معنای فضای شهری در دو طیف مسلمان و یهودی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.

2 استادیار معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.

3 کارشناس ارشد طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

بحران مکان به مفهوم بحران معنی اجتماعی از فضا و زمان، از بارزترین مشکلات شهرسازی معاصر است. بحرانی که در ایجاد فضاهای شهری فاقد هویت، فاقد تاریخ و ارتباط تبلور یافته است. معنا هم مولود واقعیت مادی و هم، زاده ذهن فرد است و دین به عنوان یکی از اصلی‌ترین مؤلفه‌های سازنده اسکیمای فرد در ادراک و معنادهی به فضاهای شهری نقشی مؤثر ایفا می‌کند. این پژوهش پس از تدوین چارچوب نظری به وجوه افتراق یا اشتراک معنای فضای شهری در دو طیف مسلمان و یهودی می‌پردازد؛ تا فرضیه پژوهش را مبنی بر اینکه معنای دریافت شده از فضای شهری در دو طیف مسلمان و یهودی با هم تفاوت هایی دارند را مورد سنجش قرار دهد. به این منظور، محله جوباره اصفهان که از دیرباز محل همزیستی مسلمانان و یهودیان بوده، انتخاب شد. پژوهش میدانی با آزمون افتراق معنایی و با تکنیک حضور در محل، صورت گرفت. در آزمون افتراق معنایی از کلمات که معمولاً صفات دوقطبی هستند، برای درک و شناخت معانی تداعی شده استفاده می‌شود. داده‌های به دست آمده در این مرحله به شیوه آمار توصیفی (نمودار صفات دوقطبی) و آمار استنباطی (آزمون من- ویتنی) با نرم افزار SPSS 19 تجزیه و تحلیل شده اند.
نتایج زیر از پژوهش نظری و میدانی استنتاج شد:
- بین دین و معنای فضای شهری ادراک شده در حالت کلی (مجموع جزء فضاها) رابطه معناداری دیده نشد، اما در مورد جزء فضاها، تأثیر مؤلفه دین بر معنای ادراک شده، قابل توجه بود.
- طیف یهودی غالباً جزء فضاهای شهری را پویا، زشت و تکراری ادراک نمودند و فقط به کانون هایی متعلق به اجتماع یهودیان مانند فضای اطراف کنیسه‌ها علاقه نشان دادند.
- مسلمانان جزء فضاهای شهری مورد مطالعه را دارای احساس سکون، زیبا و متنوع ‌دانستند و دلبستگی بیشتری به فضاهای شهری چون پارک و بازار، نشان دادند.
 

کلیدواژه‌ها


Agnew, J. A. (1987). Place and Politics: The Geographical Mediation of State and Society. Boston: Allen & Anwin.

Bar-ture, L., Savaya, R., & Prager, E. (2001). Sources of Meaning in Life for Young and Old Israeli Jews and Arabs, Journal of Aging Studies, 15, 253-269. 

Bazargan, A., Sarmad, Z. & Hejazi, E. (1998). Research Methods in the Behavioral Sciences. Tehran: Agah Press.

Canter, D. (1977). The Psychology of Place, London: Architectural Press.

Canter, D. (1997). The Facets of Place. In G. T. Moore & R. W. Marans (Ed.), Toward the Integration of Theory, Methods, Research, and Utilization (pp. 109-147). Springer US. 

Canter, D. (2000). Seven Assumptions for an Investigative Environmental Psychology, In S. Wapner, J. Demick, C.T. Yamamoto & H. Minami (Ed.), Theoretical Perspective in Environment-behavior Research (pp. 191-206). Springer US.

Gustafson, P. (2001). Meaning of Place: Everyday Experience and Theoretical Conceptualizations, Journal of Environmental Psychology, (21), 5-16.

Habib, F. (2006). Challenge in the Meaning of Urban Form. HONAR-HA-YE-ZIBA, 25, 5-14. 

Hershberger, R. G. (1970). Architecture and Meaning, Journal of Aesthetic Education, 4(4), 37-55.

Jabareen, Y. (2009). Ethnic Groups and the Meaning of Urban Place: The German Colony and Palestinians and Jews in Haifa, Cities, (26), 93-102.

Lang, J. T. (2011) .Creating Architectural Theory: The Role of the Behavioral Sciences in Environmental Design. (A. Einifar, Trans.), Tehran: Tehran University Press.

Leilani, E., Tonia, B., & Darcia, N. (2003). Moral Reasoning, Intercultural Development and Multicultural Experiences: Relations and Cognitive Underpinning, International Journal of Intercultural Relations, 27(4), 403-419. 

Manzo, L. C. (2005). For Better or Worse: Exploring Multiple Dimensions of Place Meaning, Journal of Environmental Psychology, (25), 67-86.

Momeni, M., Beik Mohammadi, H., & Mahdizade, Z. (2011). Analysis of the Designs of Reconstruction and Renovation of Reteriorated Textures, Case Study: Isfahan Jooybare neighborhood. Urban-regional Studies and Research Journal, (7), 31-52.

Neisser, U. (1977). Cognition and Reality. San Francisco: Freeman.

Relph, E. (1976). Place and Placeness. London: Pion Limited.

Renovation and Rehabilitation Organization of Isfahan. (2000). The Report of the Tourism Axis of Joubareh.

Rezazadeh, R. (2004). The Role of Architecture in Revealing Meanings and Concepts Mosque Architecture: Traditional or Innovative? HONAR-HA-YE-ZIBA, (18), 37-48.

Tuan, Y. F. (1977). Space and Place: The Perspective of Experience. London: Edward Arnold.