ارزیابی تطبیقی جایگاه زیست محیطی شهر تهران با 22 شهر آسیایی بر مبنای شاخص های رویکرد شهر سبز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار شهرسازی، دانشکده شهرسازی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.

3 کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده شهرسازی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

سازمان حفاظت از محیط زیست در سال 1378 با برگزاری همایش شهر سبز به ارائه طرحی سبز اقدام نمود. مهم ترین دستاورد این همایش تلاش برای ارائه تعریفی از شهر سبز مبتنی بر استانداردهای جهانی و تأیید شده توسط سازمان ملل متحد بود. با وجود ارائه این تعریف و پس از گذشت بیش از ده سال، همچنان ارزیابی عملکردی بر مبنای شاخص های شهر سبز برای تهران صورت نگرفته است. این پژوهش با هدف تعیین عملکرد زیست محیطی شهر تهران و سپس قیاس آن با 22 شهر آسیایی که به طور عمده پایتخت ها و یا مراکز مهم اقتصادی هستند، جایگاه زیست محیطی تهران را تعیین می کند. بدین منظور این ارزیابی از 29 شاخص کمی و کیفی شهر سبز، در هشت عرصه انرژی و دی اکسیدکربن، کاربری زمین و ساختمان، حمل ونقل، ضایعات، آب، فاضلاب، کیفیت هوا و حکمروایی زیست محیطی بهره می گیرد. جایگاه عملکردی شهر تهران در ادامه و پیوند با طرح های مطالعاتی گروه پژوهشی EIU تعیین می شود. روش تحقیق این پژوهش شامل دو بخش کمی و کیفی است. در بخش کمی، ابتدا شاخص ها برای شهر تهران با استفاده از روش ضریب محدودیت رفع اختلاف مقیاس و محاسبه شده، سپس جایگاه تهران با مقایسه شاخص های مشابه در 22 شهر آسیایی مشخص می شود. بخش کیفی نیز به مرور توصیفی از سیاست های موجود و در دست تدوین برای شهر تهران بسنده می کند. یافته های کمی این پژوهش نشان می دهد که شهر تهران با کسب امتیاز 38 درصدی، ضعیف ترین درجه سبزی و یا عملکرد زیست محیطی را میان 22 شهر آسیایی داراست. این شهر در تمامی عرصه ها به جز عرصه ضایعات و حمل ونقل، عملکرد بسیار ضعیف تا ضعیفی را از خود نشان می دهد. این در حالی است که رویه سیاست گذاری ها نویدبخش روندی مثبت جهت حرکت به سوی اهداف شهر سبز می باشد.

کلیدواژه‌ها


-- Andriantiatsaholiniaina, L.A., Kouikoglou, V.S., & Phillis, Y.A. (2004). Evaluating Strategies for Sustainable Development:

Fuzzy Logic Reasoning and Sensitivity Analysis. Ecological Economics, 48(2), 149-172.

-- Baycan-Levent, T., Vreeker , R., & Nijkamp, P. (2009). A Multi-criteria Evaluation of Green Spaces in European

Cities. European Urban and Regional Studies, 16(2), 193-213.

-- Beatley, T. (2000). Green Urbanism Learning from Europian Cities. Washington DC: Island Press.

-- Beatley, T. (2005). Native to Nowhere. Washington, DC: Island Press.

-- Beatley, T. (2006). Green Urbanism in European Cities. in R. H. Platt., the Humane Metropolis :People and Nature

in the Twenty-First-Century City (pp. 297-314). Amherst & Boston: the Maple-Vail Book Manufacturing Group.

-- Beatley, T., Newman, P. (2009). Green Urbanism Down Under: Learning from Sustainable Communities in Australia,

Washington DC: Island Press.

-- Beatly, T. (2000). Green Urbanism Learning from Europian Cities. Washington, DC: Island Press.

-- Campbell, S. (1996). Green Cities, Growing Cities, Just Cities? Urban Planning and the Contradictions of Sustainable.

Journal of the American Planning Association, 62(3), 296-312.

-- City of Pasadena Green Team. (2009). Green City Indicators Report. Pasadena: www.cityofpasadena.net/greencity.

-- Council on Environmental Quality. (2011). Strategic Sustainability Performance Plan. Washington, DC: United

States Department of Energy.

-- Department of Environment. (1999). Green City Conference. September-October. Tehran.

-- Economist Intelligence Unit. (2011). Europian Green City Index; Assessing The Environmental Impact of Europe’s

Major Cities. Munich: Siemens AG.

-- Economist Intelligence Unit. (2011). Asian Green City Index; Assessing The Environmental Performance of Asia’s

Major Cities. Munich: Siemens AG.

-- Gomes, C. S., Moretto, E. M. (2011). A Framework of Indicators to Support Urban Green Area Planning: A Brazilian

Case Study. Proceedings of the International Academy of Ecology and Environmental Sciences, 1(1), 47-56.

-- Kalantari, K. (2012). Quantitve Models in Planning(Regional, Urban & Rural). Tehran: Farhang Saba.

-- Kahn, M.E. (2006). Green Cities: Urban Growth and the Environment, the Brooking Institution,Washington D.C.

-- Ling, O. G. (2005). Sustainablity and Cities: Concept and Assessment. Singapore: Institute of Policy Studies and

World Scientific Publishing Co.Pt.Ltd.

-- Low, N., Gleeson, B., Green, R., & Radovic, D. (2005). The Green City; Sustainable Homes, Sustainable Suburbs.

Oxford: Routledge.

-- Mason, S. G., Marker , T., & Mirsky, R. (2011). Primary Factors Influencing Green Building in Cities in the Pacific

Northwest. Public Works Management & Policy, 16(2), 157–185.

-- Ministry of Energy. (2004). Energy Balance Sheet (Part 8: Energy Consumption Optimization). Tehran.

-- Ministry of Energy. (2005). Performance Report of Energy Affairs Deputy. Tehran. Ministry of Housing and Urban

Development- Tehran Municipality. (2005). Environmental Studies of Tehran Comprehensive Plan. Tehran.

-- Ministry of Housing and Urban Development- Tehran Municipality. (2007). Strategic-structural Plan of Tehran

Urban Development (Tehran Comprehensive Plan). Tehran.

-- Newman, P. (2010). Green Urbanism and Its Application to Singapore. Environment and Urbanization Asia, 149–

170.

-- Onkal-Engin, G., Demir, I., & Hiz, H. (2004). Assessment of Urban Air Quality in Istanbul Using Fuzzy Synthetic

Evaluation. Atmospheric Environment, 38(23), 3809–3815.

-- Pelletier, M. V. (2006). Criteria for a Greener Metropolis. in R. H. Platt., The Humane Metropolis: People and Nature

in the Twenty-First-Century City (pp. 261-277). New York City: The Maple-Vail Book Manufacturing Group.

-- Pugh, C. (2000). Sustainable Cities in Developing Countries. (N. Moharramzade, Trans.) Tehran: Center for Architectural

& Urban Studies and Research.

-- Rabiefar, V. Z. (2013). Environmental Assessment of Zanjan City from the Perspective of Sustainable Development

Based on SWOT Technique. Regional Studies and Research Journal, 16(4), 105-130.

-- Tencati, A. (2006). Economic, Social, Environmental and Sustainability Performance Evaluation and Reporting at

the National Level: Frameworks and Indicators. Brussels: European Academy of Business in Society.

-- Tehran Urban Planning and Research Center. (2010). Province Contribution to Gross Domestic Product of Iran

2008 (Translated). Tehran: Tehran Urban Planning and Research Center.

-- Toorani, M. (2010). Statistics and Probability (3rd Ed.). Tehran: Parseh.

-- Transportation & Traffic Deputy and Organization of Tehran Municipality. (2010). Performance Report of Transportation

& Traffic Deputy and Organization of Tehran Municipality. Tehran.