نگرشی بر قنات با محوریت آموزش و احیاء فناوری بومی، فرهنگ ومعماری ایرانی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

آب از دیرباز مهمترین عامل عمران و توسعه در جهان بوده است. توجه به وضعیت خاص منابع آب و توزیع ناهمگون بارندگی، خشکسالی های پی در پی، رعایت نشدن اصول مربوط به نگهداری و حفاظت منابع آب، در طول تاریخ ذهن خلاق بشر را به خود مشغول داشته، تا به شیوه های گوناگون در جستجوی کشف را ه حل های بدیع و خلاقانه برای رفع این مسأله بوده و به فکر استفادۀ بهینه از فنون بهره برداری از آب های زیرزمینی و ترویج آموزش بیشتر در این زمینه باشد. استخراج آب های زیرزمینی به صورت قنات، به عنوان یکی از پدیده های شگفت انگیز دست ساختۀ انسان، توجه بسیاری از مورخان و پژوهشگران را نیز به خود جلب نموده و این سامانه های پایدار طبیعی و سازگار با محیط زیست، امروزه مورد توجه کشورهای پیشرفتۀ دنیا نیز قرار گرفته، و حتی یکی از موضوعات جذاب علمی و آموزشی در دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی می باشد. قنات، میراث ماندگار پنهان درون خاک و یکی از گنجینه های علمی و فرهنگی ایرانیان محسوب می شود. در واقع، قنات ها از مهم ترین بناهای زادبومی ایران و ماحصل فرهنگ و هنر ایرانی، طی نسل ها به وجود آمده اند. پرداختن به موضوع قنات از دیدگاه صنعت گردشگری و پرداختن به امر آموزش، و همچنین برگزاری کارگاه های آموزشی در این زمینه نیز، علاوه بر آشکار نمودن گوش ههای مبهم روند فنآوری بومی در این سرزمین، خود می تواند بهانه ای برای پیشبرد توسعۀ علمی، فرهنگی و اقتصادی در ایران به حساب آید. این مقاله، ضمن مطالعه و بررسی فنآوری پایدار قنات در فرهنگ ایرانی و تأثیر آن بر محیط زیست و منظر طبیعی، به امر ضرورت ترویج آموزش در این زمینه، چه از جنبه های فنی- زیست محیطی و چه از نظر دیدگاه تاریخی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی آن میپردازد، و با هدف بسط دانش و فنآوری قنات و نگرشی نو بر آن و با گسترش فرهنگ گردشگری، چگونگی حفظ، احیاء و بهره برداری پایدار از این دستآورد عظیم بشری را مورد تجزیه و تحلیل قرار میدهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A View to Aqueducts centering on Training and Reviving Iranian Native Technology, Culture and Architecture

چکیده [English]

From long ago, water has been the most important element of development and reclamation in the world. The specific situation of water resources, heterogeneous rainfall distribution, frequent droughts and disregard to the principles related to the maintenance and protection of water resources have attracted the human’s creative mind toward themselves throughout the history. Therefore, various methods have been followed in order to discover creative and original solutions for this problem. Moreover, optimum applications of techniques for utilizing underground waters and more promotion of the related training have been considered. Excavating underground waters using Qanat, as an amazing hand-made phenomenon, has been interesting for many historians and researchers. Today, these natural, eco-friendly and stable systems are among the exciting educational and scientific topics in the advanced countries’ research centers and universities. Qanat is the persistent and hidden-in-the-soil heritage and one of the cultural and scientific Iranian treasures. In fact, Qanat is one of the most important native-born buildings in Iran which has been developed as the result of Iranian art and culture through the generations. Studying Qanats from tourism point of view, paying attention to the issue of education and holding training workshops can not only clarify a number of vague points of the native technology trend in this land but also advance economic, cultural and scientific developments in Iran. In this paper Qanat’s stable technology is studied in Iranian culture and its influence on the ecosystem and natural landscape is investigated. Furthermore, the issue of training promotion is considered to be essential whether from technical ecosystem aspects or from historical, cultural, economic and social viewpoints. Permanent utilization, revival and maintenance of Qanats as the human’s greatest achievement are analyzed aiming at expanding the related knowledge and technology, developing a new attitude toward it and advancing tourism.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Native technology
  • Qanat
  • Water
  • Natural landscape
  • Training Promotion
  • Iranian Culture
  • Gully Civilization
  • tourism industry