معماری و شهرسازی آرمان شهر

معماری و شهرسازی آرمان شهر

ارائه‌‌ی مدل ارزیابی دروس طراحی معماری با استفاده از فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمد مهوش 1
محی‌الدین صفار 2
1 استادیار گروه معماری، دانشکده هنر، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران (نویسنده مسئول).
2 کارشناسی ارشد معماری، دانشکده هنر، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران.
10.22034/aaud.2022.273728.2428
چکیده
یکی از ارکان اصلی بررسی یادگیری در آموزش معماری، ارزیابی طرح‌‌های معماری دانشجویان است. ارزیابی طرح‌‌ها امروزه به یکی از نارضایتی‌‌های دانشجویان تبدیل ‌شده و بیش‌تر دانشجویان معتقدند این کار به ‌درستی انجام نمی‌‌شود و یا معیار صحیحی برای سنجش آن وجود ندارد و اساتید بیش‌تر با سلیقه‌‌ی شخصی به ارزیابی این دروس می‌‌پردازند. لذا بررسی نحوه‌‌ی مناسب ارزیابی این دروس که مورد توافق اساتید معماری بوده و به روشنی به ابعاد مختلف طراحی معماری بپردازد ضروری به نظر می‌‌رسد. هدف این پژوهش ارائه‌ی روشی کاربردی به‌ منظور ارزیابی دروس طراحی معماری است و دو سؤال اصلی مطرح‌شده در این پژوهش عبارت اند از: 1. در ارزیابی دروس طراحی معماری باید چه عواملی مد‌نظر باشد؟ 2. وزن هر یک از عوامل مؤثر در ارزیابی دروس طراحی معماری به چه میزان است؟ این پژوهش، توصیفی- تحلیلی و از نوع زمینه‌‌یابی (پیمایشی) است. ابزار گردآوری داده‌‌ها منابع کتابخانه‌‌ای، مصاحبه و پرسش‌‌نامه است. وزن‌‌دهی به معیارها و معرف‌‌های ارزیابی دروس طراحی نیز با نظرسنجی از خبرگان (دلفی) و با روش تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) و به کمک نرم‌افزار EC صورت گرفته است. نتایج بررسی نشان داد به منظور ارزیابی کامل دروس طراحی معماری باید ارزیابی توأمان در طول و پایان ترم صورت پذیرد. مقایسه‌‌ی زوجی بین آن‌‌ها نیز بیانگر آن است که ارزیابی مستمر (با وزن 0.645) نسبت به ارزیابی در پایان‌ترم (با وزن 0.335) به ‌مراتب از اهمیت بیش‌تری برخوردار است؛ در ارزیابی مستمر، پیشرفت تحصیلی دانشجویان (با وزن 0.345) و رعایت مسائل اخلاقی و انضباطی (با وزن 0.293) بیش‌ترین اهمیت را به خود اختصاص داده‌اند و در ارزیابی پایان‌ترم نیز توجه به بعد معنایی یعنی ایده و میزان موفقیت در تبدیل آن به فرم و پاسخ‌گویی طرح به نیازهای روحی- روانی کاربران (با وزن 0.445) مهم‌‌تر از سایر ابعاد (فرم و عملکرد) طرح‌‌اند.
کلیدواژه‌ها
ارزیابی مستمر
ارزیابی نهایی
طراحی معماری
تحلیل سلسله‌مراتبی

عنوان مقاله English

Presenting a Model for the Evaluation of Architectural Design Courses Using the Analytic Hierarchy Process (AHP) Technique

نویسندگان English

Mohammad Mahvash 1
Mahyoddin Saffar 2
1 Assistant Professor of Architecture, Faculty of Art, University of Bojnord, Bojnord, Iran (Corresponding Author).
2 M.A. of Architecture, Faculty of Art, University of Bojnord, Bojnord, Iran.
چکیده English

The evaluation of students' architectural designs is one of the main elements considered to investigate how learning is in architecture education. Nowadays, the design evaluation has caused students to be dissatisfied with education, and most students believe that this is not carried out rightly or there are no proper evaluation criteria, and professors evaluate students in the courses based on their tastes. Therefore, it seems necessary to examine the appropriate evaluation method that is agreed upon by architecture professors and in which the different dimensions of architectural design are considered. The present study aims to provide an applied method for the evaluation of architectural design courses. It seeks to answer two main questions: 1- What factors should be considered in the evaluation of architectural design courses? 2- What is the weight of each of the effective factors in the evaluation of architectural design courses? This is descriptive-analytical survey research. The required data are collected through library studies, interviews, and questionnaires. The design course evaluation criteria and indicators are weighted by surveying experts (Delphi technique) and using the analytic hierarchy process (AHP) technique in EC software. The results indicated that both continuous evaluation and end-of-semester evaluation must be carried out to fully evaluate architectural design courses. A pairwise comparison between them also shows that continuous evaluation (with a weight of 0.645) is much more important than the end-of-semester evaluation (with a weight of 0.335). Among the sub-dimensions of continuous evaluation, academic achievement (with a weight of 0.345), and the observance of ethics and discipline (with a weight of 0.293) obtain the highest weight, respectively, and among the sub-dimensions of end-of-semester evaluation, attention to the "meaning" dimension, i.e. the idea and the degree of success in transforming it into a form and the responsiveness of the design to the user's mental-psychological needs, (with a weight of 0.445) is identified to be more important than other sub-dimensions (form and function of the design).

کلیدواژه‌ها English

Continuous Evaluation
Final Evaluation
Architectural Design
Analytic Hierarchy Process
ایزدی، عباسعلی، و رضا سامه. 1393. سازوکار داوری و سنجش طراحی در آموزش معماری پیشنهاد مدلی برای ارزیابی فرآیند و ارزشیابی طرح در تعامل استاد و دانشجو. نشریه علمی- پژوهشی انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران (8):1-13. https://www.isau.ir/article_61988_aed5a299e7cc65823571e4b2fac85a46.pdf?lang=en
احدی، پریسا. 1397. ارائه مدل ارزشیابی پروژه‌های طراحی معماری دانشجویان با استفاده از تکنیک DEMATEL. هویت شهر 12(33): 75-88. https://hoviatshahr.srbiau.ac.ir/article_12500_9779e1b64aa1f6f6646a5545b58d1109.pdf
الکساندر، کریستوفر .1396. سرشت نظم ساختارهای زنده در معماری. ترجمه رضا سیروس صبری و علی اکبری. تهران: پرهام نقش. http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/2273032
پاکزاد، جهانشاه. 1385. مبانی نظری و فرآیند شهری. تهران: انتشارات شهیدی. http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/796611
رضایی آشتیانی، سیما، و جمال‌‌الدین مهدی نژاد. 1398. ارائه الگوی ارزیابی آموزشی مبتنی بر معیار در آتلیه‌‌های طراحی معماری. فناوری آموزش 13(3): 299-314. https://jte.sru.ac.ir/%20http:/itvhe.areo.ir/article_946.html
زبردست، اسفندیار. 1380. کاربرد فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی در برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای. هنرهای زیبا (10): 13-21. https://journals.ut.ac.ir/article_13624.html
غلامی، سمیه، ساره احمدی خانمینی، و ناصر احمدیان. 1398. شناسایی عوامل مؤثر بر تفاوت نمره‌های ارزشیابی مستمر و نهایی هماهنگ پایه یازدهم از دیدگاه دبیران و دانش‌آموزان: مطالعه‌ای به روش پژوهش آمیخته. مطالعات اندازه‌‌گیری و ارزشیابی آموزشی 9(28): 139-170. http://jresearch.sanjesh.org/article_38192.html
کاپون، دیوید اسمیت .1383. مبانی نظری معماری. ترجمه‌‌ی علی یاران. تهران: دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات. http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/715934
گلکار، کوروش .1379. مؤلفه‌‌های سازنده کیفیت طراحی شهری. صفه 11(32): 38-65. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=33257
لاوسون، برایان. 1390. طراحان چگونه می‌‌اندیشند؛ ابهام‌‌زدایی از فرایند طراحی. ترجمه حوریه پیری و مجتبی دولتخواه. تهران: سعیده، دولتمند، مهراد. http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/2255411
لطف‌آبادی، حسین. 1392. سنجش و اندازه‌گیری (در علوم تربیتی و روانشناسی)، روان‌سنجی سنتی و رویکردهای جدید در سنجش روانی- تربیتی. مشهد: مؤسسه‌‌ی انتشارات حکیم فردوسی. http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3393512
لیتکوهی، ساناز. 1392. بررسی رابطه بین سابقه تحصیلی دانشجویان معماری و قضاوت پروژه پایانی آنان. نشریه علمی- پژوهشی انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران (6): 87-77. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=240813
محمودی، امیرسعید، و مهیار باستانی. ۱۳۹۷. روش‌‌های خلق ایده و کانسپت در فرآیند طراحی معماری. فصلنامه هنرهای زیبا - معماری و شهرسازی ۱۰(۷۳): ۵-۱۸. https://jfaup.ut.ac.ir/article_67904.html
معماریان، غلامحسین. 1393. سیری در مبانی نظری معماری. چاپ سوم. تهران: انتشارات سروش دانش با همکاری نشر معمار. http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/3446694
میرریاحی، سعید. 1388. سنجش مهارت‌های طراحی در آموزش معماری. صفه (49): 68-63. https://soffeh.sbu.ac.ir/article_100099_6b9249e1b22849c148e06dc3de4e839b.pdf
.____ 1393. سنجش و ارزیابی در نظام آموزش معماری با تأکید بر یادگیری مبتنی بر تیم و ارزشیابی همتایان. معماری و شعرسازی آرمان شهر 13: 117-107. http://www.armanshahrjournal.com/article_33440.html
ندیمی، حمید. 1389. نگاهی به ارزیابی طرح‌های معماری. صفه 20(2-1): 20-9. https://soffeh.sbu.ac.ir/article_100387.html
Black, Paul, and Dylan Wiliam. 2009. Developing the theory of formative assessment. Educational Assessment, Evaluation & Accountability 21(1): 5–31. https://kclpure.kcl.ac.uk/portal/en/publications/developing-the-theory-of-formative-assessment(fcd445d2-fe8b-48c8-9b8d-2578f6d8ddd0).html 
Jones, J. C. 1970. The State of the Art in Design Methods. In: Emerging Methods in Environmental Design and Planning. Cambridge (MA): MIT Press. https://mitpress.mit.edu/books/emerging-methods-environmental-design-and-planning
Markus, T. A. 1969. The role of building performance measurement and appraisal in design method. Design methods in Architecture. London: Lund Humphries. 
Roozenburg, N. F. M., and J. Eekels. 1995. Product design: fundamentals and methods. Chichester, NewYork: John Wiley and sons. https://www.amazon.com/Product-Design-Fundamentals-Development-Engineering/dp/0471954659
Tridane, Malika, Said Belaaouad, Said Benmokhtar, Bouchra Gourja, and Mohamed Radid. 2015. The impact of formative assessment on the learning process and the Unreliability of the mark for the summative evaluation. 7th World Conference on Educational Sciences, (WCES-2015), 186(4), 578–595. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1877042815040525
Utaberta, Nangkula, and Badiossadat Hassanpour. 2012. Reconstructing a Framework for Criteria-Based Assessment and Grading in Architecture Design Studio. Social and Behavioral Sciences 60(2012): 142-149. https://www.researchgate.net/publication/257716921_Reconstructing_a_Framework_for_Criteria-Based_Assessment_and_Grading_in_Architecture_Design_Studio

  • تاریخ دریافت 28 بهمن 1399
  • تاریخ بازنگری 26 دی 1400
  • تاریخ پذیرش 30 دی 1400