معماری و ابعاد آموزش آن بر پایه متون حکمی (با تأکید بر حفظ هویت ایرانِ اسلامی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد معماری، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

2 کارشناس ارشد معماری، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.

3 استادیار معماری، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

چکیده

معماری هر سرزمین، نشان هویت آن است. ایران با پیشینه درخشانش در تمدن و گسترش دین اسلام در آن، دارای هویت تاریخی، ایرانی، اسلامی قوی است که لازمه حفظ آن شناخت اصول بنیادی و مبانی نظری معماری است. در گذشته، اصول و ارزش‌ها در غالب نظام استاد شاگردی در بستر فرهنگی جامعه منتقل می‎‌شده است که امروزه جای این آموزش در مدارس معماری خالیست. بهترین راه شناخت آموزش معماری در معماری سنتی مراجعه به بناها و مکتوبات مرتبط با معماری است که در این زمینه اثر تدوین شده‌ای که مستقیماً مرتبط با معماری باشد، به ما ارث نرسیده و اغلب تحقیقات به شکل توصیفی برروی آثار انجام شده است. پژوهش حاضر به دنبال پاسخ این سؤال است که پشتوانه‌ علمی و ارزشی معماری سنتی ما چه بوده است؟ چگونه می‌توان آن را آموزش داد؟ در این مسیر سعی شده با تأکید بر متون فارسی درجه یک در دوره زمانی سده اول تا دوازدهم مبانی بنیادی علمی و حکمی (معرفتی) آنان به روش استنادی و در پی آن استنباطی بررسی شود. در این راستا با مطالعه متون کهن حکمی و فیش‌برداری و استخراج مطالب مرتبط با معماری، مواردی که از آن‌ها می‌توان در آموزش معماران آینده استفاده کرد، مورد توجه قرار گرفته است. کتاب‌های احصاء العلوم، مجمل الحکمه، گزیده اخوان الصفا، رساله معماریه، فتوت‌نامه بنایان نمونه‌های مورد بررسی هستند. یافته‌های تحقیق در متون کهن مبین این است که معماری با فنون و علوم نظری- عملی دیگر نظیر ریاضیات، هندسه، علم حیل و موسیقی در ارتباط بوده‌ و آموزش معماری همراه با تعالیم اخلاقی و اعتقادی با محور جهان‌بینی توحیدی بوده ‌است. همراه کردن آموزش‌های اخلاقی در کنار آموزش‌های حرفه‌ای لازمه‌ معماری با هویت در آینده کشورمان است. بازبینی در شرح دروس دانشگاهی رشته معماری و رشته‌های مرتبط آن راهکاری برای رسیدن به هدف است.

کلیدواژه‌ها


Ahmadi, H. (2004). Identity and Nationality in Iran (Articles Collection). Tehran: Institute for Human Sciences Research and Development Press.

Amid, H. (1987). Amid Dictionary. Tehran: Amir Kabir Press

Catherine, S. & Angus, S. (2008). Oxford English Dictionary: 11th Edition Revised. New York: Oxford University Press.

Daneshpazhoh, M. & Afshar, I. (1996). Mojmal Al’Hikmat. Tehran: Institute of Humanities and Cultural Studies.

Dehkhoda, A. (1955). Dehkhoda Dictionary. Tehran: Tehran University Press.

Efendi, C. (2010). Risāle-i miʻmāriyye: An Early-seventeenth-century Ottoman Treatise‭‬ on Architecture: Facsimile with Translation and Notes.Tehran: Matn Press.‬‬‬‬‬‬

Farabi, A. (1969). Ihsa al’Olum. (H. Khadivjam, Trans.). Tehran: Scientific and Cultural Press

GhayomiBidhendi, M. (2007). Architectural Education in Pre-modern Era Based on Risāle-i miʻmāriyye, Soffeh (42), 64-85.

GhayomiBidhendi, M. (2010). Converse on Written Resources of Iranian Architectural History and Search Method in them, Golestan’e’honar, (15), 5-20.

Ghoddusifar, S., Etesam, I. & Habib, F. (2012). Iranian Traditional Architecture Education and Place of Subjective Perception in it, JIAS, 1(1), 39-58. 

GolijaniMoghaddam, N. (2007). Historiology of Iranian Architecture. Tehran: Tehran University Press.

Halabi, A. (1984). Selection of the Ikhvan al-Safa.Tehran: Zavvar Press.

Hojjat, I. (2003). Architecture Education and Worthless Values, Honarhaye Ziba, (14), 63-70.

KhanMohammadi. A. (1992). Principle of Builders, Soffeh (5), 10-15.

Mahdavinejad, M. & Bemanian, M.R. & Khaksar, N. (2010). Architectural Identity; Explaining the Meaning of Identity in Pre-modern, Modern and fore Modern World. Hoviatshahr, 5(7), 113-122.

MirMoghtadaii, M. (2004). Measures of Recognition and Evaluation of Physical Identity of Cities, Honar-Haye-Ziba, (19), 17-26.

Moein, M. (1992). Persian Word Dictionary. Tehran: Amir Kabir Press

Mohaghegh, M. (1991). The Division of Science from the Point of View of Islamic Scholars, Siasat, (1), 28-37.

Naghizade, M. (1999). Sources and Methods of Understanding the Theoretical Foundations of Holy Architecture and Islamic City, Honar, (40), 99-116.

Necipoglu, G. (2010). The Topkapı Scroll: Geometry and Ornament in Islamic Architecture, (M. GhayomiBidhendi, Trans.). Tehran: Rozaneh Press.

Noghrekar, A. (2008). Introduction to Islamic Iranian Identity. Tehran: Ministry of Housing and Urban Development Press.

Noghrekar, A. (2010). Theoretical Foundations of Architecture. Tehran: Payam Noor University Press.