دکتر مصطفی بهزادفر معماری و شهرسازی آرمان شهر 2008-5079 18 53 2026 02 20 Assessment of the Criteria Influencing the Mental Health of Citizens in Public Spaces of Tabriz from the Perspective of Future Studies" ارزیابی معیارهای اثرگذار بر سلامت روان شهروندان در فضاهای عمومی از منظر مطالعات آینده‌پژوهی، مطالعه موردی: پیاده‌راه‌های تربیت و ولیعصر تبریز 43 66 241243 10.22034/aaud.2026.516280.2972 FA مسعود حق‌لسان دانشیار گروه معماری و شهرسازی، واحد ایلخچی، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلخچی، ایران (نویسنده مسئول). 0000-0001-9826-0086 Journal Article 2025 04 11 Mental health is considered one of the most significant issues in contemporary societies. Public spaces such as parks, squares, and social centers play a crucial role in enhancing the mental health of citizens as places for social and cultural interactions. In this regard, factors such as space design, accessibility to facilities, and diversity of activities can significantly impact the improvement of citizens' quality of life and sense of satisfaction. The aim of this research is to evaluate the criteria influencing the mental health of citizens in public spaces from the perspective of future studies in the city of Tabriz. To conduct this research, structured interviews were initially conducted with 25 specialists in relevant fields, and based on their responses, four criteria were extracted as influential criteria comprising 24 components. The data were analyzed using the impact analysis method in the Mic Mac software. Due to rapid social and cultural changes in society, examining these criteria from the perspective of future studies not only identifies challenges and opportunities but also proposes suitable solutions for improving the state of mental health. Based on the results obtained, the performance criteria with components such as accessibility, security, comfort, visual appeal, variety of activities, and mobility were the most influential factors on the mental health of citizens in the public spaces of Tabriz. In other words, this assessment of the factors affecting the mental health of citizens can serve as an effective tool in urban planning and the design of public spaces in Tabriz, which in turn can enhance the quality of life and mental health of Tabriz citizens. Ultimately, attention to these influential criteria on mental health can contribute to the improvement of social welfare and the creation of a healthier and more sustainable communit. سلامت روان به یکی از اصلی‌ترین نگرانی‌های جامعه‌های کنونی تبدیل ‌شده است. عرصه‌های همگانی نظیر پارک‌ها، میدان‌ها و مراکز فرهنگی- اجتماعی، زمینه‌ساز ارتباطات اجتماعی فراهم می‌آورند که می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در بهبود این جنبه از زندگی ایفا کند. به بیان دقیق‌تر، شاخص‌هایی از قبیل مطلوبیت طراحی، سطح دسترسی و تنوع کارکردهای قابل‌ ارائه در این مکان‌ها، بی‌واسطه بر بهبود رضایت و ارتقاء کیفیت زیستی افراد تأثیرگذار است. مطالعه فعلی با هدف ارزیابی معیارهای اثرگذار بر سلامت روان شهروندان در فضاهای عمومی از منظر مطالعات آینده‌پژوهی انجام‌ شده است. محدوده مورد مطالعه این تحقیق، دو پیاده‌راه تربیت و ولیعصر هستند. این تحقیق از حیث هدف، کاربردی محسوب می‌شود و از نظر ماهیت و روش‌شناسی، در مرحله شناسایی مؤلفه‌ها، رویکردی توصیفی- تحلیلی و کیفی دارد. داده‌های بخش کیفی از طریق مصاحبه‌های ساختاریافته با ۲۵ نفر از متخصصان مرتبط با حوزه پژوهش جمع‌آوری گردید. بر اساس تحلیل نظرات ایشان، چهار معیار اصلی در قالب ۲۴ مؤلفه به‌عنوان عوامل تأثیرگذار استخراج شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از روش تحلیل اثرات متقابل در نرم‌افزار میک‌مک استفاده گردید. با توجه به‌سرعت بالای تحولات اجتماعی و فرهنگی، واکاوی این معیارها از منظر آینده‌نگری، ضمن آشکارسازی چالش‌ها و ظرفیت‌های پیش رو، زمینه را برای ارائه راهکارهایی عملی جهت بهبود وضعیت بهزیستی روانی فراهم می‌سازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که معیارهای عملکردی شامل مؤلفه‌هایی نظیر دسترسی، ایمنی، آسایش، جذابیت بصری، تنوع فعالیت‌ها و پیاده‌مداری، بیش‌ترین تأثیر را بر بهزیستی روانی افراد در فضاهای جمعی شهر تبریز داشته‌اند. به‌ عبارت ‌دیگر، نتایج این بررسی می‌تواند به‌عنوان ابزاری کارآمد برای برنامه‌ریزان و طراحان شهری در تبریز عمل کرده و زمینه‌ساز ارتقاء کیفیت زندگی و سلامت روانی ساکنان آن باشد. در پایان، توجه به این شاخص‌های تأثیرگذار می‌تواند گامی مؤثر در جهت افزایش رفاه اجتماعی و شکل‌دهی به جامعه‌ای سالم‌تر و پایدارتر بردارد. https://www.armanshahrjournal.com/article_241243_e52f7883c61a0d4ae55064674e99f37b.pdf