تأثیر اقلیم بر شکل گیری عناصر معماری سنتی گیلان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

استان گیلان در شمال کشور و در کنار سواحل جنوبی دریای خزر قرار گرفته و از خصوصیات بارز آن رطوبت و بارندگی زیاد است. و به طور کلی این استان دارای آب و هوایی معتدل و مرطوب می باشد. از طرفی وجود حصار بلند البرز در جنوب این ناحیه، مانع از خروج رطوبت و بخار ناشی از دریا می گردد. استان گیلان شامل دو قسمت کوهستانی و جلگه ای است. در هر کدام از این دو ناحیه در اجزای تشکیل دهنده معماری تفاوت هایی دیده می شود. رطوبت و بارندگی زیاد عامل اصلی شکل گیری معماری و شهرسازی این ناحیه می باشد. بافت شهری و روستایی به صورت باز است و جهت استفاده از حداکثر تهویه و کوران و جلوگیری از راکد ماندن رطوبت، اجزای تشکیل دهنده محیط مسکونی به صورت پراکنده در محوطه استقرار می یابند. به خصوص در معماری این منطقه از عناصری جهت دفع رطوبت و حداکثر تهویه و هدایت باران و آب های سطحی استفاده شده، تا از این طریق بتوانند به نوعی معماری همساز با اقلیم دست یابند؛ که در کنار عوامل زیباشناسانه و نیز هماهنگی با محیط اطراف، شرایط آسایش را برای ساکنان خود فراهم آورد. از جمله این عناصر معماری عبارتند از: ایوان، تلار ، فاکن ، کرسی چینی، غلامگرد و... که به معرفی هر کدام پرداخته شده است. در این منطقه روند گسترش بنا بر اساس اولویت های اقلیمی و به ترتیب از سمت جنوب، شرق، غرب و سپس در ارتفاع می باشد. مجموعه این عوامل در کنار عامل برونگرایی، سبب ایجاد معماری منحصر به فردی شده که میتوان اقلیم را علت اصلی شکل گیری آن دانست. به طور کلی برونگرایی به همراه بام شیبدار ویژگی خاص معماری این منطقه می باشد. در این معماری مرز مشخصی بین درون و بیرون وجود ندارد و فضاهای نیمه باز و لایه های شفاف خانه، فضای درون و بیرون را با هم ترکیب می نماید. شفافیت و نیمه باز بودن لایه های بیرونی بنا، سبب تأثیر اوضاع جوی همچون آفتاب و باد و باران و... و نیز تابستان و زمستان بر زندگی ساکنان و پیوند هر چه بیشتر آنان با طبیعت پیرامون می‌گردد. در تحقیق حاضر، با توضیحاتی که درباره ویژگی های معماری بناهای مسکونی منطقه داده می شود سعی بر آن است که تصویری کلی از معماری گیلان ارائه گردد. معماری ای که در اثر شرایط اقلیمی خاص منطقه شکل گرفته و بیانگر نوعی متفاوت از طراحی اقلیمی است. در این مجال به شرح اصول و الگوی معماری بناهای مسکونی گیلان پرداخته می شود. برای رسیدن به این منظور از مطالعات کتابخانه ای و میدانی استفاده شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Impact of Climate on the Principles of Gilan Traditional Architecture

چکیده [English]

Gilan is located in the north of Iran and on the southern coast of Caspian Sea. Gilan province has a wet climate and high precipitation in the form of rain. Meanwhile Alborz Chain Mountains blocks the passage of humidity. Geographically, it consists of two distinct parts: mountain and flat areas and each area has its own architectural properties. Generally, rain and high humidity has a direct influence on the architecture of this region to use maximum air ventilation and to prevent humidity blockage urban and rural architecture is based on constructing buildings separate from each other and tend to achieve architecture in harmony with climate elements used in Gilan architecture achieve this goal by decreasing humidity and increasing air ventilation together with direct running surface water. Such elements along with observing aesthetic aspects provide the settlers with a comfortable life. EIVAN, TALAR, FAKON, KORSICHINI, GHOLAMGARD and… are among these elements and each one is explained in this article. The extension of structure is south ward, east ward, west ward and finally in height. All the above mentioned factors with outward oriented structures have created a special kind of architecture the main cause of which is climate outward orientation and sloped roofs are the eminent features of architecture in Gilan. In this architecture there is not a clear border between inside and outside spaces. Semi open spaces and transparent layers combine the indoors and outdoors and increase the influence of the sun, wind, rain and seasons on the life of settler. This article intends to present a general picture of Gilan’s architecture. An architecture and design mainly influenced by climate. In this article library and field research methods have been used.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Climate of Gilan
  • Gilan Native Architecture
  • the Principles of Gilan Traditional Architecture
  • Harmonic Architecture with the Climate