پژوهش تجربی به منظور ارتقاء توسعه پایدار محیط و منظر بزرگراه شهری با رویکرد "سبزراه" و بر مبنای ترجیحات بصری استفاده کنندگان، مورد مطالعه: بزرگراه های شهیدتندگویان و بهشت زهرا تهران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه مهندسی طراحی محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 کارشناس ارشد مهندسی طراحی محیط، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

گسترش نواحی شهری و زندگی شهرنشینی با توسعه شبکۀ سلسله مراتبی از بزرگراه ها همراه بوده است که در آن تردد بدون اتومبیل شخصی بیش از پیش دشوار می باشد. این امر در کنار عوامل دیگری همچون نگرانی های زیست محیطی و گسترش بی ضابطۀ شهرها، سبب شکل گیری نگرش هایی نو در شهرسازی و مدیریت شهری بر پایه توجه بیشتر به رابطۀ پیچیده انسان و محیط پیرامونش شده است. یکی از این نگرشها تشویق شهروندان به استفاده از امکانات حمل ونقل غیرموتوری در قالب پیاده روی، دوچرخه سواری و غیره است. شبکه های سبزراهی تجلی این نوع امکانات می باشند که از دهه 1860 میلادی شکل گرفته و اقبال به آنها در دهه های اخیر رشد فزاینده ای داشته است. این شبکه ها در عین حال که ارتباطات درون شهر و همچنین شهر و حومه را جهت تردد وسایل نقلیه مختلف برقرار می کنند،می توانند واجد کارکردهای تفریحی، تفرجی و اکولوژیکی نیز بوده و یک هویت متمایزکننده داشته باشند.این پژوهش پس از مرور و بررسی ادبیات علمی در زمینه سبزراه، اطلاعات مختلف موجود در ارتباط با منابع زیستی، فیزیکی و فرهنگی سایت را مورد تحلیل قرارداده است. در مرحله بعد ضمن طراحی پرسشنامه، از طریق مصاحبه علاوه بر شناسایی و طبقه بندی نیازها و ترجیحات بصری استفاده کنندگان به جمع آوری اطلاعات مربوطه در محل سایت پرداخته است. در نهایت پس از تجزیه و تحلیل، تلفیق و تولید داده های جدید، طرح راهبردی و راهکارهای آن را با توجه به اهداف تحقیق تدوین و ارائه نموده است. برهمین اساس این پژوهش با استفاده از ایده سبزراه ها، محیط و منظر بزرگرا ههای مورد مطالعه در جنوب شهر تهران )شهیدتندگویان و بهشت زهرا( را که واجد ویژگی های سبزراهی یعنی پیوستگی فضایی، ساختار خطی، امکان استفاده چندجانبه و مرتبط ساختن شهر و حومه می باشند، براساس ویژگی های کالبدی و ساختاری آن از یک سو و ترجیحات و مطلوبیت های بصری استفاده کنندگان از سوی دیگر، مورد تحلیل و سنجش قرارداده و مهم ترین راهبردها و راهکارهای ارتقاء منظر بزرگراهی بر پایه شکل گیری سبزراه و توجه به زیبایی منظره ای و کارکرد حاشیه مسیر را تدوین نموده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Empirical Study to Enhance Sustainable Development of The Urban Highway Landscape and Environmental Conditions Based on Greenway Approach and User’s Visual Preferences, The Case of Behesht-e-Zahra and Tondgouyan Highways, Southern Tehran, Iran

نویسندگان [English]

  • Mohammad Reza Masnavi 1
  • Mehdi Fathi 2
1 Associate Professor of Environmental Design, Department of Environmental Design, Graduate Faculty of Environment, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 M.Sc. in Environmental Design Engineering, Graduate Faculty of Environment, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Urbanization is mostly associated with development of more and more urban areas upon which an extensive network of transportation is necessary to be established. An indispensable consequence of this process is the citizen’s dependency to private cars. There is a growing concern along with urban sprawl which is leading urban management participants to obtain new approaches mostly grounded on the relationship of human ecosystems and natural ecosystems in urban regions. Under circumstances “greenway movement” can be viewed as a new approach to tackle both urban greenery and transportation issues at the same time. It is an approach in which people are more encouraged to use non-motorized vehicles for transportation i.e. to use bikes or even walk to their destinations through a network of greenways facilitated for this purpose. This kind of networks has come into being from 1860 and is widely being established since then. Such a network not only provides inter-city and urban-periphery connections but also provides recreational and ecological functions with unique identity. This paper reviews the literature to provide an analytical framework, then uses site investigation and field observation to collect data related to the site biophysical and cultural resources. A questionnaire survey is also conducted to collect required data for identification and categorization of users’ visual preferences and needs. The collected data are used to synthesize roadside and highway environment master plan, and its related policies and recommendations based on sustainable development objectives. This article used ‘greenway approach’ to analyze Behesht-e-Zahra and Tondgouyan Highways-which are considered as two main urban highways in southern Tehran- for the possible enhancement and improvement on their landscape and environment qualities. The two highways have each the characteristics of a greenway, such as spatial connectivity, linear structure, multifunctional use potential and connecting urban and peri-urban areas. The paper discusses the strategies and action plan to enhance these elements towards creation of a more sustainable greenway network, together with the consideration of aesthetic dimensions, scenic beauty, physical conditions and structural functions of the roadside, based on user’s visual preferences.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban Highway
  • Greenway Network
  • Urban landscape
  • Tondgouyan Highway
  • User Visual Preferences
  • sustainable development