بررسی و امکان سنجی جایگزینی الگوی برنامه ریزی ساختاری- راهبردی باالگوی برنامه ریزی جامع شهری در ایران: مطالعه ای تطبیقی- مقایسه ای

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

مربی شهرسازی، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی قزوین، واحد علوم و تحقیقات

چکیده

الگوی برنامه ریزی جامع که پایه های نظری و تئوریک آن بر اساس نظریات پاتریک گدس 1 و ابرکرامبی 2 در اوایل قرن بیستم بنا نهاده شده است، پس از جنگ جهانی دوم و در پی نیاز به گسترش بی رویه و نیز بازسازی ویرانی شهرهای پس از جنگ مطرح شد. اما، از همان اوایل به دلیل مبنای فلسفی ثابت، انعطاف ناپذیری و عدم شفافیت در نظر و گرایش بیش از حد به اندیشۀ هندسی و کالبدی و عدم توجه به مسائل اقتصادی و اجتماعی- فرهنگی در عمل مورد انتقاد جدی در خاستگاه خود یعنی اروپا و آمریکا قرار گرفت. طولی نکشید که این الگو توسط رویکردها و الگوهای جدید از جمله رویکرد سیستمی و سپس برنامه ریزی راهبردی جایگزین شد. در حالی این جایگزینی در دهه 1960 میلادی اتفاق افتاد که در کشور ما هنوز بعد از گذشت بیش از نیم قرن از اتمام این الگوی برنامه ریزی در غرب، پارادایم اصلی در تهیۀ طرح های توسعۀ شهری محسوب می شود. هدف اصلی این مقاله امکان سنجی جایگزینی طرح های ساختاری- راهبردی با طرح های جامع شهری با رویکردی تطبیقی است. روش تحقیق در این مقاله توصیفی- تحلیلی است و تحقیق با استفاده از مطالعات اسنادی، مرور متون جهانی و یافته های حاصل از بررسی نتایج عینی و کالبدی- فضایی طرح های جامع شهری انجام شده است. نتایج نشان می دهند که اولاً الگوی برنامه ریزی جامع با توجه به نقص های اساسی که هم در مبانی نظری و هم در عرصۀ عمل توسعۀ شهری دارد فاقد کارآیی و کفایت لازم برای هدایت تحولات توسعۀ شهری است و دوماً رویکرد راهبردی بر اساس انعطاف پذیری، مبانی مشارکتی و آینده نگری، توان و ظرفیت لازم برای برنامه ریزی مطلوب و بهینۀ توسعۀ شهری در کشور را داراست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Surveying and Feasibility of Replacement of Structural-strategic Model with Urban Comprehensive Planning Model in Iran

نویسنده [English]

  • Nasreddin Elyaszadeh Moghaddam
چکیده [English]

Comprehensive planning model that its theoretical foundations are based on the ideas of Patrick Geddes and Abercrombie has been built in the early twentieth century, after World War II and following the need to indiscriminate expansion and reconstruction of devastated cities after the war were considered. But from the very beginning because of the fixed and rigid philosophical basis and lack of transparency in idea and too much trends in geometrical and physical thinking and no attention to economic and culturalsocial issues in the practice were criticized in its origins, in Europe and America. This pattern by the new model and approach such as systematic approach and then strategic planning was replaced very soon. this substitution occurred in the 1960s while our country still apply it more than half of century after the completion of this pattern in the West planning paradigm in urban development plans. The main goal of this article is feasibility of replacement strategic-structural plans with comprehensive plans by comparative approach. The research method of this paper are descriptive, analytical and studies was done by using documents, reviewing the global literature and findings are obtained from surveying objective, physical and spatial results of comprehensive plans. results show that first, comprehensive planning model with attention to fundamental flaw in the theoretical principles and practice in urban development have the lack of efficiency and competence lead to the transformation of urban development and secondly, strategic approach based on the flexibility of the foresight and participative Foundations have necessary capacity for optimum and proper planning of urban development in the country has improved.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban Comprehensive Planning
  • The Pattern of Strategic planning
  • Feasibility
  • comparative study
  • Iran