تحلیل میزان اثربخشی مولفه‌های زمینه‌گرایی بناهای میان‌افزا بر انعطاف‌پذیری فضا در بافت سنتی شهر دزفول

محتشمی‌فر, امین; عظمتی, سعید; اسماعیلی, اعظم

doi:10.22034/aaud.2024.462586.2890

تحلیل میزان اثربخشی مولفه‌های زمینه‌گرایی بناهای میان‌افزا بر انعطاف‌پذیری فضا در بافت سنتی شهر دزفول

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

امین محتشمی‌فر ¹

سعید عظمتی ²

اعظم اسماعیلی ³

¹ کارشناسی ارشد معماری، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

² استادیار، گروه معماری، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول).

³ استادیار، گروه معماری، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

10.22034/aaud.2024.462586.2890

چکیده

در سال‌های اخیر، توجه به معماری بومی بیش‌تر از گذشته شده است. یکی از چالش‌های مهم در شهرهای مدرن، وجود بافت‌های تاریخی در قلب شهرهای معاصر است. ساخت‌وسازهای جدید در شهرها باعث جدایی بافت‌های تاریخی و نادیده‌گرفتن و کاهش ارزش‌های این بافت‌ها شده است. این مطالعه در بافت تاریخی شهر دزفول با هدف بررسی تأثیر زمینه‌گرایی بناهای میان‌افزا بر انسجام بصری و انعطاف‌پذیری فضایی انجام شده است. این پژوهش از روشی ترکیبی (کمی و کیفی) استفاده کرده است. ابتدا با مطالعه اسناد کتابخانه‌ای و مقالات مرتبط با معماری بومی و قابلیت‌های فضایی، مؤلفه‌های مؤثر استخراج شده‌اند. سپس برای تکمیل این مؤلفه‌ها و افزایش پایایی مفاهیم مذکور، مصاحبه‌هایی باز پاسخ با متخصصان معماری، شهرسازی و مرمت انجام شده است. با استفاده از داده‌های پرسش‌نامه و نرم‌افزار SPSS26 و انجام آزمون فریدمن برای بررسی نرمال بودن داده‌ها، رابطه بین متغیرها بررسی شد. سپس تحلیل رگرسیون با استفاده از نرم‌افزار Lisrel انجام گردید و در نهایت با توجه به ضرایب به‌دست آمده از متغیرهای پژوهش، گراف‌ها با کمک نرم‌افزار Gephi تولید شدند. براساس یافته‌های پژوهش در واکاوی دیدگاه افراد از شاخص‌های اثرگذار بر ادراک بناهای میان‌افزا در بافت سنتی شهر دزفول بین شاخص‌های موثر بر ارتقاء انسجام بصری و انعطاف‌پذیری فضایی ارتباط معنادار (0.96=R) است. نتایج تحلیل رگرسیون حاکی از آن بود که سازه‌های سبک (14.93)، تنوع فضایی (15.32)، فضاهای چندعملکردی (14.76) و فرم بنا (14.71) مقداری از واریانس نگرش مثبت به انعطاف‌پذیری و انسجام بصری را پیش‌بینی نماید. معادلات ساختاری نیز نشان می‌هد مدل برازش خوبی از داده‌های دنیای واقعی داشته و تأثیر متغیر انعطاف‌پذیری در مؤلفه‌های زمینه‌گرایی تأیید شده و برازش معنی‌دار بود.

کلیدواژه‌ها

زمینه‌گرایی

معماری بومی

انعطاف ‌فضایی

شهر دزفول

ادراک بصری

عنوان مقاله English

Analysis of the effectiveness of contextual components of intermediate buildings on the flexibility of space in the traditional context of Dezful

نویسندگان English

Amin Mohtashamifar ¹

saeed azemati ²

azam esmaeili ³

¹ M.sc., Department of Architecture, Et.c, Islamic Azad University, tehran, Iran.

² Assistant Professor, Department of Architecture, Et.c, Islamic Azad University, tehran, Iran.

³ Assistant Professor, Department of Architecture, Et.c, Islamic Azad University, tehran, Iran.

چکیده English

In recent decades, vernacular architecture has received more attention in architectural circles than in the past. Finding a common feature that includes all historical and geographical types of native architecture will be a way to better understand this architecture. One of the challenging issues in today's cities is the existence of historical contexts in the heart of contemporary cities. The separation of new urban contexts from historical contexts due to recent constructions leads to deterioration and neglect of the values hidden in these contexts. The present study was carried out in the historical context of Dezful with the aim of investigating the impact of contextualization of intermediate buildings on visual coherence and spatial flexibility. The research method is combined (quantitative and qualitative). In the first step, by studying library and written documents, related articles in the field of native architecture and spatial capabilities, effective components were extracted. Then, in order to complete the components and create reliability in the above concepts, an open interview was conducted with experts in architecture, urban planning and restoration. Using the questionnaire data and spss26 software and taking advantage of the Friedman test to check the normality of the data, we conducted a statistical analysis to check the relationship between the variables, and finally, according to the coefficients obtained from the research variables, we produced graphs with the help of Gephi software was discussed. The results of the research in analyzing people's views on the indicators affecting the perception of intermediate buildings in the traditional context of Dezful city show that the most important indicators affecting the promotion of visual coherence and spatial flexibility are respectively: Lsf structures (14.93), spatial variation ( 15.32), multifunctional spaces (14.76) and building form (14.71).

کلیدواژه‌ها English

contextualism

native architecture

spatial flexibility

Dezful city

visual perception

Atarian, Kourosh, and Behnaz Safarali Najjar. 2019. “Native and Historical Urban Underground Facilities and Urban Sustainability: Case Study of Dezful City Infrastructure.” Journal of Cultural Heritage Management and Sustainable Development 9(1): 2-23. [in Persian]
Bahmani, Elmira, Mohammad-Mahdi Goudarzi Soroush, and Mohammad Ebrahim Zarei. 2016. “Study of Contextual Factors in the Physical Structure of Houses and the Old Fabric of Sanandaj.” Journal of Iranian-Islamic City Studies. [in Persian]
Bidarbakht, Zahra. 2013. “Vernacular Architecture as Contextual Architecture: A Look at the Vernacular Architecture of Shushtar.” In International Conference on Civil Engineering, Architecture and Sustainable Urban Development. Tabriz: Islamic Azad University, Tabriz Branch. [in Persian]
Didehban, Mohammad, Behnaz Safarali Najjar, Kourosh Momeni, and Kourosh Atarian. 2020. “Evaluation of Specialists’ and Non-Specialists’ Visual Perception of Native Urban Spaces in Dezful Based on Gestalt Theory.” Armanshahr Architecture and Urban Development 13(33): 107-119. [in Persian]
Einifar, Alireza. 2003. “A Model for Analyzing Flexibility in Traditional Iranian Housing.” Honar-Ha-Ye-Ziba (13): 64-77. [in Persian]
Hakimi Kalkhoran, Maryam, Mohammad-Karim Khodapanahi, and Mahmoud Heydari. 2011. “The Relationship between Handedness and Visual-Spatial Abilities and Cognitive Flexibility.” Journal of Behavioral Sciences 5(1): 83-89. [in Persian]
Hashempour, Parisa, Ahad Nejad-Ebrahimi, and Sana Yazdani. 2018. “Application of the Contextualism Approach in the Regeneration of Historical Fabrics: Case Study of Saheb-ol-Amr Square, Tabriz.” Sustainable Architecture and Urban Design 6(1): 105-126. [in Persian]
Hataminejad, Hossein, Bahar Habibian, and Maryam Amirshakari. 2016. “Prioritizing Strategies for the Development of Religious Tourism in Dezful City.” Urban Tourism 3(1): 59-76. [in Persian]
Karamy, Jalal, Amineh Mohammadi, and Mohammad Sharifi Kia. 2016. “Spatial Analysis of Urban Flexibility after Earthquake Using the OWA Method in District 12 of Tehran.” Spatial Analysis of Environmental Hazards 3(2): 23-34. [in Persian]
Khodadadi, Elham, Mohammad-Reza Rahimzadeh, and Mehdi Mahmoudi Kamelabad. 2022. “Rereading the Mutual Relationship between Vernacular Architecture and the Beginning of Architecture.” Soffeh 32(99): 5-17. [in Persian]
Kiaei, Mahdokht, Hossein Soltanzadeh, and Ali Akbar Heidari. 2019. “Measuring the Flexibility of the Spatial System Using Space Syntax Technique: Case Study of Houses in Qazvin.” Bagh-e Nazar. [in Persian]
Maleki Ashlaghi, Mitra, and Maryam Ghalambor Dezfuli. 2023. “Explaining a Proposed Model for Qualitative Assessment of Soundscape with a Contextualism Approach in Urban Fabric Using Fourfold Matrices.” Manzar 15(64): 42-53. [in Persian]
Mirpanah, Reza, and Masoud Yousefi Tazakor. 2017. “Study of the Constituent Dimensions of Contextual Architecture and the Relationship between Vernacular Architecture and Its Effect on Spatial Composition in the Design of Educational Buildings Compatible with the Climate of Gilan Province.” In Sixth International Conference on Research in Engineering, Science and Technology. London. [in Persian]
Naghi, Pouyan, and Mostafa Kiani. 2019. “Explaining the Relationship between Vernacular Architecture and Contextualism.” Iranian Scientific Journal of Restoration and Architecture 9(18): 71-90. [in Persian]
Nari Qomi, Masoud, and Sajjad Damyar. 2015. “Approaches to Vernacular Architecture in Modern Architectural Theorizing.” Architecture in Hot and Dry Climate. [in Persian]
Qarehbeglou, Minoo, Ahad Nejad-Ebrahimi, and Ilqar Ardebilchi. 2019. “Infill Architecture: An Interdisciplinary Approach to Design in Historical Context; Case Study: Mashrouteh Commercial Complex in the Historical Bazaar of Tabriz.” Bagh-e Nazar 16(76): 57-68. [in Persian]
Rapaport, Amos. 2013. Anthropology of Housing. Translated by Khosrow Afzalian. 2nd ed. Tehran: Ketabkadeh Kasra. [in Persian]
Rahimi, Leila, Leila Aliloo, and Hadith Bardbar. 2021. “Analysis of the Effect of Contextualism on Place Attachment in Historical Neighborhoods: Case Study of Sorkhab and Dochi Neighborhoods of Tabriz.” Geography and Urban-Regional Planning 11(40): 1-22. [in Persian]
Sotoudeh, Hossein, and Wan Mohd Zakri Wan Abdullah. 2012. “Affected Variables on Successful Infill Design in Urban Historic Context.” Arts and Design Studies 3: 7-12.
Torshabi, Karim Bakhsh, Gholamreza Akrami, and Alireza Einifar. 2021. “Flexibility in Vernacular Rural Housing of Baluchestan, Iran.” Architecture in Hot and Dry Climate 9(13): 103-117. [in Persian]
Wieland, Andreas, and Carl Marcus Wallenburg. 2012. “Dealing with Supply Chain Risks.” International Journal of Physical Distribution & Logistics Management 42(10): 887-900.