تحلیل تمایزات معنایی متاثر از «تهی» در فضاهای عمومی کالبدی

عطارعباسی, زهره; عینی فر, علیرضا; فروتن, منوچهر; سروش, محمد مهدی

doi:10.22034/aaud.2020.237770.2247

تحلیل تمایزات معنایی متاثر از «تهی» در فضاهای عمومی کالبدی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

زهره عطارعباسی ¹

علیرضا عینی فر ²

منوچهر فروتن ³

محمد مهدی سروش ³

¹ دکتری معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران.

² استاد گروه معماری، دانشکده معماری، دانشگاه تهران، تهران، ایران (نویسنده مسئول).

³ استادیار گروه معماری، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران.

10.22034/aaud.2020.237770.2247

چکیده

وجود عناصری با خاصیت بینابینی در معماری، بر هم‌زیستی اجزاء آن موثر بوده است. در راستای شفافیت و کاهش تدریجی ماده، فضاهای مابین با ساختاری نامرئی مورد استفاده قرار گرفته و به نام «تهی» خوانده می‌شوند. پژوهش حاضر بر مبنای مولفه‌های تهی در معماری، تاثیر هر یک از مولفه‌ها بر تعاملات اجتماعی را مورد توجه قرار داده ‌است. حضور تهی در کاربری‌های مختلف تا چه حد می‌تواند در مولفه‌های اجتماعیِ فضا تغییر ایجاد کند؟ به عنوان سوال اصلی تحقیق مطرح می‌گردد. به عبارت دیگر آیا تاثیرات تهی بر رفتار کاربران در همه کاربری‌ها یکسان عمل می‌نماید؟ از اهداف اصلی تحقیق شناسایی شاخص‌های اجتماعی «تهی» در فضاهای عمومی و تبیین نقش تسهیل‌کنندگی یا بازدارندگی آن در تعاملات اجتماعی افراد می‌باشد. در این تحقیق روش ترکیبی، پیمایشی با نمونه‌های مطالعه هدفمند، در نظر گرفته شد و پس از استخراج مولفه‌ها، چارچوب مفهومی تدقیق گشت. فرآیند تحقیق در دو مرحله پیمایش اولیه در پنج کاربری مختلف اداری، درمانی، آموزشی، هتل و تجاری و پیمایش اصلی در سه نوع کاربری آموزشی، هتل و تجاری به انجام رسید. اطلاعات مورد نیاز به روش پرسش‌نامه و مصاحبه، جمع‌آوری و با نرم‌افزار مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌های تحقیق اثر معنادار مولفه‌های کالبدی و معنایی تهی بر تعاملات اجتماعی افراد را نشان می‌دهد. در پیمایش اولیه یافته‌ها در ساختمان اداری، اثر اجتماع‌گریزی و در درمانی تا حدودی خنثی را ارائه نمود؛ در حالی که پیمایش اصلی تهی در ساختمان‌های تجاری، هتل و دانشگاه را با اثر اجتماع‌پذیری بر رفتار معرفی می‌نماید. نتیجه‌گیری تحقیق اذعان می‌دارد، وید در فضای معماری‌‌، نقش جداکننده و پیوند‌دهنده را به طور همزمان ایفا می‌نماید. میزان اثرپذیری روابط و تعاملات اجتماعی در فضای دارای وید به میزان اثرپذیری افراد از محیط، نوع کاربری‌‌، فعالیت و هدف کاربران از حضور در مکان‌ها بستگی دارد.

کلیدواژه‌ها

تهی

وید

تمایزات معنایی

مکان رفتار

تعاملات اجتماعی

عنوان مقاله English

Analysis of Semantic Distinctions Affected by "Void" in Public Physical Spaces

نویسندگان English

Zohreh Attarabbasi ¹

Alireza Einyfar ²

Manouchehr Froutan ³

Mohamadmehdi Soroush ³

¹ Ph.D. in Architecture, Faculty of Art and Architecture, Hamedan Branch, Islamic Azad University, Hamedan, Iran.

² Professor of Architecture, Faculty of Architecture, University of Tehran, Tehran, Iran (Corresponding Author).

³ Assistant Professor of Architecture, Hamedan Branch, Islamic Azad University, Hamedan, Iran.

چکیده English

The presence of in-between elements in architecture is effective in the coexistence of its components. Between spaces are used with invisible structures to clarify and gradually reduce the material. These spaces are called “void”. The current study aims to evaluate the effects of each component of the void on social interactions in the architecture. The main research question is to what extent can the presence of the ‘void’ in different uses change the social components of space? In other words, are the effects of void on the users’ behavior the same in all uses? The main research objective is to identify the social indicators of the ‘void’ in public spaces and determine its facilitating or inhibiting effect on individuals’ social interactions. The present study is mixed method research carried out through survey and purposeful sampling, and after extracting the components, the theoretical framework was explicated. The research procedure included two phases of the initial survey in 5 different administrative, medical, educational, hotel, and commercial uses, and the main survey in 3 educational, hotel, and commercial uses. The required data are collected by the use of questionnaires and interviews, and the obtained results are analyzed by the software. The findings indicate the significant effects of physical and semantic components of the void on people’s social interactions. In the initial survey, the findings showed asociality in the administrative building and somewhat neutral effectiveness in medical use, while the main survey indicates the sociability effect of the ‘void’ on the behavior in the commercial, hotel, and university buildings. The research concludes that the ‘void’ plays a connecting and separating role at the same time, in the architectural space. The effectiveness of the social relationships and interactions in a space with ‘void’ depends on the extent the people are affected by the environment, use type, activity, and their purpose of being present in the places.

کلیدواژه‌ها English

Void

Semantic Distinctions

Behavior Settings

Social Interactions

آلتمن، اروین. 1975. محیط و رفتار اجتماعی. ترجمه علی نمازیان. 1382. تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی. https://www.gisoom.com/book/1272475/
اعتضادی، لادن. 1384. «مفهوم «ما» در فرهنگ ژاپنی (ما، فرآیند شناخت مکان)». خیال 15 (1):106. https://www.noormags.ir/view/fa/creator/140674/
راپاپورت، آموس.1990. معنی محیط ساخته شده. ترجمه فرح حبیب .1384. تهران: انتشارات پردازش و برنامه علم و صنعت. https://www.gisoom.com/book/1954241
شورای عالی شهرسازی و معماری ایران. 1389. تعاریف و مفاهیم کاربری‌های شهری و تعیین سرانه های آن‌ها. سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، مرکز مدارک علمی و انتشارات. http://daramad.bandarabbas.ir/
کرسول، جان‌دبلیو. 2014. تحقیق طراحی: رویکرد کمی، کیفی و روش های ترکیبی. ترجمه‌ مجید خورشیدی و فخرالدین سلطانی. 1394. تهران: انتشارات پژوهشکده عمومی علوم انسانی و مطالعات اجتماعی.
گیدیون، زیگفرید. 2002. فضا، زمان و معماری. ترجمه منوچهر مزینی.1378. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی. https://www.gisoom.com/book/1935914
لاوسون، برایان. (2001). زبان فضا. ترجمه علیرضا عینی‌فر.1393. تهران: انتشارات دانشگاه تهران. 243. https://www.gisoom.com/book/1988678
لنگ، جان. 1987. آفرینش نظریه معماری، نقش علوم رفتاری در طراحی محیطی. ترجمه علیرضا عینی‌فر. 1395. تهران: انتشارات دانشگاه تهران. 128.
نوربرگ-شولتز، کریستین. 1979. روح مکان. ترجمه محمد رضا شیرازی. 1388. تهران: انتشارات رخ‌داد نو. https://www.adinehbook.com/gp/product/6009115501
Alexander, Christopher. 2005. The Nature of Order: An Essay on the Art of Building and the Nature of the Universe. Book 1 - The Phenomenon of Life. Center for Environmental Structure.
Barker, Roger G. 1968. Ecological Psychology. Concept and Methods for Studding the Environment of Human Behavior. Stanford, CA: Stanford University Press.
Bechtel, Robert. B., Marans, Robert. W., and Michelson, William, eds. (1987). Methods in environmental and behavioral research. Van Nostrand Reinhold Co.
Blumer, Herbert. 2012. Symbolic interactionism: Perspective and methods. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
Cheng, Antony S., Linda E. Kruger, and Stiven E. Deniels. 2010. “Place” as an Integrating Concept in Natural Resource Politics: Propositions for a Social Science Research Agenda. Society &Natural Resources 16 (2): 87-104. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/08941920309199
Close, Frank. 2007. The Void. Oxford: Oxford University Press.
Conrad, Peter. 1998. Modern times, modern places: life and art in the 20th century. London: Thames and Hudson.
Denkel, Aaron. 1998. Natural Philosophies in Antiquity. 2nd edition. Istanbul: Ozne Publications.
Eisenman, Peter. 2008. Ten canonical buildings 1950-2000. New York: Rizzoli International publication.
Freud, Sigmund. 1953. The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud. London : Hogarth Press and the Institute of Psycho-analysis.
Hawking, Stephen. 2005. A Briefer History of Time. New York: Bantam Dell.
LA fleur, William R. 1974. Saiygo and the Buddhist. Value of Nature. Part II. History of Religions 13 (3): 227-248. https://www.proquest.com/docview/1297292627
Lahiji, Nadir. 1997. Void and Memory: The Architecture of Libeskind in Berlin. Proceedings of the ACSA International Conference. Berlin. Building as a Political Act. https://www.acsa-arch.org/chapter/void-and-memory-the-architecture-of-libeskind-in-berlin/
Madanipour, Ali. 1996. Design of Urban Space: An Inquiry into a Socio-Spatial Process. UK: Willey.
Markus, Thomas A . 1987. Building as a classifying devices. Environment and Planning B: Planning and Design 14(4): 467-484. https://journals.sagepub.com/doi/10.1068/b140467
Oyamatsu, keiko. 2013. “The presence of absence. thesis in University of Michigan.” Ann. department of psychology (Center for Chinese Studies). https://www.dogtime.org/wp-content/uploads/2014/06/KEIKO-The-thesis-the-presence-of-absence-Keiko-Oyamatsu-for-DGT-publication.pdf
Smithson, Allison, and Peter Smithson. 2001. The Charged Void: Architecture. The Mona celli Press.
Tschumi, Bernard. 1975. Architecture and disjunction. MIT press.
Saint-Cyr, Viviana, M. 2012. Creating a Void or Sublimation in Lacan. Recherches en psychanalyse 13(1): 15-21. https://www.cairn.info/revue-recherches-en-psychanalyse-2012-1-page-15.htm
Wekerle, Gerda R., and Carolyn Whitzman. 2014. Safe cities: Guidelines for Planning, Design and Management. Journal of Building Construction and Planning Research 2(2). https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.2747/0272-3638.18.4.360
Wicker, Allen W. 1979. An Introduction to Ecological Psychology. London: Cambridge University Press.