ارتقاء کیفیت محیط شهری با استفاده از شاخص رنگ، نمونه موردی: میدان امام خمینی (ره) (توپخانه) تهران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

2 کارشناسی ارشد طراحی شهری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

چکیده

فضای شهری به‌عنوان فضایی که انسان را در برگرفته، مهم‌ترین عامل و بستری برای تأثیرپذیری روی انسان‌ها است. رنگ‌هایی که در فضاهای معماری و شهری از قبیل بناها، نمای بیرونی و درونی و مبلمان شهری قرار دارند، جلوه‌های گوناگونی از رنگ‌ها را ایجاد و تأثیرات بنیادین و گوناگونی بر انسان م‌ی‌گذارند. عنصر رنگ از عناصر ویژه‌ای است که شناخت ویژگی‌ها، خصوصیات و تأثیرات آن بر انسان، راهی برای خلق محیط‌ها و فضاها ی شهری دلپذیر است. این مسأله زمانی اهمیت بیشتری می‌یابد که با در کنار هم قرار گرفتن نا هماهنگ بناها، برخورد سلیقه‌ای به این مقوله، استفاده از رنگ‌های ناموزون و عدم توجه به ویژگی‌های روانشناختی رنگ‌ها، فضاهایی را در شهرها ایجاد کرده است که نه تنها رنگ در شهرهای ما یاری رسان فضاهایمان نیست، بلکه خود به عاملی اغتشاش‌زا تبدیل شده است. هدف از این نوشتار واکاوی نقش و اهمیت رنگ در فضاهای عمومی جهت سنجش سطح رضایتمندی مردم از وضعیت رنگی این فضاهاست. با توجه به ای نکه مؤلفه‌های ذهنی کیفیت محیط رابطه مستقیمی با ادراک مردم از رنگ در فضاهای شهری دارند، پرسشنامه‌ای که توسط طیف لیکرات در راستای ارتباط این مؤلفه‌ها و ارتباطش با رنگ و شاخص‌های آن، تنظیم و در اختیار 329 نفر شرکت‌کننده قرارگرفته شد، مورد بررسی قرار گرفت و در نهایت در تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار SPSS استفاده شد. درنتیجه میزان رضایتمندی مردم از چگونگی به‌کارگیری رنگ در فضای میدان امام خمینی (توپخانه)، به‌عنوان یکی از نقاط کلیدی و پرتردد شهر، موردبررسی قرار گرفت که این نتایج نشان می‌دهند که مردم از هماهنگی رنگ‌های غالب به‌کار رفته در نمای ساختمان‌های اطراف میدان و حوزه بلافصل آن (کرم، سفید و طوسی) رضایت دارند ولی از اغتشاش رنگی ایجاد شده به علت برخورد سلیقه‌ای در نحوه نصب و رنگ تابلو مغازه‌ها و عدم استفاده درست از رنگ و مصالح در کف‌سازی و مبلمان اظهار نارضایتی می‌کنند.

کلیدواژه‌ها


Avakumovic, F. (1988). The Role of Environmental Colour. Thesis of the Requirements for the Degree of Master of Art. School of Community and Regional Planning, The University of British Columbia.

Bakhtiarifard, H. (2010). Color and Communication. Tehran: Fakhra Kia Press.

Behbudi, R., SZASA, I. & Torabi, M. (2012). The Functions of Color in Urban Setting. In Aceh Development International Conference (ADIC2012).

Cott, H. B. (2008). Adaptive Coloration in Animals. Oxford University Press: New York.

Dadras Jedi, M.T. (2007). The Impact and Role of Color in the Identity of New Cities. Tehran: Collection of Articles on the Identity of New Cities, International Conference on Cities. New Towns Development Corporation Press (161-173). 

Dondis, D. A. (1974). A Primer of Visual Literacy. Mit Press.

Dong, X. & Kong, Y. (2009). Urban Colourscape Planning: A Colour Study of the Architecture of Karlskrona. Blekinge Institute Of Technology

Ghalehnoee, M. & Tadayon, B. (2011). Providing a Comprehensive Color Plan Attempt to Manage the Color in the City; The Case Study of Sepah Street in Isfahan. Journal of Urban Management, (26), 241-257.

Gol Kar, K. (2001). Formative Components of Urban Environment Quality, Soffeh Magazine, (32), 37-65.

Habibi, A. (2013). Lizerl Applied Training. Publication of Pars Manager Website.

Hashem Zadeh Homayouni, M. (2002). An Income on Urban Design Views. Tehran: Center for Urban Studies and Architecture of Iran, (48).

Hosseinioun, S. (2002). The Use of Coulor in City. Tehran: Journal of Tehran Beautification Organization, (23).

Koolhaas, R. (2001). Collours. Springer Science & Business Media.

Lenclos, J. P. (1977). Living in Colour. Colour for Architecture. London: Studio Vista.

Mahmoudi, K. & Shakiba Manesh, A. (2006). Fundamentals of Color in Architectural and Urban Planning. Tehran: Halleh Press.

Mahnke, F. H. & Mahnke, R. H. (1996). Color, Environment, and Human Response: The Beneficial Use of Color in the Architectural. Van Nostrannd Reinhold. United State of America.

Moughtin, C., Oc, T. & Tiesdell, S. (1999). Urban Design: Ornament and Decoration. Routledge. Oxford: Butterworth Press.

Nasar, J. L. (1990). The Evaluative Image of the City. Journal of the American Planning Association, 56(1), 41-53.

O’Connor, Z. (2008). Façade Colour and Aesthetic Response: Examining Patterns of Response within the Context of Urban Design and Planning Policy in Sydney. University of Sydney: Sydney, NSW.

Pakzad, J. (2008). Theorical Foundations and Urban Design Process. Tehran: Department of Housing and Urban Development. Shahidi Press.

Parvizi, E, Karimi Moshaver, M. (2012). Colour in City. Tehran: Center of Tehran Urban Planning.

Porter, T. & Mikellides, B. (1976). Color for Architecture. New York: Van Nostrand Reinhold Company.

Porter, T. (1997). Environmental Color Mapping. Journal of Urban Design International. 2(1), 23-31.

Rad Jahabani, N. & Partoi, P. (2012). Comparative Study of Environmental Quality in Urban Neighborhoods, with Sustainable Development Approach, Case Study: Street Neighborhoods and Ilgoli of Tabriz. Journal of Architecture and Urban Planning (6), 25-49.

Rafeiyan, M. & Khodoie, Z. (2011). Urban Public Spaces and Citizens: Analytical Writing: Investigation of Effective Indicators and Criteria of Citizen Satisfaction in the Urban Public Spaces. Tehran: Islamic Azad University Press.

RSHP (2007). Corporate information: Rogers, Stirk, Harbour and Partners. Available athttp://www.richardrogers.co.uk/rshp_home

Tavassoli, M. (2003). Urban Structure and Architecture in the Hot Arid Zone of Iran. Tehran: Payam Press.

Van Poll, H. F. P. M. (1997). The Perceived Quality of the Urban Residential Environment: A Multi-attribute Evaluation. Rijksuniv. Groningen, 17-38.