بررسی نقش زیباسازی و ارتقاء کیفیت محیط بر سرزندگی شهری؛ نمونه موردی: باغ شهر تاریخی مراغه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد شهرسازی، دانشکده شهرسازی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 کارشناس ارشد طراحی، برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قزوین، ایران

چکیده

احساس آرامش خاطر، نشاط و وجود حس سرزندگی یکی از نیازهای روحی انسان و مهم‌ترین شاخص کیفیت فضاست. انبوهی از فضاهای دل مرده، سرد و بی‌روح در شهرها تحت تاثیر ناهمگونی و آلودگی‌های بصری مشاهده می‌شود که به دور از هر گونه زیبایی و مطلوبیت، هیچ‌گونه معنا، مفهوم و عملکردی را القاء نمی‌کنند. امروزه سیما و منظر شهرها تحت تأثیر این اغتشاشات بصری، چهره‌ای ناخوشایند و نامطلوب یافته‌اند که هیچ گونه جذابیت و زیبایی در آن‌ها وجود ندارد. این پژوهش در راستای بررسی نقش زیباسازی و ارتقاء کیفیت‌محیط بر سرزندگی فضای شهری شکل گرفته است. در چارچوب فرآیند طرح مبانی نظری، مفاهیم زیباسازی، هنر شهری، ابعاد آلودگی بصری(رنگ، نور، دیداری، نمادی)؛ کیفیت و سرزندگی شهری تبیین و با ایجاد روابط علی و معلولی، مدل تحلیلی پژوهش تدوین و در ادامه نمونه موردی (باغ شهر تاریخی مراغه)1 بررسی و محدوده مورد مطالعه انتخاب شد. پس از طرح پرسشنامه جهت بررسی اهداف، فرضیات و سؤالات پژوهش و تجزیه و تحلیل آن نتایج حاکی از وجود رابطه بین آلودگی‌بصری و سرزندگی شهری و هم چنین اثبات فرضیات تحقیق داشت و کیفیت محدوده مورد مطالعه با استفاده از نقشه‌های آماری مرکز آمار ایران کمّی سازی شده و خروجی به صورت نقشه‌های GIS ارائه و بر مبنای این نقشه‌ها محدوده مورد نظر جهت برنامه ریزی و سیاست‌گذاری انتخاب گردید. پس از جمع بندی نهایی مدل تحلیلی سرزندگی بر اساس مؤلفه‌های آسایش بصری تدوین و پیشنهادات تحقیق در سه سطح خرد، میانه و کلان به صورت طرح اهداف، راهبرد و سیاست جهت ساماندهی آلودگی بصری و ارتقاء کیفیت زیبایی شناسانه محیط و هم چنین ارتقاء سرزندگی، مطرح و نمونه‌ای از پلان سیاست‌گذاری در محدوده موردمطالعه ارائه شده است. 

کلیدواژه‌ها


Bentley, I. (2011). Responsive Environments: A Manual for Designers. (M. Behzadfar, Trans.). Iran University of Science and Technology Publications, 6.

Carmona, M. (2012). Public Places – Urban Spaces, (Gharaei & Partners, Trans.). Tehran: Tehran Art University Press, 1.

Coleman J. (1987). Opportunities for Invasion in Urban Design Education, Australian Planner.

Cullen, G. (2013). ‎The Concise Townscape, (M. Tabibian, Trans.). Tehran: Tehran University Publication.

Department of Planning and Development Tehran Beautification Organization, (2011). Beautification & Town Scape, Tehran: Peykareh Publication, 1.

Dondis, Donis A. (2009). A Primer of Visual Literacy. (M. Sepehr, Trans.). Soroush Publication, 1.

Gehl, J. (2004). Public Spaces, Public Life, Copenhagen: Danish Architectural Press.

Goodey, B. (1993). Two Gentlemen in Verona: The Qualities of Urban Design, Strrewise 

Golkar, K. (2006). Quality of Vitality Concept in Urban Design, Quarterly Journal – Research SOFFEH, 16 (44), 66-74.

Golkar, K. (2005). The Concept of Town Scape, Abadi Quarterly, 16 (53), 38 – 47.

Jacobs, J., (1961). The Death & Life of Great American Cities, London Cape.

Landry, Ch. (2000). Urban Vitality: A New Source of Urban Competitiveness, Prince Claus Fund Journal, Archis Issue ‘Urban Vitality – Urban Heroes’.

Lynch, K. (2004). A Theory of Good City Form, (S. H. Bahreini, Trans.). Tehran: Tehran University Publications, 3.

Lynch, K. (2006). City Image, (M. Mozayyani, Trans.). Tehran: Tehran University Publications, 6.

Nelessen, A. C. (1994). Visions for a New American Dream, Chicago: APA Planner Press.

Pakzad, J. & Souri, E. (2011). Urban Areas Lighting Guide, Tehran: Armanshahr Publication, 1.

‎Raymon, Q. & Campenhoudt, L.V. (2007). Research Methods in Social Sciences, (A. Nik Gohar, Trans.) Tehran: Toutia Publication.

Turlock City, California, U.S.A (2010). Beautification Master Plan, Landscape & Signage.

Tibbalds, F. (2004). Making People - Priendly Towns (M. Ahmadi Nejad, Trans.). Khak Publication, 1.

Yoshinobu, A. (2012). The Aesthetic Townscape (F. Habib, Trans.). Javid Publications, 1.

www.Eeconomist.com (accessed: March 15, 2013)

www.Urban-Graphics.co.uk (accessed: February 01, 2013)