دکتر مصطفی بهزادفر معماری و شهرسازی آرمان شهر 2008-5079 18 52 2025 11 22 Environmental Factors Associated with Dementia: A Systematic Review عوامل محیطی مرتبط با بیماری دمانس؛ یک مرور نظام‌مند 95 112 234704 10.22034/aaud.2025.515101.2969 FA حانیه سیوانی امیرخیز پژوهشگر دکتری شهرسازی اسلامی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران. پانته‌آ حکیمیان استادیار طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی تهران، تهران، ایران (نویسنده مسئول). Journal Article 2025 04 05 Following the increase in the elderly population, dementia has become a significant challenge in the field of global health. Dementia, as a syndrome, involves progressive impairments in brain function that specifically affect memory, daily activities, and other cognitive abilities such as thinking, reasoning, and judgment. Evidence shows that built and natural environmental factors can improve the lives of people with dementia. This study aims to identify the dimensions and factors that shape the environment for people with dementia and to provide a theoretical framework for a supportive environment that reduces cognitive and behavioral disorders and improves their daily functioning across different urban environments. This study is a systematic review using the PRISMA checklist, conducted by searching the Web of Science, Scopus, and Google Scholar databases for relevant keywords between 2000 and October 2024. Of the 930 identified articles, 27 met the inclusion criteria and were examined using qualitative content analysis. Based on the findings, environmental factors are categorized into four main dimensions: nature, body and activity, meaning and perception, and community. The key factors identified included safety (13 repetitions) and walkability (10 repetitions) in the body dimension, readability (11 repetitions) and familiarity of the environment (9 repetitions) in the meaning dimension, access to parks and green spaces (11 repetitions) in the nature dimension, and social interactions (9 repetitions) in the community dimension. The conclusion is that designing familiar, understandable spaces with clear signs, safe, walkable streets, access to green spaces, and opportunities for social interaction are vital for maintaining the independence and health of people with dementia. This theoretical framework can serve as a basis for dementia-friendly urban design and planning. به دنبال افزایش جمعیت سالمندان، بیماری دمانس (یا زوال عقل) به چالش عمده‌ای در حوزه سلامت جهانی تبدیل شده است. دمانس به عنوان یک سندرم، شامل اختلالات تدریجی در عملکرد مغز می‌باشد که به‌طور خاص بر حافظه، توانایی انجام فعالیت‌های روزمره و سایر قابلیت‌های شناختی مانند تفکر، استدلال و قضاوت تاثیر می‌گذارد. شواهد نشان داده است که عوامل محیط مصنوع و طبیعی می‌تواند در تسهیل زندگی مبتلایان به دمانس کمک‌کننده باشد. شناسایی ابعاد و عوامل تاثیرگذار محیطی بر افراد مبتلا به دمانس و ارائه چارچوب نظری محیط حامی این افراد جهت کاهش اختلال‌های شناختی، رفتاری و بهبود عملکردهای روزمره آن‌ها در محیط‌های مختلف شهری می‌باشد. این پژوهش یک مطالعه‌ی مروری نظام‌‌مند با استفاده از چک‌لیست پریزما است که از طریق جستجو در پایگاه‌های علمی Web of  Science, Scopus و  Google Scholarبا کلیدواژه‌های مرتبط در بازه زمانی 2000 تا اکتبر 2024 انجام شد. از میان 930 مقاله شناسایی‌شده، 27 مقاله معیارهای ورود به مطالعه را دارا بودند و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی مورد بررسی قرار گرفتند. بر اساس یافته‌ها عوامل محیطی در چهار بعد اصلی طبقه‌بندی می‌شوند: طبیعت، کالبد و فعالیت، معنا و ادراک، و اجتماع. کلیدی‌ترین عوامل شناسایی‌شده شامل ایمنی (13 تکرار) و قابلیت پیاده‌روی (10 تکرار) در بعد کالبد، خوانایی (11 تکرار) و آشنا بودن محیط (9 تکرار) در بعد معنا، دسترسی به پارک و فضای سبز (11 تکرار) در بعد طبیعت، و تعاملات اجتماعی (9 تکرار) در بعد اجتماع بودند. نتیجه این‌که، طراحی فضاهای آشنا و قابل درک با نشانه‌های واضح، خیابان‌های امن و قابل پیاده‌روی، دسترسی به فضاهای سبز و فرصت‌های تعامل اجتماعی برای حفظ استقلال و سلامت افراد مبتلا به دمانس حیاتی است. این چارچوب نظری می‌تواند مبنایی برای طراحی و برنامه‌ریزی شهری دوستدار دمانس باشد. https://www.armanshahrjournal.com/article_234704_547089029f5b623b032ce577e50eed81.pdf