دکتر مصطفی بهزادفرمعماری و شهرسازی آرمان شهر2008-5079195420260522Assessing the Relationship Between Ivān in Traditional Mazandaran Architecture and the Sense of Place from the Perspective of Housewives: A Case Study of Rural Houses in Qaemshahrارزیابی رابطه ایوان در ابنیه سنتی مازندران و حس تعلق به مکان از منظر زنان خانهدار، مورد مطالعاتی: خانههای روستایی شهر قائمشهر12324398910.22034/aaud.2026.505286.2950FAروحالهرحیمیدانشیار گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، ایران، بابلسر (نویسنده مسئول).0000-0003-0597-6160سیده زهرایوسفیدانشیار گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، ایران، بابلسر (نویسنده مسئول).حسامنادعلیانکارشناسی ارشد، دانشکده کامپیوتر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات، ایران، تهران.Journal Article20250304Ivān, as one of the prominent elements of vernacular architecture in the traditional buildings of Mazandaran, plays a significant role in spatial organization and the daily interactions of residents. The present research aims to evaluate the relationship between the Ivān and the sense of place attachment from the perspective of housewives living in traditional rural houses of Qaemshahr. Methodologically, the study is applied in purpose and employs a mixed-method approach (qualitative–quantitative). Data were collected through library studies, field observations, and a researcher-designed questionnaire. The statistical population consists of 75 housewives residing in traditional rural houses of Qaemshahr, selected using purposive sampling. Data analysis was performed using descriptive statistics and structural equation modeling (SEM) in SmartPLS software. The findings reveal that the Ivān, as a vital spatial element in Mazandaran’s traditional houses, not only moderates climatic conditions, but also functions as an intermediate space between the interior and exterior of the dwelling. It provides a suitable setting for women’s daily activities and social interactions, thereby strengthening their emotional attachment to the home and its surrounding environment. Furthermore, the results highlight that respect for nature, family interaction, and engagement with the outdoor environment through the Ivān play a crucial role in enhancing living quality and spatial identity. Overall, the study demonstrates a direct and significant relationship between the Ivān and the reinforcement of place attachment from the viewpoint of housewives. It emphasizes the need to reconsider vernacular architectural patterns and reinterpret the functional and cultural role of the Ivān in contemporary design, proposing it as a valuable model for improving quality of life, strengthening spatial identity, and achieving sustainable architecture within residential contexts.ایوان بهعنوان یکی از عناصر شاخص معماری بومی در ابنیه سنتی مازندران، نقش مهمی در سازماندهی فضایی و تعاملات روزمره ساکنان ایفا میکند. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی رابطه ایوان و حس تعلق به مکان از منظر زنان خانهدار در خانههای سنتی روستایی شهر قائمشهر انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، ترکیبی (کیفی- کمی) است. دادهها از طریق مطالعات کتابخانهای، مشاهده میدانی و پرسشنامه محققساخته گردآوری شده است. جامعه آماری پژوهش شامل 75 نفر از زنان خانهدار ساکن خانههای سنتی روستایی قائمشهر بوده که به روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند. تحلیل دادهها با استفاده از روشهای توصیفی و مدلسازی معادلات ساختاری در نرمافزار SmartPLS انجام گرفت. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که ایوان به عنوان یک عنصر حیاتی در خانههای سنتی مازندران علاوه بر تعدیل شرایط اقلیمی، بهعنوان فضایی میانجی میان درون و بیرون خانه، بستر مناسبی برای فعالیتهای روزمره زنان و تعاملات اجتماعی فراهم میکند و به تقویت حس تعلق آنها به خانه و محیط پیرامونی کمک مینماید. یافتهها همچنین تأکید میکنند که احترام به طبیعت، برقراری ارتباط میان اعضای خانواده و تعامل با محیط بیرونی از طریق ایوان، نقش مهمی در ارتقای کیفیت زیست و هویت فضایی دارد. در مجموع، نتایج این پژوهش نشان میدهد که ایوان رابطهای مستقیم و معنادار با تقویت حس تعلق به مکان از منظر زنان خانهدار دارد و ضرورت توجه به الگوهای بومی معماری و بازخوانی نقش ایوان در طراحی فضاهای معاصر را برجسته میسازد و میتواند بهعنوان الگویی ارزشمند برای ارتقای کیفیت زندگی، تقویت هویت فضایی و دستیابی به معماری پایدار در بافتهای مسکونی مورد بهرهبرداری قرار گیرد.https://www.armanshahrjournal.com/article_243989_0deaafad920dbbce9e8afc4e8f9cb729.pdfدکتر مصطفی بهزادفرمعماری و شهرسازی آرمان شهر2008-5079195420260522The Nature of Place Under Rentier Capitalist Economy: Mediation of Built Form in the Sacred Precinct of Imam Reza Shrine (With Focus on Human-Centered Paradigm)سرشت مکان در سایه اقتصاد سرمایهداری رانتی: میانجیگری فرم مصنوع در حریم حرم رضوی (با تمرکز بر پارادایم انسانمحور)254024472610.22034/aaud.2026.545120.2994FAجوادرمضاننژاددکتری تخصصی گروه معماری، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.0000-0001-6485-2286مهدیحمزهنژاداستادیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران (نویسنده مسئول).اصغرمحمدمرادیاستاد گروه مرمت، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.0000-0002-1505-0946Journal Article20250904Rentier capitalist economy in religious cities such as Mashhad, through the exploitation of pilgrimage flows and monopolistic resources without creating productive value, transforms urban structures and the nature of place, turning the identity of lived places into a profitable commodity. The theoretical framework of this research rests on three fundamental human-centered pillars: the concept of dwelling, power-space, and the theory of spatial production, mediated by built form. Examining multiple dimensions reveals that the role of built form in rent-seeking of religious places has been neglected. The problem-oriented focus of this research is understanding the mechanisms through which rentier capitalist economy affects the nature of place. The main question is: How does rentier capitalist economy, through the mediation of built form, transform the human nature of places? The research methodology is based on an interpretive-critical paradigm with a human-centered orientation, seeking to integrate discourse analysis and critical discourse analysis through a qualitative approach and bricolage technique. Data were collected from document review and in-depth interviews with 12 participants, then integrated and analyzed through three-stage grounded theory coding and bricolage technique. The coding findings from 12 interviews yielded 1578 codes, which were organized into 12 subcategories. Actor-network mapping identified 9 active actors, the core category of "systematic destruction of collective identity through rentier networking and social control" was discovered, and the central phenomenon of "commodification of the nature of place" was produced, in which driving forces overcome local resistances with a balance coefficient of 0.51. This ratio indicates that destructive forces operate twice as powerfully as reconstructive forces. The theoretical contribution of this research demonstrates that rentier capitalist economy, through the mediation of built form, drives the nature of place toward commodification, destruction, and identity change, but triple resistance forces (political, narrative, interpretive) retain the potential for reconstruction.اقتصاد سرمایهداری رانتی در شهرهای مذهبی مانند مشهد، با بهرهبرداری از جریانهای زیارتی و منابع انحصاری بدون خلق ارزش تولیدی، ساختارهای شهری و سرشت مکان را دگرگون میسازد و هویت مکانهای زیسته را به کالای سودآور تبدیل میکند. چارچوب نظری این پژوهش بر سه رکن بنیادین انسانمحور شامل: مفهوم سکونت، قدرت- فضا و نظریه تولید فضایی با میانجیگری فرم مصنوع استوار است. بررسی جنبههای متعدد، نشان میدهد نقش فرم مصنوع در رانتجویی مکانهای مذهبی مغفول مانده است. مسئلهمحوری این پژوهش، درک سازوکارهایی است که اقتصاد سرمایهداری رانتی از طریق آنها بر سرشت مکان تأثیر میگذارد. سؤال اصلی عبارت است از: چگونه اقتصاد سرمایهداری رانتی از طریق میانجیگری فرم مصنوع، سرشت انسانی مکانها را دگرگون میکند؟ روششناسی پژوهش مبتنی بر پارادایم تفسیری- انتقادی با گرایش انسانمحور است و تلاش دارد با رویکرد کیفی و تکنیک بریکولاژ (سیستم تلفیق)، تحلیل گفتمان و گفتمان انتقادی را تلفیق کند. دادهها از بررسی اسناد و مصاحبههای عمیق با 12 مشارکتکننده گردآوری و از طریق کدگذاری سهمرحلهای گراندد تئوری و با تکنیک بریکولاژ تلفیق و تحلیل شدند. یافتههای کدگذاری از 12 مصاحبه منجر به 1578 کد شد که در 12 خرده مقوله سازماندهی شدند. نقشهبرداری شبکه کنشگران 9 کنشگر فعال را شناسایی کرد و مقوله محوری «تخریب سیستماتیک هویت جمعی از طریق شبکهسازی رانتی و کنترل اجتماعی» کشف شد و پدید محوری «کالاییسازی سرشت مکان» را تولید کرد که در آن نیروهای محرک بر مقاومتهای محلی با ضریب تعادل 51.0 درصد غلبه دارند. این نسبت نشان میدهد که نیروهای تخریب، دو برابر قویتر از نیروهای بازسازی عمل میکنند. مشارکت نظری این پژوهش نشان میدهد که اقتصاد سرمایهداری رانتی از طریق میانجیگری فرم مصنوع، سرشت مکان را به سمت کالاییسازی و تخریب و تغییر هویت سوق میدهد، اما نیروهای مقاومتی سهگانه (سیاسی، روایی و تفسیری) پتانسیل بازسازی را حفظ میکنند.https://www.armanshahrjournal.com/article_244726_65707b3f117c1928eb00d8cdb772b57e.pdfدکتر مصطفی بهزادفرمعماری و شهرسازی آرمان شهر2008-5079195420260621Review and Content Analysis of Research on the Right to the City in Iran: Exploring the Theoretical-Practical Gap in Urban Regeneration Policiesمرور و تحلیل محتوای پژوهشهای حق به شهر در ایران: کاوشی در خلأ نظری- عملی در سیاستهای بازآفرینی شهری416724423610.22034/aaud.2026.518322.2974FAعاطفهپارساییاندانشجوی دکتری شهرسازی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.محمدرضاپورجعفراستاد شهرسازی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران (نویسنده مسئول).Journal Article20250818The present study examines the intersection of two complex and multi-layered concepts: the Right to the City and urban regeneration policies. The Right to the City seeks to create a foundation for sustainable urban regeneration by emphasizing citizens’ rights to participate in decision-making processes, influence and control urban environments, and exercise collective power from the bottom up. Accordingly, understanding the conceptual components of this right and its theoretical and practical implications for urban regeneration policies is essential.<br>This research adopts a fundamental–applied approach and is based on documentary and library data. To assess the extent to which Iranian scholarship on the Right to the City has addressed its theoretical and practical application in urban regeneration policies, 87 Persian-language sources published between 2014 and 2015 were analyzed using a systematic review methodology combined with qualitative and quantitative content analysis.<br>The findings indicate that existing studies can be classified into six main thematic categories: urban spaces, urban management, social groups, urban policymaking, conceptualization, and target areas of regeneration. While the literature demonstrates a relative richness in theoretical discussions surrounding the Right to the City, there is a clear and significant gap between academic knowledge production and its translation into policymaking processes and practical implementation in urban regeneration initiatives. Notably, none of the reviewed studies have directly or systematically examined upstream policy documents or operational regeneration plans in Iran through the lens of the Right to the City discourse. This gap can be attributed to a combination of structural, procedural, and discursive barriers that hinder the effective integration of this concept into practice. The study highlights the necessity of revising urban regeneration documents and encourages future research to adopt more practice-oriented and policy-focused approaches. Such efforts are crucial for advancing spatial justice and realizing the Right to the City for all urban residents,.پژوهش حاضر تلاقی دو موضوع پیچیده و چندلایه "حق به شهر" و "سیاستهای بازآفرینی شهری" میباشد. حق به شهر در تلاش است با اعطای حق مشارکت در فرآیندهای تصمیمسازی و تصمیمگیری، حق کنترل بر محیطهای شهری و به رسمیت شناختن حقوق دیگری و در نتیجه با افزایش قدرت پایین به بالا، بستری برای تحقق بازآفرینی شهری پایدار گردد؛ لذا توجه به مفاهیم و مولفههای سازنده این حق و بهکارگیری نظری و عملی آن در سیاستگذاریهای بازآفرینی شهری ضروری میباشد. این پژوهش از نوع بنیادی- کاربردی بوده و دادهها از نوع اسنادی و کتابخانهای میباشند و با هدف تحلیل میزان توجه پژوهشهای حوزه «حق به شهر» در ایران به کاربست نظری و عملی این مفهوم در سیاستهای بازآفرینی شهری، ۸۷ منبع فارسی در بازه زمانی ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۳ را با استفاده از روش مرور نظاممند و تحلیل محتوای کیفی و کمی، مورد بررسی قرار داده است. یافتهها نشان میدهند پژوهشهای موجود در شش مقوله اصلی «فضاهای شهری»، «مدیریت شهری»، «گروههای اجتماعی»، «سیاستگذاری شهری»، «مفهومسازی» و «بافتهای هدف بازآفرینی» قابل دستهبندی میباشند. با وجود غنای نسبی مباحث نظری در حوزه حق به شهر، شکاف قابلتوجهی بین تولید ادبیات علمی و تأثیرگذاری آن بر فرآیندهای سیاستگذاری و اجرای بازآفرینی شهری مشاهده میشود. نتایج حاکی از آن است که هیچیک از مطالعات، بهصورت مستقیم و نظاممند، اسناد سیاستی بالادستی یا برنامههای عملیاتی بازآفرینی شهری ایران را از منظر گفتمان حق به شهر واکاوی نکردهاند. این خلأ پژوهشی، ناشی از موانع ساختاری، فرآیندی و گفتمانی است که مانع نفوذ مؤثر این مفهوم در عرصه عمل میشود. پژوهش حاضر بر لزوم بازنگری در اسناد بازآفرینی و انجام مطالعات آینده با رویکردی عملمحور و سیاستمدار برای تحقق عدالت فضایی و حق به شهر همه ساکنان، بهویژه در بافتهای ناکارآمد شهری، تأکید میکند.https://www.armanshahrjournal.com/article_244236_0241dfa233cc4782bccb51dadba17fe4.pdf