بررسی نقش بازارهای دوره‌‌ای در حضورپذیری ساکنین محله‌های شهری و افزایش تعاملات اجتماعی، مورد مطالعاتی: شهر همدان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر تهران، تهران، ایران

2 دانشیار طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر تهران، تهران، ایران.

3 دانشیار شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر تهران، تهران، ایران.

چکیده

با توجه به رشد سریع جمعیت در شهرها و نیز گسترش بیش از پیش علم و فناوری و ارتباطات در دهه‌های اخیر و امکان رخ دادن ارتباطات انسانی در دنیای مجازی مردم کمتر از گذشته با محیط اطراف خود و ساکنین آن تعامل برقرار می‌کنند. با تأمل در دیرینه تاریخی ایران زمین، به سهولت می‌توان نمونه‌هایی از ارتباط شهروندان با یکدیگر در فضای شهری را در بازارهای دوره‌ای، به‌عنوان یکی از نهادهای مهم جامعه در محله‌ها/ مراکز محله‌ای، مشاهده کرد. در این پژوهش، بر مبنای روش توصیفی- پیمایشی و مطالعات اسنادی میزان تأثیر بازارهای دوره‌ای بر تعاملات اجتماعی و رابطه همسایگی شهروندان در محله سکونت‌شان بررسی شده است. جامعه آماری این پژوهش، شامل ساکنین شش محله شهر همدان می‌باشد. بر همین اساس، ساکنین سه محله‌ای که در آن بازارهای دوره‌ای شنبه بازار، سه‌شنبه بازار و پنج‌شنبه بازار دائر می‌باشد، با سه محله متناظر که در آن بازار دوره‌ای برپا نمی‌شود، مقایسه و مورد بررسی قرار گرفته‌اند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد در محله‌های دارای بازار دوره‌ای به‌دلیل عامل جاذب جمعیت بازار و حضور بیشتر مردم، میزان آشنایی همسایگان با یکدیگر و همچنین تعاملات اجتماعی، بیشتر از محله‌های بدون بازار دوره‌ای می‌باشد. همچنین از دیگر نتایج پژوهش، دست یافتن به رابطه مستقیم بین کیفیت فضاهای برگزاری بازارهای دوره‌ای با افزایش میزان حضور و تعاملات اجتماعی مردم است. تجارب موفق جهانی بررسی شده و نیز یافته‌های این پژوهش عواملی چون داشتن دسترسی مناسب، وجود فضای سبز و نزدیکی به خدمات شهری را به‌عنوان مهم‌ترین معیارهای کیفی بیان می‌دارد، که در صورت احیای بازارهای دوره‌ای و ساماندهی آن‌ها، چنانچه مبتنی بر مکان‌یابی هوشمندانه و نیازمحور باشد، در ترغیب و تشویق شهروندان برای حضور بیشتر در محله‌ها خود بسیار راهگشا بوده و ضمن افزایش تعاملات و صمیمیت بین ساکنین، به‌عنوان یک مؤلفه معنایی، باعث هویت‌بخشی محله‌ها و افزایش حضور ساکنین محله می‌شود.

کلیدواژه‌ها


Afsar Keshmiri, B. (1993). Weekly Rural Marketsin the North of Iran. Namey-e Olum-e Ejtemaei. 3(2).
Bar Abadi, Gh. (1995). A Survey on the Situation of Weekly Villages in Villages of Mazandaran Province (Gan and Gonbad region), Master Thesis, Gonbad, Payame Noor University.
Bazi, Kh., & Sherafat Seyyed, A.G. (2008). Thoughts on the Agh Qala Weekly Market and its Economic-Social Effects. Geographical Space Journal, Eighth, 24, 22-12.
Behzad Far, M. (2008). The Identity of the City, A Look at Tehrna’s Identity. Cultural Organization of Tehran Municipality.Tehran: Nashr-e Shahr Publication, 2.
Dines, N., Cattell, V., Gesler, W., & Curtis, S. (2006). Public Spaces, Social Relations and Well-being in East London, Queen Mary, University of London
Farmers’ Market Federation of New York. (2006). The Value of Farmers’ Markets to New York’s Communities.Funded by Project for Public Spaces with Funding from W. K. Kellogg Foundation. New York
Khosravi, Kh. (1976). Research in Rural Society in Iran. Tehran: Paiam Press.
Pirnia, M.K. (1991). On the Iranian Traditional Urbanism & Architecture, Abadi Journal, 1.
Riahi, V. (2009). Characteristics and the Dispersion of Temporary Markets in Urban and Rural Areas in Iran, Abadi Journal, 64.
Soltanzadeh, H. (2013). Urban Spaces in the Historical Context of Iran. Tehran: Daftar-e Pajhohesh-e Farhangi.
Taghi Zadeh, A. (1999). An Introduction to the Theoretical Framework for Understanding the Local. weekly markets, Joghrafia va Barname-rizi Journal, 17.
The Ford Foundation. (2003). Public Markets as a Vehicle for Social Integration and Upward Mobility. Submitted by Project for Public Spaces, Inc. New York 10014.
Watson, S., & Studdert, D. (2006). Markets as Sites for social Interaction. Published for the Joseph Rowntree Foundation by the Policy Press, Great Britain.
Zara’ nejat, M. (2003). Reflective of Market Characteristics In Terms of Islam and History of Muslims. Pajhohesh-haye- Eghtesadi Journal, 1(5-6).