دکتر مصطفی بهزادفر معماری و شهرسازی آرمان شهر 2008-5079 18 51 2025 08 23 Exploring the Factors Influencing the Formation of an Inefficient Social Housing Construction Pattern; Case Study: of Mehr Housing in Ilam City کنکاش در عوامل مؤثر بر شکل‌گیری الگوی ساخت مسکن اجتماعی ناکارآمد، مورد مطالعاتی: مسکن مهر شهر ایلام 75 91 227408 10.22034/aaud.2025.486701.2927 FA فائزه صیدی‌نژاد دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران. 0009-0000-4061-4574 کیومرث حبیبی استاد گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران (نویسنده مسئول). 0000-0001-5492-8259 مهدی سعیدی استادیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران. 0000-0001-8282-0181 Journal Article 2024 11 07 One of the Iranian government's policies to provide affordable and accessible housing for low-income groups has been the “Mehr Housing” initiative. While this plan has addressed many of the anticipated issues, it also has certain shortcomings. Housing is not merely a physical matter; achieving adequate social housing requires attention to all necessary dimensions of desirable housing, including human and social aspects, cultural considerations, physical form and meaning, historical contexts, and so on. Many of these aspects were overlooked in the implementation of the Mehr Housing project in Ilam city. The present study aims to investigate how the set of challenges facing the housing construction plan for low-income groups has impacted the Mehr Housing project in Ilam. Accordingly, the objective of this research is to investigate the factors affecting the formation of an ineffective social housing model and to identify the issues and damages resulting from the implementation of the Mehr Housing project in Ilam. This research falls within the category of fundamental-applied studies and employs a mixed-methods approach. Data collection was based on indicators extracted from a review of relevant scientific sources. The data collection tool was a questionnaire, which was distributed purposefully within the selected area. The obtained data were analyzed using exploratory factor analysis, and after calculating the relevant matrices, the key factors were identified, interpreted, and labeled. Nine factors—1. Accessibility, 2. Social Participation, 3. Environmental-Aesthetic, 4. Per Capita, 5. Household Economy, 6. Culture and Context, 7. Safety and Security, 8. Physical-Spatial, and 9. Utilities and Services—were found to influence the formation of social housing. Collectively, these factors explained 18.60% of the total variance in the variables. Finally, based on the variance explained by each factor, an effective conceptual and operational model was designed and presented. یکی از سیاست‌های دولت در ایران جهت تأمین مسکن ارزان‌قیمت و آسان برای اقشار کم‌درآمد، سیاست احداث مسکن مهر بوده است که علاوه بر برطرف‌ نمودن بسیاری از مسائل مورد انتظار توسط این طرح، معایبی نیز بر آن وارد است. زیرا مسکن صرفاً یک امر فیزیکی نیست و برای رسیدن به مسکن اجتماعی کارآمد، باید به تمامی ابعاد موردنیاز مسکن مطلوب اعم از بُعد انسانی و اجتماعی، ملاحظات فرهنگی، کالبد و معنا، زمینه‌های تاریخی و غیره توجه نمود. بسیاری از موارد یادشده در اجرای طرح مسکن مهر شهر ایلام نادیده گرفته شده و پژوهش حاضر بر آن است تا به این سؤال پاسخ دهد که مجموعه مسائل پیش‌روی طرح ساخت مسکن اقشار کم‌درآمد، چگونه مسکن مهر شهر ایلام را تحت‌تأثیر قرار داده است. بر این اساس، هدف از این پژوهش کنکاش در عوامل مؤثر بر شکل‌گیری الگوی ساخت مسکن اجتماعی ناکارآمد و شناسایی مسائل و آسیب‌های ناشی از اجرای پروژه مسکن مهر در شهر ایلام می‌باشد. این پژوهش در زمره مطالعات بنیادی- کاربردی قرار دارد و از رویکرد روش‌شناسی آمیخته بهره می‌برد. گردآوری داده‌ها بر پایه شاخص‌هایی صورت گرفته که از مرور منابع علمی مرتبط استخراج شده‌اند. ابزار جمع‌آوری داده، پرسش‌نامه‌ای بوده که در محدوده‌ای انتخاب‌شده به شیوه هدفمند توزیع شده است. داده‌های به‌دست‌آمده با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی تحلیل گردیده‌اند و پس از محاسبه ماتریس‌های مربوطه، عوامل کلیدی شناسایی، تفسیر و نام‌گذاری شده‌اند. نه عامل: ۱- دسترسی، ۲- مشارکت اجتماعی، ۳- محیطی- زیبایی‌شناسی، ۴- سرانه، ۵- اقتصاد خانوار، ۶- فرهنگ و زمینه، ۷- ایمنی و امنیت، ۸- کالبدی- فضایی، ۹- تأسیسات و خدمات، بر شکل‌گیری مسکن اجتماعی مؤثر هستند. این عوامل در مجموع توانسته‌اند 18.60 درصد از واریانس کل متغیرها را تبیین نمایند. در پایان، با توجه به میزان واریانس تبیین‌شده توسط هر عامل، مدلی مفهومی- عملیاتی اثربخش طراحی و ارائه شده است. https://www.armanshahrjournal.com/article_227408_92b27f0081ec7861395e98ef9487e0bd.pdf