بررسی تطبیقی میزان خاطره‌انگیزی فضاهای شهری با استفاده از الگوهای نشانه‌شناختی، مورد مطالعاتی: میدان‌های آزادی و حسن آباد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری شهرسازی، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران

2 استاد گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشکده عمران، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

3 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشکده عمران، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

4 دانشیار گروه شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز، تهران، ایران.

10.22034/aaud.2020.103363

چکیده

فضاهای شهری، سرشار از خاطراتی است که در ذهن ساکنان و همچنین مراجعان همیشه ماندنی هستند. خاطراتی که گاه فردی‌اند و گاه، جمعی و در میان همه شهروندان و اعضای جامعه، مشترک هستند. وقایع در شهر خاطرات را می‌سازند و خاطرات، زندگی می‌آفرینند، فضاهای خاطره‌سازی که قبلاً در شهرهای ما وجود داشته‌اند به دست فراموشی سپرده شده و یا تنزل کیفیت یافته‌اند، و با کاهش بسترهای مناسب برای رویداد وقایع شهری و تعاملات اجتماعی، از هیجانات تعلق‌زای شهروندان به محیط کاسته شده است. آنچه فضاهای شهری را مستعد خاطره‌انگیزی می‌کند، مصادیق عینی و ذهنی الگوهای نشانه‌شناختی است. امروزه نشانه‌ها 1، در فضاهای شهری کمرنگ شده‌اند و این موضوع مقدمه‌ای بر خاطره‌زدایی از فضاهای شهری شده است، از این رو نشانه‌ها به‌عنوان ابزاری با اهمیت جهت تداوم و انتقال خاطرات جمعی2 محسوب می‌شوند. در این راستا هدف پژوهش، ارزیابی خاطره‌انگیزی فضاهای شهری، استخراج مؤلفه‌های دخیل در شکل‌گیری حس خاطره‌جمعی فضاهای شهری با رویکرد نشانه‌شناسی، از طریق شیوه انتظام سنجه‌ها به منظور بررسی تطبیقی میزان خاطره‌انگیزی فضاهای شهری است. تحلیل محتوا و استدلال قیاسی روش اصلی در ایجاد پایه‌های فکری تحقیق است، به منظور تحلیل‌های آماری از روش تحلیل عاملی تأییدی در نرم‌افزار لیزرل بهره گرفته شده است. نتایج تحقیق بیانگر آن است که اگرچه در حال حاضر رمزگان‌های ادراکی3 و اجتماعی4 و معنایی5 (مؤلفه‌های ادراکی- ذهنی و اجتماعی و زمانی) حس خاطره‌جمعی، در فضای شهری میدان حسن‌آباد و میدان آزادی بیشترین تأثیر را در خاطره‌انگیزی ایفا می‌کنند. میدان آزادی رمزگان‌های ادراکی و در میدان حسن‌آباد رمزگان‌های اجتماعی بالاترین اثر را دارند که با توجه به خصلت‌های فضایی این دو فضا (رمزگان‌های منطقی) قابل توجیه است

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Comparative Study of the Memorability Level of Urban Spaces Using Semiotic Patterns; Case Studies: Azadi and Hasanabad Squares

نویسندگان [English]

  • Nasim Hasani Mianroodiamianroudi 1
  • Hamid Majedi 2
  • Zahra Sadat Saideh Zarabadi 3
  • Yousefali Ziari 4
1 Ph.D. of Urbanism, Faculty of Engineering, Islamic Azad University, North Tehran Branch, Tehran, Iran
2 Professor of Urban Planning, Department of Urban Planning, Faculty of Art and Architecture, Faculty of CivilEngineering, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
3 Associate Professor of Urban Planning, Department of Urban Planning, Faculty of Art and Architecture, Faculty of Civil Engineering, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran.
4 Associate Professor of Urban Planning, Department of City Design and Construction, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Tehran, Iran
چکیده [English]

Urban spaces are rich in memories that remain in the minds of residents as well as visitors. Memories are sometimes individual and sometimes collective, which shared by all citizens and members of society. Events in the city create memories and memories create lives. Those memory-making spaces, that previously existed in our cities, have been forgotten or qualitatively degraded, resulting in reducing the proper context for urban events and social interactions, and thereby the citizens’ sense of belonging to space. What makes urban spaces memorable is the objective and subjective instances of semiotic patterns. Today, signs have faded in urban spaces, and this has been an introduction to the amnesia of urban spaces. So, the signs are regarded as an important tool for the continuity and transfer of collective memories. In this regard, the present study aims to compare the memorability level of urban spaces. To this end, in the present study, it is attempted to extract the components contributing to the formation of a collective memory of urban spaces using a semiotic approach. Content analysis and deductive reasoning are the main methods of establishing the intellectual bases of the research. Confirmatory factor analysis is applied for statistical analysis using LISREL software. The results show that although at present, perceptual, social and semantic codes (perceptual-mental and social-temporal components) of the sense of collective memory have the most impact on the memorability of Hasanabad Square and Azadi Square. The perceptual and social codes have the highest effect in Azadi Square and Hasanabad Square, respectively which can be justified regarding the spatial properties of these two spaces (logical codes)

کلیدواژه‌ها [English]

  • Collective Memory
  • Semiotics
  • perceptual codes and social codes
  • Confirmatory Factor Analysis