بررسی نمود انعطاف‌پذیری در مسکن روستایی، مورد مطالعاتی: روستای طزره دامغان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مربی گروه معماری، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران (نویسنده مسئول).

2 مربی گروه معماری، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران.

10.22034/aaud.2021.258778.2360

چکیده

مفهوم انعطاف‌پذیری از گذشته، در مسکن روستایی ایران وجود داشته است. اما امروزه تغییرات ساختار اجتماعی و اقتصادی، تحولات گسترده‌ای را در الگوی معماری مسکن روستایی ایجاد کرده و در معماری امروز به مفهوم انعطاف‌پذیری کم‌تر توجه شده است. در این میان معماری مسکن روستایی قدیم واجد شاخص‌ها و معیارهای ارزنده‌ای در حوزه انعطاف‌پذیری است. از این رو هدف اصلی پژوهش حاضر، بررسی نمود انعطاف‌پذیری در مسکن روستایی است. پژوهش حاضر از لحاظ روش توصیفی- تحلیلی و از لحاظ هدف کاربردی است. بدین منظور ابتدا با مطالعه منابع کتابخانه‌ای در حوزه انعطاف‌پذیری، نمودهای اصلی انعطاف‌پذیری (تنوع‌پذیری، تطبیق‌پذیری، تغییر‌پذیری) مشخص گردید و سپس با مطالعه میدانی، این نمودها در شش الگوی شاخص مسکن روستای طزره دامغان بررسی و مقایسه شد. این مقاله نشان می‌دهد، تمامی الگوهای مسکن روستای طزره انعطاف‌پذیر بوده و در همه ریزفضاهای این الگوها نمودی از انعطاف‌پذیری دیده می‌شود. الگوهایی که تعدد حیاط، طبقات، ایوان و ورودی داشته‌اند، از انعطاف‌پذیری بالایی برخوردار بوده‌اند. بنا بر این پژوهش، در نظر گرفتن عواملی نظیر حیاط‌های متعدد در کنار توده بنا یا توده‌های متعدد در کنار حیاط، ورودی‌ها و طبقات متعدد (دو طبقه) که امکان تفکیک بنا را برای خانواده‌های مختلف و یا کاربری‌های گوناگون فراهم می‌کند، از مؤثرترین عوامل طراحی انعطاف‌پذیر در مسکن روستایی است و لذا مؤلفه "تغییر‌پذیری" انعطاف‌پذیری، مؤلفه اصلی طراحی انعطاف‌پذیری در مسکن روستایی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The manifestations of architectural flexibility in rural residences (A case study of Tazareh village in Damghan, Iran)

نویسندگان [English]

  • SAJEDE KHARABATI 1
  • Mansooreh Mohseni 2
1 Instructor of Architecture, Department of Architecture, Faculty of Architectural Engineering and Urbanism, Shahrood University of Technology, Shahrood, Iran
2 Instructor of Architecture, Department of Architecture, Faculty of Architectural Engineering and Urbanism, Shahrood University of Technology, Shahrood, Iran
چکیده [English]

The concept of flexibility has been considered in Iranian rural residences since the past. However, contemporary socio-economic changes in the structural have lead to extensive evolutions within the architectural pattern of rural houses; such that it seems the concept of flexibility attracts less and less attention in the present day. Meanwhile, the old rural residence architecture has a number of valuable characteristics and standards regarding the flexibility. Hence, the present study aims to examine the manifestations of architectural flexibility within rural residences. This is an applied research in terms of purpose and a descriptive analytic study in terms of methodology. The main manifestations of flexibility (diversity, adaptability, changeability) are identified through examination of the library resources regarding architectural flexibility; then those manifestations were analyzed and compared within six characteristics patterns in Tazareh village throughout the field studies. This study suggests that all the residential building patterns are flexible in the Tazareh village and in all the micro-spaces of these patterns, there is a manifestation of flexibility, while a higher level of architectural flexibility exists in the plans with higher numbers of yards, floors, porches and entrances. As our results suggest, planning for the elements such as multiple yards next to the building mass or multiple masses next to the yard, various entrances and floors (two storey houses) that allows for division of the building between more than one households or various applications are amongst the most effective factors of a flexible design in rural residences. Therefore, the factor of “changeability” in flexibility is the main design factor in rural houses.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Flexibility
  • rural residence
  • Tazareh village of Damghan