نقش تزیینات در بازیابی هویت ایرانی– اسلامی در جداره‌های شهری مورد مطالعاتی: راسته تاریخی بالا و پایین خیابان شهر مشهد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگر دکتری معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشیار گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 مربی گروه هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد آزادشهر، گلستان، ایران

10.22034/aaud.2020.102368

چکیده

در ایران به دلیل تقابلی که در دهه‌های اخیر بین سنت‌های ایرانی، فرهنگ اسلامی و مدرنیته شدن پدید آمد همواره این پرسش مطرح بوده است که جایگاه فرهنگ بومی و ارزش‌های دینی ما کجاست و معماری و شهرسازی که مصداق بارز تجلی این ارزش‌ها هستند چگونه باید عمل کنند؟ در این بین نقش نماهای شهری به‌عنوان بخشی از منظر شهری که منتقل کننده مفاهیم فرهنگی و تحکیم هویت شهری می‌باشند و نیز تزیینات اسلامی که در گذشته جزیی جدایی‌ناپذیر از کالبد شهر و معماری بوده است، بسیار حائز اهمیت است. این جستار بر آن است تا با روش تحقیق توصیفی- تحلیلی، بر اساس مطالعات میدانی به صورت مشاهده مستقیم و حضور نگارندگان در بالا و پایین خیابان و مبتنی بر مطالعات اسنادی و مرور متون و منابع تاریخی و تجارب و تحلیل آن‌ها، به بررسی جایگاه تزیینات اسلامی در نماهای شهری با استفاده از روش تطبیقی- مقایسه‌ای بپردازد و نقش آن‌ها را در تقویت هویت ایرانی- اسلامی مورد مداقه قرار دهد. در این بین جداره‌های تاریخی بالا و پایین خیابان در انطباق با مبانی نظری پژوهش مورد بررسی قرار گرفت و از نظر رنگ، مصالح، نوع تزیین و مکان کاربرد طبقه‌بندی شدند سپس نقش این جداره‌ها بر مبنای شاخص‌های فرهنگ اسلامی اعم از اعتقادی، زندگی اجتماعی، ارزش‌های بومی در تحکیم هویت ایرانی- اسلامی مورد مداقه قرار گرفت. از ارزیابی مطالعات حاصله نتیجه می‌شود که تزیینات جداره‌های مذکور که تماماً دو طبقه و با خط آسمانی نسبتاً صاف هستند، از تزیینات هندسی کاشیکاری معرق و معقلی به همراه آجرکاری به‌طور عمده در بخش بالایی استفاده شده است و این تزیینات ایرانی- اسلامی نقش قابل توجهی در احیای ابعاد مختلف ارزش‌های فرهنگ اسلامی در جداره‌ها و منظر شهری دارند

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The role of ornamentations in retaining the Iranian-Islamic identity in Urban facades ( Case study: Bala and Paein hkiaban: Mashhsd)

نویسندگان [English]

  • maryam talaei 1
  • Mojtaba Ansari 2
  • fatemeh Dorjvar 3
1 tehran
2 Faculty of Art and Architecture, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
3 دانشگاه هنرهای زیبای ایروان
چکیده [English]

Due to the emerging between Iranian- Islamic culture and modernization, in recent years , question was always proposed: what is the position of our indigenous culture and Islamic values and architecture and urbanism which are the clear examples of these values, and how should they be? Meanwhile, the role of facades are part of cityscape, which convey the cultural meanings and identify cityscape and the role of Islamic ornamentation, which was an absolute part of the cities, is so important.
This paper is to fulfill the aim by descriptive- analytical – historic research method based on reading document and sources as well as analyzing them, consider the position of Islamic ornamentation urban facade with adaptive- comparative method and their role in fortifying Iranian Islamic identity. Meanwhile, Bala and Paein khhiaban urban facades were considered in terms of color, material, ornamentations and the palace of them, and their role in the Islamic culture factors including theological, social life and indigenous values in fortifying Iranian Islamic identity. The results show that all the façade are two- story with smooth and even skyline in terms of geometrical ornamentation moarragh tile and moaghelli with break work on top of the façade and this ornamentations play a noticeable role in Islamic culture values in city scape and city façade.
This paper is to fulfill the aim by descriptive- analytical – historic research method based on reading document and sources as well as analyzing them, consider the position of Islamic ornamentation urban facade with adaptive- comparative method and their role in fortifying Iranian Islamic identity. Meanwhile, Bala and Paein khhiaban urban facades were considered in terms of color, material, ornamentations and the palace of them, and their role in the Islamic culture factors including theological, social life and indigenous values in fortifying Iranian Islamic identity. .

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic-Iranian ornamentations
  • Islamic-Iranian identiy
  • city facades
  • cityscape
  • Bala and Paein khiaban