معرفی شیوه ی سنجش کیفیت روشنایی (عکاسی HDR) با رویکرد کشف شگردهای نور روز در معنویت بخشی به فضا در مسجد شیخ لطف الله و مسجد امام اصفهان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار معماری، دانشکده ی معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

2 کارشناس ارشد معماری، دانشکده ی معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان، اصفهان، ایران.

3 کارشناس ارشد معماری، دانشکده ی معماری، دانشگاه کینگ مونگکوت، بانکوک، تایلند.

چکیده

معماران تاریخی در طراحی فضا برای سهولت ایجاد رابطه بین خالق و مخلوق از ابزارهای مختلفی بهره گرفته اند؛ آن ها با به کارگیری نور، نماد وحدت الهی، سعی داشتند تا جلوه ای از ذات الهی را در ذهن بیننده به تصویر بکشند. به سبب جایگاه ارزشمند نور در باور ایرانی و رابطه ی مستقیم آن با قلمروی حکمت و فلسفه کامل ترین بازخوانی می تواند بر روی فضاهای نیایشی انجام شود. درنتیجه بهترین گزینه برای بررسی نسبت نور و ایجاد فضای معنوی مساجد تاریخی هستند که در دوره ی صفویه با کیفیتی والا دیده می شود. به همین دلیل مساجد عصر صفویه در اصفهان، مسجد شیخ لطف الله و مسجد امام که ویژگی طراحی نور طبیعی در ایجاد فضای معنوی در آن ها شاخص بوده، انتخاب گردیده است. مقاله ی حاضر با معرفی روش عکاسی HDR و به کارگیری آن در بررسی شگردهای نور در معنویت بخشی به فضا به بررسی جنبه های کیفی فضای مساجد مذکور از منظر نور طبیعی می پردازد. این روش و تحلیل آن توسط نرم افزار فتوسفیر می تواند چگونگی توزیع نور، جهت و زاویه نور، درخشندگی و خیرگی نور که از خصوصیات کیفی نور به شمار می روند، مورد بررسی قرار دهد. هدف، بررسی فاکتور کیفی معنویت در فضای مسجد توسط جدیدترین روش سنجش کیفی روشنایی می باشد. این ابزار امکان تئوریزه کردن مفاهیم کیفی در قالب ساختاری مشخص و داده های کمی را فراهم می سازد. بررسی ویژگی کیفیت نور مورد نیاز برای ایجاد فضای معنوی مساجد و رابطه ی آن با کمیت نور روز از اهداف اختصاصی مقاله حاضر به شمار می رود. می توان از اهم نتایج تحقیق حاضر به نور و زمان: ابزارِ هماهنگی، رابطه ی محراب و فعالیت با نور طبیعی اشاره کرد. نتایج نهایی نشان می دهد هر دو مسجد با کاربری یکسان اما با دو رویکرد بر حسب نیازهای جداگانه از یک الگوی واحد به کارگیری نور طبیعی برای نشان دادن حقیقتی یکسان تبعیت می کنند. 

کلیدواژه‌ها


AfsharNaderi, K. (2005). Artificial Lighting. Memar Journal, (30)74-79, (31)86-95.

 Ahmadian tazeh-mahaleh, K. (2011). Lighting Design and Education software DIALUX. Tehran: Tarah publication.

 Arzhmand, M., & Khani, S. (2012). The Role of Privacy in Architecture House Iran. Journal of Studies On Iranian

- Islamic City, 2(7), 27-32.

 Bemanian, M., & Azimi, F. (2010). Refection of Meanings Originated from Islamic Ideology in Architectural

Design. Journal of Studies On Iranian - Islamic City, 1(2), 39-48.

 Borisuit, A., Scartezzini, J.L., & Thanachareonkit, A. (2010). Visual Discomfort and Glare Rating Assessment

of Integrated Daylighting and Electric Lighting Systems Using HDR Imaging Techniques. Architectural Science

Review, 359-373.

 Ghazaali, A. (1985). Meshkatolanvar. (S. Aeenevand, Trans.) Tehran: Amirkabir publication.

 Giyaee, M., Mahdavinia, M., Tahbaz, M., & Mofidi-Shemirani, S.M. (2013). Energy Simulation Software Selection

Methodology in the Field of Architecture. Hoviateshahr Journal, 7(13), 45-55.

 Haji Ebrahim Zargar, A. (2007). Mosques Architecture Guide, Tehran: Did Publication.

 Heydari, S. (2009). Architecture and Lighting. Tehran: Tehran University Publication.

 Inanici, M.N. (2006). Evaluation of High Dynamic Range Photography as a Luminance Data Acquisition System,

Lighting Res. Technol, 38(2), 123-136.

 Leflar, M., Hesham, O., & Joslin, C. (2009). Use of High Dynamic Range Images for Improved Medical Simulations,

School of Information Technology, Carleton University, 1125 Colonel-by Drive, Ottawa, Canada, 3DPH’09

Proceedings of the 2009 International Conference on Modelling the Physiological Human, 199-208.

 Mahvash Mohammadi, M. (2006). Light Qualitative Presence in Architecture: Rivival Of Body, Space Processing

With Emphasis on the Iran Mosques. Thesis of PHD. Professor Alireza Einifar and Professor Mahdi Hojat. Honarhaye

Ziba college. Tehran University.

 Nadimi, H. (2007). Kelk Friend; Ten Papers about Art and Architecture. Windows 3, Razavi Publication.

 Najmabadi, M.H. (2002). Shiekh Lotfollah Mosque and Its Features. Tehran: Farzan Publication.

 Pui Yue Au, P. (March 2013). HDR luminance Measurement: Comparing Real and Simulated Data, A thesis submitted

to the School of Architecture, Victoria University of Wellington, in fulfilment of the requirements for the

degree of Master of Building Science, Victoria University of Wellington.

 Theodor, Jessica, M., & Furr, R. (2008). High Dynamic Range Imaging As Applied to Paleontological Specimen

Photography. Palaeontologia Electronica, 1(12), 30.

 Vafaee, A., & Nozhat, B. (2009). In Beam the Spiritual Light (An Analysis of the Mystical Experience of of Mystics

in Light Symbol). ADABIAT-E-ERPHANI, 1(1), 160-198