ترس از جرم در فضای شهری؛ شناسایی مؤلفه های مکانی اثرگذار بر کنترل ترس و افزایش امنیت اجتماعی بر پایه چارچوب های نظری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

2 استادیار طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.

چکیده

ترس و نگرانی از جرم و بز هدیدگی یکی از تر سهایی است که بسیاری از ساکنان شهرهای بزرگ امروزه به نوعی با آن درگیرند که کیفیت زندگی و رفتار اجتماعی آنان را تحت الشعاع قرار میدهد. از آنجا که کمبود امنیت و ترس از قربانی شدن، استفاده از قلمرو فضای عمومی و خلق فضاهای شهری موفق را مورد تهدید قرار م یدهد. در این پژوهش برآنیم تا با مطالعه توصیفی چارچوب های نظری ترس در فضاهای شهری، مؤلفه های محیطی زمینه ساز ترس در آ نها را استخراج و شاخص ها و سنجه های اثرگذار بر هر کدام را معرفی نماییم تا عوامل بستری مستعد ایجاد ترس در فضاهای شهری از دریچه هر کدام از نظریه ها آشکار شود. بدین منظور، با استفاده از پرس شنامه و روش آمار توصیفی و به کمک آزمون تخمین (در نمونه آماری 50 نفری از کارشناسان و متخصصین شهر سازی و معماری) در نرم افزار SPSS12، ضمن تقسیم بندی محله ها به دو دسته امن و نا امن، میزان اثرگذاری هر کدام از مؤلفه های مکانی- در سه دسته ساختاری، کارکردی و ادراکی- و شاخص ها و سنجه های آن ها، سنجیده شده است. نتایج، حاکی از اهمیت و تعمیم پذیری برخی از این چارچوب های نظری، در فضاهای شهری ایران است و از ای نرو هدایت راهکارهای کنترلی، پیشگیری و کاهشی را در مسیر هریک از این چارچوب های نظری مسجل می سازد. بر اساس یافته های این پژوهش، تنوع خرده فرهنگیِ بدون حدومرز می تواند اشتراکات و پیوند اجتماعی را خدشه دار سازد. نگرانی اجتماعی مبنی بر زوال روابط اجتماعی و افول شبکه های پیوند محلی در رده های پایین تر اهمیت قرار دارد. مدل ب ینظمی چندان در فضاهای مورد بررسی اثرگذار نبوده، در حال یکه فرضیه ی آسی بپذیری به عنوان یکی از عمده ترین و اصلی ترین نظریه های حاکم در فضاهای شهری ایران نمایان شده است. مطالعه نظریه کنترل اجتماعی نیاز به نظارت نا محسوس همسایگان و اثرات آن را تأیید نمود ولی در مقابل، عدم مقبولیت کنترل رسمی شاخص از جانب پلیس و نیروی انتظامی را نشان داد.

کلیدواژه‌ها


Ahmadi, H., Soroush, M. & Afrasiabi, H. (2009). Study of Fear of Crime in High Crime Areas in Shiraz, Journal of Applied Sociology the University of Isfahan, 34(2), 66-69.

Alikhah, F. & Najibi R, M. (2006). Fear of Crime among Women at Public Spaces, Journal of Social Welfare, 10(34), 224-233.

Carmona, M., Heath, T., Taner, O. & Tiesdell, S. (2003). Public Places -Urban Spaces, Taylor & Francis.

Colquhoun, I. (2004). Design out Crime: Creating Safe and Sustainable Communities, Architectural Press.

Farid Tehrani, S. (2011). Fear in Public Space, Armanshahr Publication, Tehran.

Madanipour, A. (2000). Design of Urban Space: An Inquiry into a Socio - spatial Process, Urban Process and Planning Publication Co., Tehran.

Mousavi, SY. (2008). Theoretical and Sociological Explanation of Urban Crimes, Journal of Police Science Research, 1, 10-40.

Pain, R. (2000). Place, Social Relations and the Fear of Crime: A Review, Progress in Human Geography, 24(3), 367- 368. 

Pakzad, J. (2010). An Intellectual History of Urbanism, New Towns Development Publicating Co., Tehran.

Rabani, R. & Hemmati, R. (2008). Sociological Explanation of Fear of Crime: A Case Study of Zanjani Citizens, Journal of Iran Sociology, 9, (3 &4), 59-69.

Serajzadeh, H. & Gilani, A. (2009). Social Disorganization and Fear of Crime (A Comparative Study of District 3 and 12 of Tehran), Journal of Social Welfare, 10(34), 224-233.

Tavasoli, Gh. (2004). Social Security in Neighborhoods, Cultural Research Journal, 8(9), 31.

Tseng, C.H. (2006). Safety Performance Analyzer for Constructed Environments (SPACE), Ph.D. Dissertation, The Ohio State University.

Wirth, L. (1938). Urbanism as a Way of Life, American Journal of Sociology, 44, 1-8.