شناخت عناصر سایه‌انداز در مسکن سنتی دزفول

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی‌شاپور دزفول، دزفول، ایران

2 مربی معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی‌شاپور دزفول، دزفول، ایران.

3 کارشناسی ارشد مهندسی معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی‌شاپور دزفول، دزفول، ایران.

چکیده

معماری هر سرزمین و هر فرهنگی، از ویژگی‌های خاصی برخوردار است که آن ویژگی‌ها هویت معماری آن سرزمین را تعریف می‌کنند. در شهرهای تاریخی ایران از تمهیدات بسیاری جهت ایجاد آسایش و بالا بردن کیفیت محیط استفاده شده است که با مطالعه کالبد و خصوصیات فیزیکی در این محدوده‌ها می‌توان تعریف مناسبی از آن‌ها ارائه نمود. بالا بودن دمای هوا و تابش زیاد در نواحی گرم سبب شده تا شرایط فیزیکی در جهت تأمین آسایش با راهکارهای بسیاری در زمینه ایجاد سایه همراه شود. این راهکارها به زیبایی با وجوه زیباشناختی ساختمان‌ها ترکیب شده و همین هماهنگی سبب خلق آثار بدیعی شده است. در این مطالعه کوشش شده تا با تمرکز بر محیط فیزیکی و کالبدی بافت تاریخی شهر دزفول، نحوه کنترل تابش و عوامل مختلف در زمینه ایجاد سایه در سطح ساختمان‌ها و فضاهای داخلی از سویی و محیط شهری از سوی دیگر شناسایی شود. برای انجام این تحقیق با استفاده از روش توصیفی، نمونه‌های مطالعاتی از مسکن سنتی و محدوده‌هایی از بافت تاریخی که دارای کمترین تغییرات در فرم کالبدی بوده‌اند، انتخاب شده و اجزای سایه‌اندازی در آن‌ها شناسایی و به‌صورت یکپارچه در یک مدل ارائه شده است. بر این اساس با توجه به مطالعات صورت گرفته، در بافت مذکور برای درک بهتر این عناصر مدلی سه بعدی با توجه به جزییات فضایی و عوامل سایه‌اندازی در محله صحرابدرمغربی و محدوده خانه تاریخی سوزنگر ایجاد شده و هر یک از این اجزاء در دو گروه سایه‌اندازهای معماری و سایه‌اندازهای شهری توصیف شده‌اند. به‌طور کلی می‌توان اجزای سایه‌انداز در معماری محدوده را در سه دسته عناصر نورگیر، عناصر نورگیر- سایه انداز و عناصر سایه‌انداز تعریف نمود. شناخت مناسب این اجزاء و توجه به نحوه عملکرد آن‌ها می‌تواند منجر به فهم الگوهایی تعمیم‌پذیر در زمینه کنترل شرایط محیطی از سویی و جزییات فضایی در جهت ارتقای کیفیت‌های زیباشناختی در فضاهای سکونتی امروز ‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Recognition of the Shading Elements in Traditional Houses of Dezful

نویسندگان [English]

  • Mohsen Taban 1
  • Mohammad Mehrakizadeh 2
  • Sara Najjaran 3
1 Assistant Professor of Architecture, Faculty of Architecture and Urban Planning, Jundishapur University of Technology, Dezful, Iran
2 Instructor of Architecture, Faculty of Architecture and Urban Planning, Jundishapur University of Technology, Dezful, Iran.
3 M.A. of Architecture, Faculty of Architecture and Urban Planning, Jundishapur University of Technology, Dezful, Iran.
چکیده [English]

Architecture of every territory and every culture features its own specific properties that per se define the architectural identity of a land. In Iran’s historical cities, many preparatory works are applied for creating comfort and elevating the environment quality and the study of the physical context and properties in these areas enables offering of a proper definition of them. The high temperature and intensive irradiation in the hot regions have caused the accompaniment of the physical conditions with many solutions for creating shades parallel to the supply of comfort. These solutions have been beautifully blended with the aesthetical aspects of the buildings and this same coordination has led to the creation of innovative works. In the present study, efforts have been made through concentrating on the physical and contextual environment of the historical texture in the city of Dezful to identify the irradiation control method and various factors for creating shade in the building level and in the interior spaces, on the one hand, and urban environment, on the other. To perform this study, a descriptive method was employed to select the study samples from amongst the traditional houses and historical texture areas with the lowest changes in their contextual forms following which their shading components were identified and integrated into a model. Based thereupon, considering the studies performed in this regard, a 3D model was created for better understanding of these elements according to the spatial details and shading factors in Sahrabedar Maghrebi Neighborhood and Suzangar Historical Houses area and each of these components were described in two groups of architectural shaders and urban shaders. In general, the shading components of the area’s architecture can be defined in three-element sets, namely skylight, skylight- shader elements and shading elements. The proper recognition of these components and paying attention to their performance can lead to the understanding of the generalizable patterns regarding the control of the environmental conditions, on the one hand, and the spatial details for enhancing the aesthetical qualities of today’s residential spaces, on the other. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Old Texture of Dezful
  • Sahrabedar Maghrebi Neighborhood
  • Shading Elements
  • Environmental Control

Ahmed, Sh. (1994). A Comparative Analysis of the Outdoor Thermal Environment of the Urban Vernacular and the Contemporary Development : Case Study in Dhaka. PLEA Conference. Available from: http://www.plea2013.de/wpcontent/ uploads/2012/12/PLEA2013_Programme_mailversion.pdf.

Emam Shushtari, M.A. (1968). Ornamental Brick Application (Frieze & Xowun). Journal of Archeology and Art of Iran, (1), Tehran, Iran.

Ghiabakloo, Z. (2003). Shadow Movement Pattern and Site Design. Tehran: Art University, 15, 58-68.

Gorgani, N. (2002). History of Light in Architecture and Lighting Fixtures in Islamic art of Iran. Journal of Asar, 35, 232-316.

Lee, E.S., Di Bartolomeo D.L., & Selkowitz, S.E. (1998). Thermal and Daylighting Performance of an Automated Venetian Blind and Lighting System in a Full-scale Private Office. Journal of Energy & Buildings, 29(1), 47-63.

Marzban, P., & Maroof, H. (1998). Visual Arts Cultural Arts. Tehran: Surosh Publishing Co.

Memarian, GH.H. (2008). Persian Architecture. Tehran: Surosh Publishing Co.

Moller, F. (2003). Environmental Control Systems Setting Environmental Conditions in the Building. (M. Keynezhad, & R. Azari, Trans.). Islamic Art University of Tabriz.

Muhaisen, A., & Gadi, Mo. (2006). Effect of Courtyard Proportions on Solar Heat Gain and Energy Requirement in the Temperate Climate of Rome. Journal of Building and Environment, 41, 245–253.

Naima, GH.R. (1997). Dezful the City of Bricks. Tehran: Country Heritage Organization Publishing Co.

Pirnia, M.K. (2003). Iranian Architecture Stylistics. Pazhohande Publishing Co.

Pirnia, M.K. (2013). Familiar with Islamic Architecture of Iran. (Edited: Gholam Hosein Memarian). Tehran: Science and Technology.

Rahimieh, F., & Rabobi, GH.R. (1974). Understanding Iran’s Indigenous City and Housing in Warm and Semi-humid Climates. Shushtar & Dezful, MS Thesis, Tehran: Art University.

Razjoyan, M. (1988). Comfort in the Shelter of Climate-friendly Architecture. Shahid Beheshti University.

Steele, J. (1998). Rethinking Modernism for the Developing World: The Complete Architecture of Balkerishna Doshi. New York: Whitney library of Design.

Taban, M., Pourjafar, M., Bemanian, M., & Heidari, S. (2012). Climate Impact on Architectural Ornament Analyzing the Shadow of Khavoons in Dezful Historical Context with the Use of Image Processing. BSNT, 2(2), 79-90.

Taban, M. (2008). Determine Urban Design Criteria in Establishing the Relationship between the Corridor of Urban Rivers and Historical Textures; Case Study: Historical Context of Dezful. MS Thesis, Tarbiat Modares University. 

Tahbaz, M. (2007). Making Shadow in Open Area. HONAR-HA-YE-ZIBA Journal, Tehran University, 31, 27-38.

Talib, K. (1984). Shelter in Saudi Arabia. New York: St. Martin’s Press.

Tzempelikos, A., & Athienitis, A.K. (2007). The Impact of Shading Design and Control on.