ارزیابی میزان کیفیت محیطی پیرامون حرم حضرت معصومه (س) با استفاده از رویکرد مخاطب محور

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار شهرسازی، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

چکیده

رشد سریع شهرها و توسعه کالبدی آن، ازدیاد وسایل نقلیه و توجه بیش از اندازه به آن موجبات بروز بحران های مختلف در زندگی شهری نظیر مشکل های محیطی و نزول کیفیت محیط و از بین رفتن فضاهای شهری را فراهم کرده است. در پی این امر لزوم توجه به مفهوم کیفیت و ارتقاء آن در فضاهای شهری در کنار توجه به مسایل کمی، بیشتر احساس و در طی سال های اخیر تحقیقات گسترده ای در این زمینه صورت گرفته است. در ایران نیز به دنبال افزایش شهرنشینی و سرعت بالای تغییرات در بافت های شهری به دلایل مختلف کیفیت محیط در فضاهای شهری به شدت افول پیدا کرده است. هدف از این پژوهش سنجش میزان کیفیت محیط و نحوه رتب هبندی آن در محور منتهی به حرم حضرت معصومه(س) با استفاده از نظر و تمایل کاربران محیط (رویکرد مخاطب محور) است. کیفیت محیط با ایجاد مدل تجربی سنجش کیفیت (درخت ارزش) توسط روش کل به جزء و بررسی معیارهای ارائه شده در چهار سطح ارزیابی شده است. در این پژوهش پس از مطالعه بر روی فضای مورد نظر شاخص هایی در سه زمینه کالبدی، کارکردی و ادراکی جهت سنجش میزان کیفیت محیط استخراج و در قالب پرسشنامه بین استفاد هکنندگان از محیط پیرامون حرم توزیع شده است. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از روش رگرسیون چند متغیره تحلیل مسیر استفاده شده است. نتایج نشان داد که رویکرد مخاطب محور در محیط پیرامون حرم حضرت معصومه (س) الگوی مناسبی جهت سنجش کیفیت محیط است. تحلیل های آماری نیز نشان م یدهد که بین متغیر وابسته(کیفیت محیط) با متغیرهای مستقل  (معیارها و جزء معیارها) با اطمینان 99 درصد، رابطه معنی داری وجود دارد. مؤلفه های امنیت، دسترسی، معابر و کارکردهای اقتصادی بیشترین اثر و روشنایی و کارکردهای تفریحی ک مترین اثر را بر کیفیت محیط از نظر کاربران محیط(مخاطبین) داشته اند. نکته نهایی این که میزان کیفیت محیط در محدوده مورد مطالعه، در آستانه پایین (1< 1.54 <3 ) با میانه نظری 2 برآورد شد.

کلیدواژه‌ها


-- Aminsalehi, Farzin. (2008). Appropriate solutions for residential quality improvement of high-rise complexes:

case study: ekbatan town, Thesis master of art in urban and regional planning, faculty of art and architecture,

tarbiyat modares university,Tehran.

-- Asgarizade, Zahra. (2008). Evaluating environmental quality in renovated deteriorated urban area ( Case Study:

navab project), Thesis master of art in urban and regional planning, faculty of art and architecture, tarbiyat modares

university,Tehran.

-- Carmona, M. (1997). The design dimension of planning. E & FN SPON.

-- Carmona, M. (2003). Public places and urban spaces. London: Architectural Press.

-- Carp, F., & Carp, A. (1982). Perceived environmental quality of neighborhoods: development of assessment scales

and their relation to age and Gender. Journal of Environmental Psychology, 2, 295-312.

-- Carp, F., Zawadski, R., & Shokron, H. (1976). Dimensions of urban environmental quality. Environment and

Behavior, 8 (2), 239-264.

-- Chapman, David. (2005). Creating neighbourhoods and places in the built environment. (Sh.Faryadi and

M.Tabibian, trans.). Tehran: university of Tehran press.

-- Detr. (2000). By design, urban designing planning system: towards better practice. Landon: Commission for Architecture

& Built Environment.

-- Eyles, J. (1990). Objectifying the subjective: the measurement of environmental quality. Social Indicators Research,

22, 139-153.

-- Hosseini, Farzaneh. (2008). A Study on the criteria of physical and functional security indices in urban public

spaces: case study: daneshjoo park, Thesis master of art in urban and regional planning, faculty of art and architecture,

tarbiyat modares university, Tehran.

-- Khamoushi, Tahereh. (2008). The Role of urban design in creating safe places with respect to improving the social

behavioral pattern: Case study: shiraz city(saadieh area),Thesis master of art in urban and regional planning,

faculty of art and architecture, tarbiyat modares university,Tehran.

-- Malahat,Orang. (2007). Environmental quality assessment in post disaster reconstruction: case study: bam city,

Thesis master of art in urban and regional planning, faculty of art and architecture, tarbiyat modares university,

Tehran.

-- Madanipour, Ali. (2005). Design of urban space: an inquiry into a socio- spatial process. (f. mortazaee,trans.).

Tehran: urban planning press.

-- Pakzad, Jahanshah. (2005). theoretical basic and urban design process. Tehran: shahidi press.

-- Pourmohammadi, Marziyeh. (2010). feasibility study of pedestrian around hazrate-e masoumeh shrine with the

emphasis on social security improvement, Thesis master of art in urban and regional planning, faculty of art and

architecture, tarbiyat modares university, Tehran.

-- Porteous, J.D. (1971). Design with people-the quality of the urban environment. Environmental and Behavior,

3,155–178.

-- Seifaee,Mahsa. (2005). Utility study of urban public spaces for special social group(females) utilization in participatory

planning(case study: nabovvat square). Thesis master of art in urban and regional planning, faculty of

art and architecture, tarbiyat modares university,Tehran.

-- Tibalds, Francis. (2006). making people- friendly towns. (h.a.laghai and f.jadali ,trans.). Tehran: university of

Tehran press.

-- Van Poll, R. (1997). The perceived quality of the urban residential environment: a multi-attribute evaluation.

Groningen: Rijksuniversiteit Groningen.

-- url=http://www.pps.org