امکان سنجی احداث فضای عمومی شهری در شهرک مسکونی مهاجران اراک مبتنی بر نظریة حق به شهر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد معماری، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استادیار گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول).

10.22034/aaud.2021.224950.2168

چکیده

آنچه در برنامه ریزی توسعه شهرک های حومه ای مهاجرپذیر شهرهای صنعتی حائز اهمیت است؛ آن که ابعاد جامعه شناختی، روان شناختی و فرهنگی شهر باید همزمان و متناسب با توسعة ابعاد فیزیکی و کالبدی آن، رشد کند تا مکان زیستیِ پاسخده به همة ابعاد وجودی انسان ها به مثابه شهروندان خلق شود. در این پژوهش، تلاش شده است تا به ابتنای نظریه حق به شهر، مکان بهینه برای ایجاد فضای باز عمومی شهری، متناسب با نیازهای جامعة هدف، در شهرک مهاجران اراک تحلیل و پیشنهاد گردد. بدین منظور، به اتکای رویکرد تحقیق کیفی و بهره مندی از طرح تحقیق استنتاج قیاسی- تطبیقی، نخست چارچوب نظری تحقیق و مؤلفه های حق به شهر از مطالعات کتابخانه ای حاصل شد و سپس با توزیع پرسش نامه در میان ساکنان شهرک و نخبگان دانشگاهی، معیارها و زیرمعیارهای احصاشده، به روش تحلیل سلسله مراتبی وزن دهی شد. نتایج حاصل از پژوهش نشان می دهد از میان گزینه های موردبررسی که از پژوهش های میدانی انتخاب شده بودند، سایت الف با وزن نهایی 333 .0 مناسب ترین مکان ارزیابی شد. در میان معیارها، نفوذپذیری سایت با وزن 375 .0 و در میان زیرمعیارها، شبکه معابر و دسترسی به سایت بیشترین تأثیر را داشته است. در معیار هویت و سرزندگی، مشخصة
حضورپذیری فضا با وزن 257 .0، در معیار خوانایی، مؤلفة امکان راهیابی با وزن 290 .0 و در معیار پویایی و سازگاری، مشخصة تداوم زندگی ساکنان محلات از گذشته تا حال با وزن 360 .0 بیشترین نقش را داشته است. بر این اساس پیشنهاد می گردد در طرح توسعة شهرک نوساز مهاجران اراک، فضاهای باز عمومی به مثابه یکی از ارکان اصلی طرح پرداخته شود. همچنین یکتاسازی و یگانه بودن، طراحی منحربه فرد، نشانه ها و نمادهای خاص برگرفته از فرهنگ زمینه از مهم ترین اصول طراحی این فضاها در راستای هویت بخشی به این گونه بافتهاست چراکه ساکنان در اظهارات خود هویتمندی و تشخص فضاهای عمومی و مسکونی را به مثابه نوعی محله گرایی در ذهنیت تاریخی شان مد نظر داشته اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Feasibility Study of a New Urban Public Space in Arak Mohajeran Town Based on Right to the City Theory

نویسندگان [English]

  • Roya Zamani 1
  • Ali Akbari 2
1 Yadegar-e-Imam Khomeini (RAH) Shahre Rey Branch, Islamic Azad University
2 Architecture Faculty, Yadegar-e-Imam Khomeini (RAH) Shahre Rey Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

One of the most important issues in strategically planning the development of immigrant suburban settlements in industrial cities is that the sociological, psychological and cultural dimensions of the city grow naturally at the same time as the physical development of the city grows to become a living place responsive to all aspects of human existence as citizens. In this study, based on the theory of right to the city, it is attempted to analyze and propose the optimal place for constituting a public urban open space, tailored to the needs of the target community, in the Arak Mohajeran town. Based on a qualitative research approach and intentionally using a comparative-deductive inference research design, the theoretical framework and the principal components of the right to the city were first obtained from library studies. The qualities of public domain can be classified into four components: physical, functional, social and semantic. Then, by distributing the structured questionnaire among the residents of the town and the academic elite, the criteria and sub-criteria were weighted using analysis hierarchical process (AHP). The results showed that among the selected options from field research, site A with ultimate weight of 0.333 was considered the most suitable site. Among the criteria, site permeability was weighted 0.375, and among the sub-criteria, network traffic and site access had the most impact. In the criterion of identity and vitality, the presence of space with a weight of 0.257 was the most important factor. In the criterion of readability, accessibility with a weight of 0.290 and in the criterion of dynamics and adaptability, continuity of neighborhood residents from past to present with a weight of 0.360 has the most impact and so it shows that residents have given greater importance to maintaining social structure in terms of accessibility and sense of place attachment.

کلیدواژه‌ها [English]

  • urban public space
  • Security and Urban Space
  • Right to the city
  • Architecture of Residential Complexes
  • Arak Immigrant Town