Iranian cities. Accordingly, this paper attempts to address the key question of whether there is a reasonable relationship between the physical structure of residential neighborhoods and the neighborhood relations.
This research is of correlation type so that the physical structure of residential neighborhood (in terms of villa or apartment) is considered as independent variable and social interactions and in particular, face-to-face relationships between neighbors is considered as dependent variables. Data collection was done by library and field methods (questionnaire). The questionnaires were distributed among 300 residential units out of a total of 581 residential units in four residential districts of Qom which two of them have villa structure and the other two have apartment structure. In the selection process of locations and samples, it has been attempted to control other independent variables such as financial status of individuals, the time of their residence in neighborhood and etc. (except for the physical structure variable) affecting the dependent variable, namely face to face interactions. According to the findings of this study, there is a significant relationship between the physical structure of the residential neighborhood in the four residential contexts of Qom city and social interactions, and in particular, face to face relationships of neighbors; so that face to face interactions between neighbors are much higher in villas than in apartment neighborhood.
Keywords: Neighborhood Relationships, Villas contexts, Apartment Complexes, Face to Face Interactions

کلیدواژه‌ها [English]

  • Neighborhood Relationships
  • Villas contexts
  • Apartment Complexes
  • Face to Face Interactions