نقش ادراک محیطی در فهم و طراحی منظر فرهنگی فضاهای ورودی شهرها، مورد مطالعاتی: ورودی غربی گرگان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر تهران، تهران، ایران.

2 کارشناس ارشد طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر تهران، تهران، ایران

چکیده

امروزه اکثر ورودی شهرها، به جای تجلی ویژگی‌های هویتی و نمایاندن شناسنامه فرهنگی، به فضایی یکنواخت و کلیشه‌ای بدل شده‌اند که از فرط این یکنواختی، چندان هم قابل ادراک نیستند. بنابراین لازم است در کنار ایجاد و ارتقاء مسأله هویت در ورودی شهرها، به‌دنبال ایجاد مقدمات لازم برای درک این هویت نیز بود. به‌عبارت دیگر، تجلی هویت به شکلی ملموس و قابل درک برای ناظر در کلیه فضاهای شهری ‌به‌خصوص ورودی شهرها، به‌عنوان اولین فضای آشنایی افراد با شهر، واجد اهمیت است. هدف از ارائه پژوهش پیش‌رو، بررسی نقش ادراک و عوامل تأثیرگذار بر آن، در فهم هرچه بیشتر منظر برآمده از هویت خاص یک محل می‌باشد که به‌طور ویژه روی ورودی غربی شهر گرگان انجام گرفته است. بدین منظور، این تحقیق کیفی در قالب مطالعه‌ای کاربردی و با روشی توصیفی- تحلیلی به واکاوی موضوع مذکور می‌پردازد و در خلال خود به ارائه جدول ماتریسی، جهت بررسی ارتباط مؤلفه‌های تأثیرگذار بر ادراک محیطی ورودی شهرها، با گونه‌های مختلف منظر فرهنگی پرداخته است. شیوه اصلی گردآوری اطلاعات به‌صورت اسنادی، مطالعات کتابخانه‌ای و پیمایش میدانی می‌باشد. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد توجه به عوامل گوناگونی چون گروه‌های سنی و جنسی، حرکت یا سکون ناظر، پیاده یا سواره بودن ناظر، شهروند یا مسافر بودن ناظر و غیره در طراحی فضاها، در افزایش درک افراد از فضاهای هویتمند و دارای منظر فرهنگی اثرگذار می‌باشد. از طرفی به‌کارگیری عوامل گوناگون انسانی، انسان‌ساخت و عناصر طبیعی در ایجاد منظر فرهنگی قابل ادراک مؤثر می‌افتد. در ساماندهی ورودی شهر گرگان، به‌عنوان شهری شمالی با اقلیم منحصر به‌فرد و محیط طبیعی ویژه، توجه خاص به عوامل طبیعی، به‌عنوان بارزترین عامل ایجاد منظر فرهنگی، مطرح می‌باشد. درگیر نمودن گروه‌های مختلف سنی، جنسی و غیره و طراحی متناسب با ویژگی‌های ادراکی آن‌ها تحت فعالیت‌های مختلفی چون ایجاد گلستان، کشاورزی شهری و آگروتوریسم و غیره می‌تواند دستیابی به منظر فرهنگی قابل ادراک را فراهم نماید. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role of Environmental Perception in Understanding and Designing Cultural Landscape in the Cities’ Entrance Spaces; Case Study: Western Entrance of Gorgan

نویسندگان [English]

  • Fariba Ghara’ei 1
  • Atieh Eynali 2
1 Associate Professor of Urban Design, Faculty of Architecture and Urban Planning, Tehran University of Art, Tehran, Iran.
2 M.A. of Urban Design, Faculty of Architecture and Urban Planning, Tehran University of Art, Tehran, Iran
چکیده [English]

Nowadays, majority of the cities’ entrances have become uniform and cliché spaces in lieu of manifesting the identity properties and showcasing the cultural ID. The degree of uniformity is so extreme that they are not even understandable. Therefore, it is necessary to seek creating of the required preparations for understanding of such an identity alongside with creation and enhancement of the identity in the cities’ entrances. In other words, manifestation of identity in a tangible and perceivable manner for the onlookers is of great importance in the entire urban spaces, especially cities’ entrances as the first space of the individuals’ familiarization with the city. The objective in offering the present study is investigation of the role of perception and the factors influencing it on the ever increasing conception of the landscape drawn on a special identity in a neighborhood and this has been specifically conducted on the western entrance in Gorgan. To do so, this qualitative research deals within the format of an applied research based on a descriptive-analytical method with the exploration of the aforesaid subject and offers in the course of its examinations a matrix table for exploring the relationship between the indicators influencing the environmental comprehension of the cities’ entrances with various species of the cultural landscape. The main method of data collection has been documentary research, library search and field survey. The results obtained from the present study indicate that paying attention to various factors like age and gender groups, the observers’ mobility or staticity, being pedestrians or passengers, being citizens or travelers and others in the designing of the spaces influences the increase in the individuals’ perception of the well-identified spaces featuring cultural landscapes. On the other hand, the application of various human and manmade factors and natural elements is effective on the creation of a perceivable cultural landscape. In organizing the entrance in Gorgan, as a northern city with unique climate and special natural environment, paying special attention to the natural factors, as the most distinct factors of creating cultural landscape, is of great importance. Engaging the various age, gender groups, etc. as well as the proportional designing based on their perceptional properties in such activities like creation of rosaries, urban farming and agrotourism and so forth can enable the achievement of a perceivable cultural landscape.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Environmental Perception
  • Cultural landscape
  • Cities’ Entrance

Atashinbar, M. (2010). The Continuity of Identity in Urban Landscape. BAGH_E_NAZAR Journal, 6(12), 45-56.

Azari-Dehkordi, F. (2011). Introducing Geo-Cultural Landscapes in Iran (S-K Hong, J Wu, J-E Kim, N Nakagoshi, E.d.). Ecological Research Monographs Landscape Ecologyin Asian Cultures, 55-67.

Blumentrath, C., & Tveit, M.S. (2014). Visual Characteristics of Roads: A Literature Review of People’s Perception and Norwegian Design Practice. Transportation Research, 59, 58-71.

Danesh Pajouh, H., Taghi bakhsh, M., & Baba Mohammad, S. (2013). Cultural Heritage Landscape Conservation in the Context of Sustainable Spatial Settings. International Research Journal of Applied and Basic Sciences, 7(12), 891-901.

Enache, C., & Craciun, C. (2013). The Role of the Landscape in the Identity Generation Process. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 92, 309-313.

Gharib, F. (2003). Organizational Criteria and Urban Design Standards for City Entranc. HONAR_HA_YE_ZIBA Journal, 15, 28-41.

Kaya, L.G. (2002). Cultural Landscape for Torism. ZKÜ Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 4 (4), 54-60.

Kazemi, A., & Behzadfar, M. (2013). Recognition of the System of Environmental Meanings in Historical Environments with Emphasis on the Social Changes of the Audience; Case Study: Sayghalan Neighborhood of Rasht. Motaleat Shahri Journal, 6, 75-87.

Kimley-Horn, K., & Associates; Inc. (2009). Gateway Enhancement Plan; City of Franklin; Virginia.

Komeyli, M. (2008). Urban Identity Cognition of Bandar-Abbas. Soffeh Journal, 17(46), 167-180.

Lang, J. (2011). Creating Architectural Theory the Role of Behavioral Sciences in Environmental Design (A.R. Eynifar, Trans.). (5nd ed.). Tehran: Tehran University Publications.

Mok, J.H., Landphair, H.C., & Naderi, J.R. (2006). Landscape Improvement Impacts on Roadside Safety in Texas. Landscape and Urban Planning, 78, 263-274.

Naghizadeh, M. (2007). Percption of Beauty Identity of City in the Light of Islamic thought. Esfahan, Esfahan: Cultural and Recreational Organization of Isfahan Municipality.

Naveh, Z. (1995). Interactions of Landscapes and Cultures. Landscape and Urban Planning, 32, 43-54.

Nohl, W. (2001). Sustainable Landscape Use and Aesthetic Perception Preliminary Erflections on Futhere Landscape Aesthetics. Landscape and Urban Planning, 54, 223-237.

Pakzad, J. (2011). Design Guide for Urban Spaces in Iran, (5nd Ed.). Tehran: Shahidi.

Türkyılmaz, Ç.C. (2016). Interrelated Values of Cultural Landscapes of Human Settlements: Case of Istanbul. Procedia- Social and Behavioral Sciences, 222, 502-509.