مکانیت مثالین نورهای رنگی در معماری مقدس ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

کارشناس ارشد معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

چکیده

از کهن ترین زمان ها تا دوران اسلامی ایران، حکمای کهن و عارفان بزرگ ایرانی همچون شیخ اشراق، علاءالدوله سمنانی، نجم رازی و نجم کبری، و غیره در گزارش طی طریق های عرفانی خود، مقامات رمزی برای مراتب سیر و سلوک قائلند و به گفته آنها در مرتبه هر کدام از این مقامات، انواری به رنگ های گوناگون بر سالک افاضه می شود که نشانگر حالات و مراتب سلوک اوست. مقاله حاضر به دنبال آن است که با اساس قرار دادن آرا و نظرات این عرفا و مطابقت آ نها با اصول ها و معیارهای معماری اسلامی ایران در دوره صفوی به کاوش در این زمینه بپردازد که آیا مکان های مختلف معماری ایران نیز می توانند از حقیقتی مقامی برخوردار باشند؟ به تعبیر دیگر، آیا با توجه به مقام قطب هر مکان، که محوریت در مکان با اوست، نورحقیقی در مرتبه ای در ساحت معماری تجلی می یابد، و مکان مقدس از ساحت یک بنای مادی فراتر رفته و دارای مقامی رمزی از نورهای رنگی یا در واقع مکانیتی مثالین می شود؟ در پاسخ به این سوال، پژوهش حاضر با اتخاذ چشم اندازی سنت گرا و با اتکا به رویکرد تفسیری هرمنوتیکی و روش شناسی تفسیری تاریخی، آراء عارفان نام برده را درباره رنگ در حرم امام رضا (ع)، مسجد شیخ لطف الله وکاخ باغ چهل ستون مورد بررسی قرار می دهد.

کلیدواژه‌ها


-- Akbari Baseri, Gh. (2013). The Sacred Secrets of Color in the Shrine of Imam Ali ibn-e-Musa al-Rida. Facultyadvisors:

H. Nadimi, M. Ghaiyoomi Bidhendi , S. Myrryahy . Beheshti. University of Tehran, Faculty of Architecture.

-- Awani, G. R. (1382). Ontological and Epistemological Origins of the World’s Iconic Look, Khiyal, No. 5, pp. 42-

53.

-- Ahmad bin Omar Sheikh Kubra (6th century). Favayeh-ol-Gamal and Favateh-ol-jalal, translated by Muhammad

Baqir al- Saeedi Khorasani, Tehran: Marvi.

-- Berry, T. (2006). Secret and Erected and Rituals, Khiyal, No. 13, pp. 36 -69.

-- Biyabanaki, Mohammad Ahmad, Ala-al-Dola Semnani. (6th century). Nooria paper, Documentation Center of

Tehran University: Manuscript No. 3258.

-- Saidi , Ghol Baba. (2005). The Mystic Glossary of Terms of Ibn-e- Arabi, Tehran: Shafie.

-- Samadi Amelie, D. (2011). Perfect Man in Nahj-ol-balagheh: from the perspective Hassan Hassanzadeh Amoli,

Tehran Vol. 2, Rouh and Ryhan.

-- Shahbazi Sheeran, H. (2011). Important Examples of Religious Monuments and Architectural and Decorative

Contours of Islamic Civilization in Iran During Safavids, Ardabil: mohaghegh Ardebili University.

-- Ghazali , Abu hamd mohamd, (2011). Meshkat-ol-Anwar, translated by Seyyed Nasr tabatabayy. Molly, Tehran.

-- Ghaiyoomi Bidhendi, M. (2012). Speech in the Fundamentals and History of Art and Architecture. Vol. 1, Tehran:

Scientific and Cultural Publications.

-- Qummi, A. (2010). Mafatih-Aljenan. Tehran: Fahmideh.

-- Mohamdqoly, M. (2008). Therapy of Secret Status of Color in the Iranian Sacred Architecture Developed in

the Framework of Color Therapy in Architecture, Supervisor: Hadi Nadimi. Tehran: Shahid Beheshti University,

School of Architecture and Urbanism.

-- Corbin, H. (2009). Illuminated Man of Iranian Sufism. F. Jvahrynya translation. V: 2. Shiraz: publication Amuzgare-

Kherad.