خوانش لایه‌‌های معنا در نمای ساختمان‌های مسکونی میان‌‌مرتبه معاصر شهر تهران

آزما, سارا; عینی‌فر, علیرضا; اسلامی, سیدیحیی

doi:10.22034/aaud.2024.430474.2845

خوانش لایه‌‌های معنا در نمای ساختمان‌های مسکونی میان‌‌مرتبه معاصر شهر تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

سارا آزما ¹

علیرضا عینی‌فر ²

سیدیحیی اسلامی ³

¹ دکترای معماری، دانشکده معماری، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

² استاد گروه معماری، دانشکده معماری، دانشگاه تهران، تهران، ایران (نویسنده مسئول).

³ استادیار گروه معماری، دانشکده معماری، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

10.22034/aaud.2024.430474.2845

چکیده

وضعیت بحرانی نمای ساختمان‌‌های مسکونی شهر تهران، ضرورت توجه به اهمیت معنا در معماری معاصر ایران را نشان می‌‌دهد. هدف پژوهش حاضر کشف معانی دریافت‌‌‌شده از نما توسط مخاطبان معمار و غیرمعمار، و بررسی تفاوت‌‌ها و شباهت‌‌های خوانش آنان است. معنای محیط ساخته‌‌شده، احساسات و عواطف مخاطبان، ترجیحات زیبایی‌‌شناسی و رفتار آنان را تحت تأثیر قرار می‌‌دهد، و با کشف این معانی توانایی پیش‌‌بینی معماران از خوانش نما توسط مردم و ترجیحات آن‌‌ها افزایش می‌‌یابد. پژوهش کیفی و با روش نظریه زمینه‌‌ای و رویکرد سیستماتیک انجام شده است. برای جمع‌‌آوری داده‌‌های مورد نیاز از تکنیک مصاحبه نیمه‌‌ساختاریافته و برای انتخاب نمونه‌‌ها از نمونه‌‌گیری ترکیبی هدفمند و نمونه‌‌گیری نظری استفاده شده است. در فرآیند کشف معانی و انجام مصاحبه‌‌ها از سه مرحله بازسازی افق انتظارات نظریه دریافت هانس روبرت ‌‌یاوس بهره‌‌گیری شده است. داده‌‌های مصاحبه‌‌ها با تحلیل تفسیری و روش کدگذاری باز، محوری و انتخابی در محیط نرم‌‌افزار مکس‌کیودا مقوله‌‌بندی و تحلیل شده‌‌اند. با جمع‌‌بندی و تحلیل داده‌‌ها، تفاوت‌‌ها و شباهت‌‌های خوانش معماران و غیرمعماران از نمای ساختمان‌‌های مسکونی میان‌‌مرتبه معاصر تهران و مدل مفهومی لایه‌‌های معنای دریافت‌‌شده توسط دو گروه (با سه مؤلفه اصلی«ویژگی‌‌های کلی»، «ویژگی‌‌های کالبدی» و «ویژگی‌‌های محتوایی» و زیرمقوله‌‌های آن‌‌ها)، استخراج شده است. از مهم‌‌ترین نتایج حاصل‌‌ می‌‌توان به اولویت سبک نما، ترکیب‌‌بندی هندسی و نماد و نشانه‌‌ها در معناپردازی برای معماران، و ارزش اقتصادی، مصالح و رنگ، و احساسات شخصی برای غیرمعماران، اشاره کرد. اختلاف ‌‌نظر دو گروه در مورد زیبایی و معنای نمای سبک رومی، و توافق حداکثری میان هر دو گروه در خوانش نماهای سبک پست‌‌مدرن قابل توجه است. نتایج حاصله می‌‌تواند معماران را در پاسخ‌‌گویی بهتر به نیاز معنایی مردم و طراحی نمایی مطلوب‌‌تر یاری رساند.

کلیدواژه‌ها

خوانش معماری

لایه‌‌های معنا

نظریه زمینه‌‌ای

نظریه دریافت

نمای مسکونی میان‌‌مرتبه

عنوان مقاله English

Reading Layers of Meaning in the Facades of Contemporary Mid-Rise Residential Buildings in Tehran

نویسندگان English

Sara Azma ¹

Alireza Aeinifar ²

Seyed Yahya Eslami ³

¹ Ph.D. in Architecture, Faculty of Architecture, University of Tehran, Tehran, Iran.

² Professor of Architecture, Faculty of Architecture, University of Tehran, Tehran, Iran (Corresponding Author).

³ Assistant Professor of Architecture, Faculty of Architecture, University of Tehran, Tehran, Iran.

چکیده English

The critical conditions of residential buildings’ facades in Tehran have called attention to the significance of meaning in Iran’s contemporary architecture. The goal of this study was to discover façade meanings received by architects and non-architect users and to investigate the similarities and differences of their readings. Meanings from a built environment influence users’ emotions and feelings, aesthetic preferences, and behaviors. When discovered, these meanings will enable the architects to predict public’s reading of facades and their preferences. This qualitative study applied the Grounded Theory and a systematic approach. Data were collected using the semi-structured interview technique, and samples were selected using the mixed purposive and theoretical sampling. In the process of discovering meanings and conducting interviews, three stages of reconstructing Horizon of Expectations developed by Hans Robert Jauss’ Reception Theory were used. Interview data were categorized and analyzed using the interpretive analysis and the open, axial, and selective coding procedures in the MAXQDA software. The summarization and analysis of data led to the extraction of similarities and differences between architects and non-architects reading of contemporary Tehran’s mid-rise residential buildings and the development of a conceptual model of layers of meaning received by the two groups (by emphasizing the three main components of “general features”, “physical features”, and “content features”, as well their sub-components). The most important findings showed that architects had prioritized façade styles, geometric composition, semantic symbols and signs, while non-architects had prioritized economic values, materials and colors, as well as personal emotions. Meanwhile, it was notable to see the disagreement of the two groups over the aesthetics and symbolic meanings of the Roman style and their maximum agreement over reading post-modern style symbols. Findings could also help architects better account for the semantic needs of the public and provide more desirable façade designs.

کلیدواژه‌ها English

Reading Architecture

Layers of Meaning

Grounded Theory

Reception Theory

Mid-rise Residential Facades

Hershberger, Robert G. 1969. A Study of Meaning and Architecture. EDRA 1: 86-100. https://www.jstor.org/stable/20715148
Sadat Mortazavi Ravari, Mahboubeh, Fatemeh Mehdizadeh Saradj, and Mohsen Feizi. 2022. Visual Preferences of Architects and Non-Architects in Evaluating the Physical Elements of Mid-Rise Residential Apartment Facades in Tehran. Honar-ha-ye-Ziba 27(1): 75-87. https://doi.org/10.22059/jfaup.2022.325269.672641. [in Persian]
Moosavian, Somayeh, Behnaz Aminzadeh GoharRizi, and Azadeh Shahchraghi. 2022. Rethinking the Evolution of Intellectual Systems of Architectural Aesthetics Based on an Anthropocentric Approach. Armanshahr Architecture & Urban Development Journal 15(38): 117-131. https://doi.org/10.22034/aaud.2021.195626.1950. [in Persian]
Namvar Motlagh, Bahman. 2009. Juass & Iser: Reception Theory. Pazhohesh Nameh-e Farhangestan-e Honar 1(11): 93-110. https://www.magiran.com/p636734. [in Persian]
Rahmani, Elahe, Iraj Etesam, and Mostafa Mokhtabad. 2017. A Comparative Analysis of the Modernist and Postmodernist Reading of Architectural work. Journal of Iranian Architecture & Urbanism (JIAU) 12: 95-112. https://doi.org/10.30475/isau.2017.62033. [in Persian]
Adeli, Samira, and Hadi Nadimi. 2022. Form as Affordance: The Theoretical Basis and Conceptual Framework for the Meaning of Architecture. Soffeh 32(1): 21-40. https://doi.org/10.52547/sofeh.32.1.21. [in Persian]
Heidari, Aliakbar, and Nazgol Behdadfar. 2017. Conception of Place for Architects and Non-Architects. Bagh-e Nazar Journal 13(43): 125-138. [in Persian]
Toofan, Sahar, Hasan Memari, Dariush Sattarzadeh, and Mahsa Faramarzi. 2022. The Effect of Components of the Perceptual Dimentions of the Public on the Architectural Semantic Quality of Contemporary Monuments. Journal of Architectural Thought 6(12): 17-39. https://doi.org/10.30479/at.2022.15877.1770. [in Persian]
Jalali, Rostam. 2013. Qualitative Research Sampling. Journal of Qualitative Research in Health Science 1(4): 310-320. [in Persian]
Lang, Jon T. 1987. Creating Architectural Theory: The Role of Behavioral Sciences in Environmental Design. Van Nostrand Reinhold Company.
Karimi, Sedigheh, and Ahmadreza Nasr. 2013. Interview Data Analysis Methods. Pazhuhesh Journal 4(1): 71-94. https://www.magiran.com/p1235220. [in Persian]
Tayebi Abolhasani, Amirhossein. 2019. Introduction to Research Methodology: Standard procedures for qualitative data analysis. Journal of Science and Technology Policy Letters 9(2): 67-95. https://dorl.net/dor/20.1001.1.24767220.1398.09.2.5.1. [in Persian]
Fouquier, Eric. 1988. Figures of Reception Concepts and Rules for a Semiotic Analysis of Mass Media Reception. Intern. J of Research in Marketing, North-Holland 4: 331-347. https://doi.org/10.1016/0167-8116(88)90033-x
Groat, Linda. 1982. Meaning in Post-Modern Architecture: An Examination Using the Multiple Sorting Task. Journal of Environmental Psychology, London 2: 3-22. https://doi.org/10.1016/S0272-4944%2882%2980002-9
Hershberger, Robert G., and Robert C. Cass. 1974. Predicting User Responses to Buildings. In Man-Environment Intractions: Evaluations and Applications, edited by D. H. Carson. Stroudsbury, PA: Dowden, Hutchinson & Ross, 117-133.
Nesbitt, Kate. 1996. Theorizing a New Agenda for Architecture: An Anthology of Architectural Theory 1965-1995. New York: Princeton Architectural Press.
Jauss, Hans Robert. 1974. Literary History as a Challenge to Literary Theory. In New Directions in Literary History, edited by Ralph Cohen. Baltimore: Johns Hopkins University Press.
Gough, Tim. 2013. Reception Theory of Architecture: Its Pre-History and Afterlife. Architectural Theory Review, Routledge, London 18(3): 279-292. http://dx.doi.org/10.1080/13264826.2013.889645
Jencks, Charles. 1987. Post-Modern History. Architectural Design 1(78):13-58.
Nasar, Jack L. 1994. Urban Design Aesthetics, The Evaluation Qualities of Building Exteriors. Journal of Environment and Behavior 26(3): 377-401. http://dx.doi.org/10.4324/9781315531137-7
Nasar, Jack L. 1989. Symbolic Meanings of House Styles. Journal of Environment and Behavior 21(3): 235-257.
Ilbeigi, Marjan, and Mohammad Ghomeishi. 2017. An Assessment of Aesthetics in Conceptual Properties and its Relation to Complexity among Architects and Non-Architects in Residential Façade Design in Iran. Journal of Buildings and Sustainability 2(1): 50-58.
Ilbeigi, Marjan, Azadeh Mahmudi, Mohammad Ghomeishi, and Emad Behrouzifard. 2019. Cognitive Differences in Residential Facades from the Aesthetic Perspectives of Architects and Non-Architects: A Case Study of Iran. Journal of Sustainable Cities and Society 51: 1-12. http://dx.doi.org/10.1016/j.scs.2019.101760
Iser, Wolfgang. 1978. The act of reading: A theory of aesthetic response. The John Hopkins University Press.
Jauss, Hans Robert. 1982. Toward an aesthetic of reception. Theory and History of Literature, University of Minnesota 2: 23-24.
Lorens, Holm. 2010. Brunelleschi, Lacan, Le Corbusier: Architecture, Space and the Construction of Subjectivity. London: Routledge.
Teddlie, Charles, and Fen Yu. 2007. Mixed Methods Sampling. Journal of mixed Methods Research 1: 77-100. https://doi.org/10.1177/2345678906292430
Nasar, Jack L. 1999. House Style Preference and Meanings Across Taste Cultures. Landscape and Urban Planning 44: 33-42. https://doi.org/10.1016/S0169-2046(98)00109-1
Lak, Azadeh. 2014. Grounded Theory Applications in Urban Design Research. Soffeh 24(1): 43-60. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.1683870.1393.24.1.4.3. [in Persian]
Clarke, A. E., and Carries Friese. 2007. Grounded theorizing using situational analysis. The sage handbook of grounded theory.
Corbin, J., and Anselm Strauss. 2014. Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory. Los Angeles: Sage publications.