ارزیابی سرمایه اجتماعی به عنوان عامل اساسی در ارتقاء کیفیت زندگی در شهرهای جدید، نمونه موردی: شهر جدید پردیس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده معماری و شهرسازی، گروه برنامه ریزی شهری و منطق های، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران.

2 دانشجوی دکتری طراحی شهری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی همدان، همدان، ایران.

چکیده

یکی از ابعاد تأثیرگذار در حوزه برنامه ریزی شهری، ابعاد اجتماعی است که البته در برنامه ریزی شهری ایران اکثراً مورد غفلت قرار می گیرد. از علل اصلی این عدم توجه، روشن نبودن نحوه تأثیر این ابعاد در برنامه ریزی شهری است. در این پژوهش برای تبیین بهتر نحوه تأثیر ابعاد اجتماعی بر برنامه ریزی شهری، ارتباط این ابعاد را در قالب مفهوم "سرمایه اجتماعی" با مفهوم تأثیرگذار دیگر حوزه برنامه ریزی شهری یعنی "کیفیت زندگی شهری" مورد بررسی قرار گرفته است. برای این منظور شهر جدید پردیس را به عنوان نمونه مورد مطالعه انتخاب شد. علت این انتخاب آن است که هم اکنون شهرهای جدید و مسأله برنامه ریزی آن ها از چالش های اصلی نظام برنامه ریزی شهری و منطقه ای کشور می باشد. بدین ترتیب در این پژوهش هدف اصلی، بررسی ارتباط بین مفهوم سرمایه اجتماعی و کیفیت زندگی شهری البته از بعد ذهنی آن می باشد. بعد ذهنی کیفیت زندگی شهری مترادف با میزان رضایتمندی شهروندان از عوامل مختلف مؤثر در کیفیت زندگی مانند عوامل کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و غیره می باشد. نتایج حاصل از این پژوهش وجود ارتباط بین میزان سرمایه اجتماعی و میزان کیفیت ذهنی زندگی شهری را تأیید می نماید. همچنین ارتباط قابل ملاحظه ای نیز بین نرخ ماندگاری جمعیت و کیفیت ذهنی زندگی شهری دیده شد. در انتها نیز مدلی جهت ارزیابی بهتر نحوه برهم کنش مفاهیم موردنظر ارائه شد. بدین ترتیب می توان اظهار داشت که توجه به ابعاد اجتماعی و برنامه ریزی جهت ارتقاء سرمایه اجتماعی با توجه به تأثیر مثبت بر میزان کیفیت ذهنی زندگی شهری می تواند به عنوان یک راهکار برنامه ریزانه در نظام برنامه ریزی شهر جدید پردیس به کار گرفته شود. هرچند این نتیجه به لحاظ علمی قابل تعمیم به شهرهای دیگر نیست، لیکن با توجه به مشابهت های زیاد بین شهرهای جدید ایران، می توان انتظار داشت که این نتیجه در جاهای دیگر نیز تکرار شود. به علاوه فرآیند تحلیلی مورد استفاده این پژوهش برای شهرهای دیگر نیز قابل تعمیم می باشد.

کلیدواژه‌ها


-- Akhtar Mohagheqi, M. (2006). Social Capital. Tehran: Akhtar Mohagheqi.

-- Azkia, M., Ghafari, Q. (2004). Rural Development with a Focus on Rural Community in Iran. Tehran: Nashreney.

-- Azimi, A. (2010). Dimensions and Indicators of the Quality of Urban Life. Shoraha, (55), 4-8.

-- Diwan, R. (2000). Relational Wealth and Quality of Life. Journal of Socio-Economics, (29), 305-340.

-- Fathinia, M., Hajmohamadyari, R. (2006). Social Capital, Causes and Results of Its Realization. In Proceedings of

the Congress of Socio-Cultural Situation in Tehran. Tehran: Center for Cultural Studies in Tehran.

-- Field, J. (2003). Social Capital. London: Routledge.

-- Fukuyama, F. (2000). The End of Order (Social Capital and Keep It) (Q. Tavasoli, Trans.). Tahran: Hekayate

Ghalam Novin.

-- Ghafari, Q., Omidi, R. (2009). Quality of Life, Social Development Indicator. Tehran: Shiraze.

-- Ghiasvand, E. (2009). Impact on Quality of Life for Residents of Urban Neighborhoods (Case Study: Beryanak,

Pomp’e Benzin, Moghtadai, Golestan, Ghal’e Neighborhoods). Master Thesis of Urban Design and Planning,

Islamic Azad University Central Tehran Branch.

-- http://www.worldbank.org/ (Official Website of the World Bank).

-- Kay, A. (2005). Social Capital, the Social Economy and Community Development. Oxford University Press and

Community, Development Journal, Advance Access Publication.

-- Mokhtari, M., Nazari, J. (2010). Sociology of Quality of Life. Tehran: Jame’e Shenasan.

-- Mousavi, S.A. (2006). Community Development Planning with an Emphasis on Social Capital, Case Study:

Kooy’e Tollab Mashhad. Master Thesis of Urban and Regional Planning, Tarbiat Modares University.

-- Noll, H. (2002). Towards A European System of Social Indicators: Theoretical Framework and System Architecture.

Social Indicator Research, (58).

-- Phillips, D. (2006). Quality Of Life; Concept, Policy and Practice. London: Routledge.