تحلیل میزان اثربخشی مولفه‌های زمینه‌گرایی بناهای میان‌افزا بر انعطاف‌پذیری فضا در بافت سنتی شهر دزفول

محتشمی‌فر, امین; عظمتی, سعید; اسماعیلی, اعظم

doi:10.22034/aaud.2024.462586.2890

تحلیل میزان اثربخشی مولفه‌های زمینه‌گرایی بناهای میان‌افزا بر انعطاف‌پذیری فضا در بافت سنتی شهر دزفول

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

امین محتشمی‌فر ¹

سعید عظمتی ²

اعظم اسماعیلی ³

¹ کارشناسی ارشد معماری، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

² استادیار، گروه معماری، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول).

³ استادیار، گروه معماری، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

10.22034/aaud.2024.462586.2890

چکیده

در سال‌های اخیر، توجه به معماری بومی بیش‌تر از گذشته شده است. یکی از چالش‌های مهم در شهرهای مدرن، وجود بافت‌های تاریخی در قلب شهرهای معاصر است. ساخت‌وسازهای جدید در شهرها باعث جدایی بافت‌های تاریخی و نادیده‌گرفتن و کاهش ارزش‌های این بافت‌ها شده است. این مطالعه در بافت تاریخی شهر دزفول با هدف بررسی تأثیر زمینه‌گرایی بناهای میان‌افزا بر انسجام بصری و انعطاف‌پذیری فضایی انجام شده است. این پژوهش از روشی ترکیبی (کمی و کیفی) استفاده کرده است. ابتدا با مطالعه اسناد کتابخانه‌ای و مقالات مرتبط با معماری بومی و قابلیت‌های فضایی، مؤلفه‌های مؤثر استخراج شده‌اند. سپس برای تکمیل این مؤلفه‌ها و افزایش پایایی مفاهیم مذکور، مصاحبه‌هایی باز پاسخ با متخصصان معماری، شهرسازی و مرمت انجام شده است. با استفاده از داده‌های پرسش‌نامه و نرم‌افزار SPSS26 و انجام آزمون فریدمن برای بررسی نرمال بودن داده‌ها، رابطه بین متغیرها بررسی شد. سپس تحلیل رگرسیون با استفاده از نرم‌افزار Lisrel انجام گردید و در نهایت با توجه به ضرایب به‌دست آمده از متغیرهای پژوهش، گراف‌ها با کمک نرم‌افزار Gephi تولید شدند. براساس یافته‌های پژوهش در واکاوی دیدگاه افراد از شاخص‌های اثرگذار بر ادراک بناهای میان‌افزا در بافت سنتی شهر دزفول بین شاخص‌های موثر بر ارتقاء انسجام بصری و انعطاف‌پذیری فضایی ارتباط معنادار (0.96=R) است. نتایج تحلیل رگرسیون حاکی از آن بود که سازه‌های سبک (14.93)، تنوع فضایی (15.32)، فضاهای چندعملکردی (14.76) و فرم بنا (14.71) مقداری از واریانس نگرش مثبت به انعطاف‌پذیری و انسجام بصری را پیش‌بینی نماید. معادلات ساختاری نیز نشان می‌هد مدل برازش خوبی از داده‌های دنیای واقعی داشته و تأثیر متغیر انعطاف‌پذیری در مؤلفه‌های زمینه‌گرایی تأیید شده و برازش معنی‌دار بود.

کلیدواژه‌ها

زمینه‌گرایی

معماری بومی

انعطاف ‌فضایی

شهر دزفول

ادراک بصری

عنوان مقاله English

Analyzing How the Contextualization of Infill Buildings Affects Spatial Flexibility in the Historical Fabric of Dezful City

نویسندگان English

Amin Mohtashamifar ¹

Saeed Azemati ²

Azam Esmaeili ³

¹ M.A. of Architecture, Faculty of Art and Architecture, Islamic Azad University, East Tehran Branch, Tehran, Iran.

² Assistant Professor, Faculty of Art and Architecture, Islamic Azad University, East Tehran Branch, Tehran, Iran (Corresponding Author).

³ Assistant Professor, Faculty of Art and Architecture, Islamic Azad University, East Tehran Branch, Tehran, Iran.

چکیده English

In recent years, vernacular architecture has attracted more attention than in the past. The historical fabrics within contemporary cities present significant challenges for modern cities. New construction often separates historical fabrics, leading to the neglect and devaluation of these areas. The present study aims to examine how the contextualization of infill buildings influences visual coherence and spatial flexibility in the historical fabric of Dezful City. This research employs a mixed-method approach. Initially, components of contextualism that influence visual coherence and spatial flexibility are identified through a literature review focused on vernacular architecture and spatial affordances. Next, open-ended interviews are conducted with experts in architecture, urban planning, and restoration to refine these components and enhance the reliability of the aforementioned concepts. The relationships between the identified variables are analyzed using data collected from a questionnaire. Friedman's test is employed to assess the normality of the data in SPSS 26 software. Additionally, regression analysis is performed using LISREL software, and graphs depicting the coefficients of the research variables are created using Gephi software. The findings indicate a significant relationship between the components that promote visual coherence and spatial flexibility (R=0.96). The regression analysis reveals that lightweight structures (14.93), spatial diversity (15.32), multifunctional spaces (14.76), and building form (14.71) account for a portion of the variance in positive attitudes towards flexibility and visual coherence. The structural equation modeling demonstrates a good fit to the real-world data, confirming the significant impact of contextual components on the flexibility variable.

کلیدواژه‌ها English

Contextualism

Vernacular Architecture

Spatial Flexibility

Dezful City

Visual Perception

Atarian, Kourosh, and Behnaz Safarali Najjar. 2019. “Native and Historical Urban Underground Facilities and Urban Sustainability: Case Study of Dezful City Infrastructure.” Journal of Cultural Heritage Management and Sustainable Development 9(1): 2-23. [in Persian]
Bahmani, Elmira, Mohammad-Mahdi Goudarzi Soroush, and Mohammad Ebrahim Zarei. 2016. “Study of Contextual Factors in the Physical Structure of Houses and the Old Fabric of Sanandaj.” Journal of Iranian-Islamic City Studies. [in Persian]
Bidarbakht, Zahra. 2013. “Vernacular Architecture as Contextual Architecture: A Look at the Vernacular Architecture of Shushtar.” In International Conference on Civil Engineering, Architecture and Sustainable Urban Development. Tabriz: Islamic Azad University, Tabriz Branch. [in Persian]
Didehban, Mohammad, Behnaz Safarali Najjar, Kourosh Momeni, and Kourosh Atarian. 2020. “Evaluation of Specialists’ and Non-Specialists’ Visual Perception of Native Urban Spaces in Dezful Based on Gestalt Theory.” Armanshahr Architecture and Urban Development 13(33): 107-119. [in Persian]
Einifar, Alireza. 2003. “A Model for Analyzing Flexibility in Traditional Iranian Housing.” Honar-Ha-Ye-Ziba (13): 64-77. [in Persian]
Hakimi Kalkhoran, Maryam, Mohammad-Karim Khodapanahi, and Mahmoud Heydari. 2011. “The Relationship between Handedness and Visual-Spatial Abilities and Cognitive Flexibility.” Journal of Behavioral Sciences 5(1): 83-89. [in Persian]
Hashempour, Parisa, Ahad Nejad-Ebrahimi, and Sana Yazdani. 2018. “Application of the Contextualism Approach in the Regeneration of Historical Fabrics: Case Study of Saheb-ol-Amr Square, Tabriz.” Sustainable Architecture and Urban Design 6(1): 105-126. [in Persian]
Hataminejad, Hossein, Bahar Habibian, and Maryam Amirshakari. 2016. “Prioritizing Strategies for the Development of Religious Tourism in Dezful City.” Urban Tourism 3(1): 59-76. [in Persian]
Karamy, Jalal, Amineh Mohammadi, and Mohammad Sharifi Kia. 2016. “Spatial Analysis of Urban Flexibility after Earthquake Using the OWA Method in District 12 of Tehran.” Spatial Analysis of Environmental Hazards 3(2): 23-34. [in Persian]
Khodadadi, Elham, Mohammad-Reza Rahimzadeh, and Mehdi Mahmoudi Kamelabad. 2022. “Rereading the Mutual Relationship between Vernacular Architecture and the Beginning of Architecture.” Soffeh 32(99): 5-17. [in Persian]
Kiaei, Mahdokht, Hossein Soltanzadeh, and Ali Akbar Heidari. 2019. “Measuring the Flexibility of the Spatial System Using Space Syntax Technique: Case Study of Houses in Qazvin.” Bagh-e Nazar. [in Persian]
Maleki Ashlaghi, Mitra, and Maryam Ghalambor Dezfuli. 2023. “Explaining a Proposed Model for Qualitative Assessment of Soundscape with a Contextualism Approach in Urban Fabric Using Fourfold Matrices.” Manzar 15(64): 42-53. [in Persian]
Mirpanah, Reza, and Masoud Yousefi Tazakor. 2017. “Study of the Constituent Dimensions of Contextual Architecture and the Relationship between Vernacular Architecture and Its Effect on Spatial Composition in the Design of Educational Buildings Compatible with the Climate of Gilan Province.” In Sixth International Conference on Research in Engineering, Science and Technology. London. [in Persian]
Naghi, Pouyan, and Mostafa Kiani. 2019. “Explaining the Relationship between Vernacular Architecture and Contextualism.” Iranian Scientific Journal of Restoration and Architecture 9(18): 71-90. [in Persian]
Nari Qomi, Masoud, and Sajjad Damyar. 2015. “Approaches to Vernacular Architecture in Modern Architectural Theorizing.” Architecture in Hot and Dry Climate. [in Persian]
Qarehbeglou, Minoo, Ahad Nejad-Ebrahimi, and Ilqar Ardebilchi. 2019. “Infill Architecture: An Interdisciplinary Approach to Design in Historical Context; Case Study: Mashrouteh Commercial Complex in the Historical Bazaar of Tabriz.” Bagh-e Nazar 16(76): 57-68. [in Persian]
Rapaport, Amos. 2013. Anthropology of Housing. Translated by Khosrow Afzalian. 2nd ed. Tehran: Ketabkadeh Kasra. [in Persian]
Rahimi, Leila, Leila Aliloo, and Hadith Bardbar. 2021. “Analysis of the Effect of Contextualism on Place Attachment in Historical Neighborhoods: Case Study of Sorkhab and Dochi Neighborhoods of Tabriz.” Geography and Urban-Regional Planning 11(40): 1-22. [in Persian]
Sotoudeh, Hossein, and Wan Mohd Zakri Wan Abdullah. 2012. “Affected Variables on Successful Infill Design in Urban Historic Context.” Arts and Design Studies 3: 7-12.
Torshabi, Karim Bakhsh, Gholamreza Akrami, and Alireza Einifar. 2021. “Flexibility in Vernacular Rural Housing of Baluchestan, Iran.” Architecture in Hot and Dry Climate 9(13): 103-117. [in Persian]
Wieland, Andreas, and Carl Marcus Wallenburg. 2012. “Dealing with Supply Chain Risks.” International Journal of Physical Distribution & Logistics Management 42(10): 887-900.