تحلیل سطح و نوع اثرگذاری عوامل کالبدی بر کیفیت زندگی در بافتهای قدیمی شهر بجنورد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 دانشجوی کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 عضو باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی،تهران، ایران.

چکیده

در این پژوهش که با هدف تحلیل و تعیین نحوه اثرگذاری عوامل کالبدی بر سطح کیفیت محیط سکونت در بافت دارای قدمت شهرستان بجنورد انجام شده است، به بررسی روابط وابستگی و علّی شاخص های مؤثر در این دو حوزه پرداخته شده است. براساس یافته های نظری، شاخص های کالبدی عمده شامل (کاربری زمین، تراکم ساختمانی، کیفیت ابنیه، شبکه دسترسی) دسته بندی شده و رابطه وابستگی هر یک از آ نها بر روی شاخص های کیفی شامل (کیفیت دسترسی شبکه معابر، کیفیت ایمنی و معابر، کیفیت بافت دسترسی به خدمات، کیفیت سیمای محله، کیفیت ابنیه)، با استفاده از روش رگرسیون چند متغیره مورد تحلیل قرار گرفت. در انتها ب همنظور شناخت نوع اثرگذاری هر یک از متغیرها و بازشناسی متغیرهای اثرگذار مستقیم و غیرمستقیم بر کیفیت محیط سکونت، چرخه های علّی و معلولی بر پایه تفکر پویایی- شناسی مورد استفاده قرار گرفته اند. نتایج نشان م یدهد که ساختار شبکه دسترسی و همچنین سطح تراکم ساختمانی، بیشترین سهم را در تبیین واریانس متغیر وابسته داشته اند. بالا بودن سطح یکپارچگی معابر محله هدف و پایین بودن ضریب برخورداری محله از خدمات اصلی نسبت به جمعیت خود، بیانگر این مطلب است که این محله از یک سو به دلیل ساختار فضایی یکپارچه ناشی از گره های ترافیکی مؤثر، نفوذپذیری بالایی داشته اما از سوی دیگر کاربری های موجود در آن قادر به جذب سفرهای صورت گرفته و ایجاد یک گره عملکردی نیستند. همچنین متغیرهای کیفیت ابنیه و تراکم ساختمانی در کنار دو متغیر شبکه دسترسی و تراکم ساختمانی به طور مستقیم و بدون واسطه بر روی سطح کیفیت سکونت در محله هدف اثرگذارند.

کلیدواژه‌ها


Abbaszadegan, M. &Roosta, M. (2008). Improvement of the Quality of Urban Spaces in the Urban Landscape Design Case Study NeighborhoodSaboonpazkhaneh. Mashhad, Iran. The First Conference of Regeneration and Revitalization of Urban Distressed Areas, 10-11.

Bemanian, M.R., &Mahmodynezhad, H. (2008). Phenomenology Place to Upgrade the City Space: 109. Tehran, Iran. Municipalities and Rural Organization Publications.

Gharab, N. (2001). The Environmental Impact of Urban Self-Alienation. Journal of Urban Management, 8(2), 78-80.

Hillier, B. (2007). Space is the Machine: 108. Cambridge University Press, Electronic Edition Published.

Hillier, B. Stonor, T. &Karimi, K. (2008). Using Space Syntax to Regenerate the Historic Center of Jeddah, UIA World Congress, Turin.

Jacobs, J. (1961). The Death and Life of Great American Cities. New York: Random House, Inc.

Jiang, B. & Liu, C. (2009).Street-based Topological Representations and Analyses for Predicting Traffic Flow in GIS. International Journal of Geographical Information Science, 23(9), 1119 -1137.

Kadriye(Deniz) Topçu, S. G. (2010). Urban Identities Dissolving Into the Changing Consumption Culture. 14th International Planning History Society Conference, Konya, Turkey.

Lansing & Marans. (1969). Building Bridges for Studies of Housing Quality, Nordisk Arkitekturforskining Publication. 

Lynch, K. (1976). A Theory of Good CityForm. (S. Bahraini, Trans.). Institute of Tehran University Publication.

Mehdizadeh, J. (2006). Strategic planning of Urban Development (Recent Global Experience and its Place in Iran), 54. Studies and Research Center of Urban Planning and Architecture of Iran, Tehran, Edition 2. 

Part Consulting Engineers. (2008). Bojnourd Comprehensive Plan.

Porteous, J. D. (1971). Design with People: The Quality of the Urban Environment. Journal of Environment and Behavior, 3(2),155-178.

Rafieian, M., & Moloudi, J. (2011). Approaches and Methods to Assessthe Quality of Urban Residential: 48. Edition 1, Teheran: Azarakhsh Publication.

Soltani, A. &Ataee, S. (2002). Analysis of Network Traffic Classification based on Structural Features Passages and Adjacent Facilities. City Development Research Journal, 10(20), 66.

Ulengin, B. Ulengin, F. &Guvenc, U. (2001). A Multidimensional approach to Urban Quality of Life: The Case of Istanbul. European Journal of Operational Research, 130, 361-374.

Waldea, S.Hese, Barger, C.& Schmullius, C. (2012). Graph-Based Urban Land Use Mapping from High Resolution Satellite Images. Melbourne, Australia. SPRS Congress, 25 August – 01 September 2012.

Winz, I, Brierley, G. (2007). The Use of System Dynamics Simulation in Integrated Water Resources Management. School of Geography, Geology and Environmental Science University of Auckland.