تأثیر ضریب دید به آسمان در آسایش حرارتی کاربران فضای باز شهری، بررسی بوستان های منتخب شهر تهران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

از مهمترین بخش های برنامه ریزی و طراحی فضای باز شهری، توجه به ارتقاء کیفیت محیط و افزایش رضایت کاربران است. شناخت رابطۀ متغیرهای اقلیمی- محیطی مؤثر بر آسایش حرارتی، امکان ارائۀ راهکارهای مناسب افزایش کیفیت محیط فضاهای باز را به وجود می آورد. یکی از متغیرهای مؤثر در خرد اقلیم فضای باز شهری "ضریب دید به آسمان" می باشد که بیان کنندۀ نسبت میزان تابش دریافتی یک سطح صاف از مجموع تابش های نیم کره دربرگیرندۀ آن سطح است. هدف اصلی این پژوهش بیان رابطۀ میان "ضریب دید به آسمان" و عوامل مؤثر در خرد اقلیم فضای باز بوستان های شهری است. انتخاب روش پژوهش، متناسب با شرایط نمونه های مورد مطالعه برگرفته از بررسی پژوهش های مشابه و مطالعۀ تطبیقی روش های اندازه گیری "ضریب دید به آسمان" بوده است. در پژوهش های پیشین، رابطۀ میان "ضریب دید به آسمان" و دمای هوا دارای نتایج یکسانی نبوده است، هر چند رابطۀ محسوسی بین میانگین "ضریب دید به آسمان"و "دمای جزایر گرمای شهر" دیده شده است. در این پژوهش، مطالعۀ میدانی در 78 نقطه از 27 ایستگاه بوستان های ملت، ساعی، لاله، شهر و بعثت شهر تهران در طی دو هفتۀ اول فصل پاییز انجام گرفته است . "ضریب دید به آسمان" از طریق عکس برداری کروی استخراج و ضرایب با برنامه های محاسباتی اندازه گیری شده است. اطلاعات اقلیمی برداشت شدۀ نقاط منتخب شامل دمای هوا، دمای کروی،  سرعت باد و رطوبت، مبنای محاسبۀ "میانگین دمای تابشی" قرار گرفت و سپس میزان همبستگی تمامی متغیرها با "ضریب دید به آسمان" بررسی گردید. یافته های پژوهش نشان می دهد همبستگی "ضریب دید به آسمان" با "میانگین دمای تابشی" و دمای کروی، بیش از همبستگی "ضریب دید به آسمان" با سایر متغیرهای اقلیمی می باشد. در این رابطه افزایش "ضریب دید به آسمان" منجر به افزایش "میانگین دمای تابشی" بصورت مستقیم م یگردد. بر این اساس، اهمیت توجه به میزان "ضریب دید به آسمان" نقشی تعیین کننده در خلق فضاهای مطلوب از نظر آسایش حرارتی در فصول گرم سال دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Impact of Sky View Factor on Outdoor Thermal Comfort; Case Study: Tehran Urban Parks

چکیده [English]

According to the nature of open public space, it’s involved a huge part of urban activities. One of the most important principles in design is considering thermal comfort in order to improve the quality of space and increase user’s satisfaction. The general aim of this research is controlling environmental elements affected on thermal comfort to increase satisfaction. This research seeks to determine the relationship between the thermal environment and “sky view factor”. The “sky view factor” represents an estimation of the visible area of the sky from an earth viewpoint, being defined as the ratio between the total amounts of radiation received from a plan surface and that available from the whole radiant environment. There are several techniques for calculating of the “sky view factor”: using surveying techniques, digital camera with fish-eye lens, signals from GPS receivers or lately thermal fish-eye image. The photographic technique is particularly well suited for urban open space, where vegetation is present. Late research has identified that “sky view factor” has a multiple effect on open space climate. In these researches, the “sky view factor” has been shown to be well correlated with surface temperature but not with air temperature. Nevertheless, the mean “sky view factor” for an area has been demonstrated to have a good correlation with the urban heat island. This study was conducted in Iran, Tehran, in five parks area (Mellat, Saei, Laleh, Shahr and Besat). Field surveys were performed from October11 to 28, 2010 and have taken place between 10 a.m. and 5 p.m., on weekdays and weekends. During the period of fieldwork, meteorological parameters such as air temperature, relative humidity, wind velocity, and globe temperature were measured. The Mean radiant temperature was calculated using mentioned parameters. Photographs were taken in the urban parks’ area at ground level shooting upwards using a fisheye lens. Utilizing image analysis and in processing software, “Sky view factor” was computed for each photograph. The main conclusions from this paper can be summarized as follows. • “Sky view factor” analysis is a useful and effective tool for the landscape architecture and urban climatologist conducting studies. • There is a relatively strong relationship between “sky view factor” and Mean radiant temperature during the day. The Mean radiant temperature has the strongest influence on thermo physiological comfort indexes. • Reducing the temperature of the “sky view factor” is the most effective means to achieve outdoor thermal comfort.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mean Radiant Temperature
  • outdoor thermal comfort
  • Sky View Factor
  • Urban Parks