رابطه بین خاطره‌انگیزی و مشارکت اجتماعی در بازآفرینی هویت شهری؛ نمونه موردی: میدان شهرداری رشت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد طراحی شهری و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تهران، پردیس هنرهای زیبا، تهران، ایران و هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی قزوین، قزوین، ایران.

2 دانش آموخته کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی قزوین

چکیده

امروزه، هویت شهری انسان‌ها و خاطرات جمعی آن‌ها با بی‌توجهی روبه‌رو شده و انسان ارتباط خود را با مکانی که در آن زندگی می‌کند از دست داده است. فقدان هویت مکان و خاطره انگیزی آن‌ در فضاهای شهری مشکلاتی در هویت فردی و جمعی شهروندان ایجاد کرده است. لذا می‌توان فضاهای شهری را طوری طراحی و برنامه‌ریزی نمود، که علاوه بر احیاء هویت و حفظ خاطرات گذشته، در شکل گیری خاطرات جدید نیز مؤثر باشد و بستر لازم را برای وقوع رویدادهای شهری فراهم سازد. میدان شهرداری رشت یکی از غنی‌ترین عرصه‌های عمومی شهر رشت است که با توجه به قرارگیری آن در مرکز جغرافیایی، تاریخی، تجاری و ترافیکی شهر، از ابتدای شکل‌گیری آن به عنوان محل تفرج، تفریح، تعامل و حیات اجتماعی مردمان شهر محسوب می‌شده است. اما در دهه‌های اخیر به دلیل تحولات اجتماعی و فرهنگی، افزایش جمعیت و جابه جایی ساکنان قدیمی و اصیل این منطقه در سطح شهر، این فضای شهری مرکزی و با هویت شهر به سوی از دست دادن ارزش‌های کالبدی و اجتماعی خود پیش می‌رود. بازیابی این مفاهیم در میدان شهرداری و گستره اطراف موضوع این پژوهش بوده و سعی بر آن است که با بازآفرینی ارزش‌های گذشته در کنار پاسخ گویی به ارزش‌های امروزی، از توانمندی‌های میدان شهرداری و جذب و تقویت حضور مردم سود جسته و با ایجاد محیط‌های خاطره انگیز و حفظ و تقویت عناصر هویت بخش، مرکز شهر را باز تعریف کند. براین اساس، سه عامل هویت مکان، خاطره‌انگیزی و مشارکت اجتماعی متغیرهای اصلی تحقیق را تشکیل دادند. روش تحقیق حاضر از نوع آمیخته اکتشافی بوده و از ابزار پرسشنامه برای جمع‌آوری داده‌ها استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد، هرچند بین خاطره انگیزی و مشارکت اجتماعی با متغیر وابسته هویت مکان رابطه مستقیم و مثبتی وجود دارد، اما شاخص خاطره انگیزی در افزایش هویت مکان تاثیر‌گذارتر می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


Bazargan, A. (2010). Sociology of Information Society. Tehran: Didar Press.

Carmona, M. (2006). Public Places, Urban Spaces. Architectural Press. Elsevier, Oxford.

Falamaki, M. (2009). Urban Improvement and Renewal. Tehran: Samt Press.

Habibi, S.M. & Maghsoudi, M. (2011). Urban Renovation. (5th Ed.). University of Tehran Press.

Habibi, S.M. (2000). Civil Society and Urban Life. HONAR-HA-YE-ZIBA, 7.

Khosrokhavar, F. (2004). Cities and Collective Memory. Building and Architecture Quarterly, 3.

Mirmoghtadaee, M. (2009). Possibility Measurement Factors for Formation, Record and Transfer of Collective Memories in City. HONAR-HA-YE-ZIBA, 37.

Norberg-schulz, Ch. (2003). Architecture: Meaning and Place. (V. Norouz Borazjani, Trans.). Jaane Jahaan Press (Original Work Published in 1988).

Norberg-schulz, Ch. (2002). Presence, Language, Place ‎Architecture. (A. Seyyed Ahmadian, Trans.), Tehran: Memar Nashr Institute (Original Work Published in 2000).

Paumier, C. (2010). Creating a Vibrant City Center: Urban Design and Regeneration Principles. (M. Behzadfar & A. Shakibamanesh, Trans.). (1st Ed.). Iran University of Science & Technology Press (Original Work Published in 2004).

Rafieian, M. & Khodaei, Z. (2010). Citizens and Urban Public Spaces: Analysis of Indexes and Factors Affecting Citizens Satisfaction of Urban Public Spaces. Research Assistance of Islamic Azad University of Qazvin. Tehran.

Rajabi, M. & Mozaffary. A. (2011). Theoretical Principals of Buildings and Historical Textures Repair. (1st Ed.). Jamal Honar Publishing Institute.

Relph, E. (2007). Prospects for Places, In: The Urban Design Reader. Michael Larice and Elizabeth Macdonald Ed. Routledge.

Roberts, M. (1998). Urban Design and Regeneration. Introducing Urban Design, Longman.

Seyed Berenji, S.K. (2013). Regeneration of Urban Public places, Emphasizing Identity and Collective Memory. Thesis of M.Sa. Degree in Urban Planning & Design. Azad University of Qazvin.

UNDP. (2004). Guidelines for Urban Regeneration in the Mediterranean Region. Priority Actions Program Regional Activity Center.