تبیین تأثیرات گونه‌‌های انعطاف‌‌پذیری بر تطابق عملکردی مجتمع خدمات شهری به هنگام مدیریت بحران

شریفی, نیکتا; نیک قدم, نیلوفر

doi:10.22034/aaud.2024.362734.2718

تبیین تأثیرات گونه‌‌های انعطاف‌‌پذیری بر تطابق عملکردی مجتمع خدمات شهری به هنگام مدیریت بحران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

نیکتا شریفی ¹

نیلوفر نیک قدم ²

¹ کارشناسی ارشد مهندسی معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

² دانشیار گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول).

10.22034/aaud.2024.362734.2718

چکیده

با توجه به سابقه زلزله و گسل‌‌های فعال متعدد در تهران، همچنین معضلات تراکم جمعیتی و نداشتن آمادگی برای وقوع بحران، عدم بهره‌‌گیری از فناوری‌‌های روز دنیا و از طرف دیگر بلااستفاده بودن پایگاه‌‌های بحران و نداشتن کاربری در زمان‌‌های عادی، این پژوهش بر آن است که با به‌کارگیری اصل انعطاف‌‌پذیری، دو کاربری مختلف را در زمان قبل از بحران و بعد از آن در فضایی ثابت تطبیق دهد تا بتواند با بهره‌‌مندی از روشی کارآمد، عواقب بحران زلزله را بلافاصله پس از آن، کاهش دهد. هدف این پژوهش کاهش اثرات و عواقب و سردرگرمی و بلاتکلیفی افراد آسیب‌دیده پس از زلزله با تأمین فضاهای لازم در منطقه‌‌ای از شهر تهران است. پژوهش حاضر از نظر هدف یک پژوهش کاربردی است و در دسته پژوهش‌‌های آمیخته و به صورت توصیفی- تحلیلی قرار دارد و از نوع زمینه‌یابی (پیمایشی) است. در طی روند پژوهش ابتدا داده‌‌های نظری از طریق مطالعات کتابخانه‌‌ای گردآوری شده، سپس به تجزیه و تحلیل آن‌‌ها به روش کدگذاری پرداخته و به کدهایی قابل سنجش کیفی تبدیل می‌‌شوند. بعد از رسیدن به یک چارچوب نظری از مطالعات انجام‌شده، به وسیله روش ساختاریافته‌‌ی دلفی بر اساس پرسش از صاحب‌نظران، میزان تأثیر گونه‌‌های کدگذاری‌شده‌‌ی انعطاف‌‌پذیری بر تطابق عملکردی مجتمع خدمات شهری به هنگام مدیریت بحران زلزله الویت‌بندی شده و در انتهای پژوهش از لحاظ میزان نحوه تأثیرگذاری دسته‌‌های مختلف انعطاف‌‌پذیری در فضا‌‌ی مجتمع نیز مورد الویت‌بندی قرار می‌‌گیرند. نتایج به‌دست آمده نشان می‌‌دهد که بیش‌ترین میزان تأثیر گونه‌‌های انعطاف‌‌پذیری به ترتیب مربوط به قابلیت توسعه‌‌پذیری، سیستم مدولار بر اساس انطباق شبکه‌‌های طراحی مدولار، چند‌عملکردی بودن، دیوارهای متحرک، مبلمان انعطاف‌‌پذیر و بازشوها و پوسته‌‌های متحرک می‌‌باشد. همچنین بیش‌ترین میزان نحوه‌‌ی تأثیر انعطاف‌‌پذیری در فضای مجتمع نیز به ترتیب مربوط به دسته تغییر ساختاری، تغییر فیزیکی، تغییر فضایی و تغییر بصری می‌‌شود.

کلیدواژه‌ها

سیستم انعطاف‌‌پذیر

شبکه‌‌ی مدولار

طراحی انطباق‌‌پذیر

مدیریت بحران

عنوان مقاله English

Determining the Effects of Flexibility Types on the Functional Adaptability of Municipal Service Complex During Crisis Management

نویسندگان English

Nikta Sharifi ¹

Niloofar Nikghadam ²

¹ M.S. in Architectural Engineering, Faculty of Art and Architecture, South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.

² Associated Professor of Architecture, Faculty of Art and Architecture, South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran (Corresponding Author).

چکیده English

Taking catastrophic repercussions of an earthquake into consideration, the city of Tehran suffers from some critical issues such as being located on several active faults, having critical seismic records, hosting densified population, lack of preparedness for crisis management, absence of modern technological advancements, and also the idle status of crisis management premises in normal situation. This paper tends to adapt two different functions at a single premise before and after the earthquake, by applying the flexibility principle to mitigate the immediate consequences of the disaster. The present study aims to reduce the negative impacts of the crisis and diminish the state of confusion and indecision for injured people after the earthquake by providing essential spaces in a district of Tehran. The article is applied research in terms of objective and is a mixed-method study in the descriptive-analytical category with a grounding (survey) type. The theoretical data are collected through library investigation methods and then analyzed through coding techniques and converted to codes that can be qualitatively assessed. Once the theoretical framework of conducted studies is obtained, the structured Delphi method is used based on the survey from experts to prioritize the effect of flexibility-coded indexes on the functional adaptability of municipal service complex during earthquake crisis management. Eventually, the different categories of flexibility were prioritized concerning their impact on the space of the complex. The results indicate that the most effective flexibility types are related to expandability, modular system based on the modular design networks’ adaptation, multi-functionality, movable walls, flexible furniture, and movable openings and shells, respectively. Furthermore, the highest amount of the impact of various flexibility categories on the complex’s space is related to structural, physical, spatial, and visual changes respectively.

کلیدواژه‌ها English

Flexible System

Modular Network

Adaptive Design

Crisis Management

Altas, Nur Esin, and Ahsen Ozsoy. 1998. Spatial Adaptability and Flexibility as Parameter of User Satisfaction for Quality Housing. Journal of Building and Environment 33(5): 311-323. https://doi.org/10.1016/S0360-1323(97)00050-4
Asefi, Maziyar, Shahin Farrokhi, and Mahsa Nesar Nobari. 2017. Methods of Creating Architectural Flexibility in Small-Scale Residential Buildings. Journal of Iranian Architecture & Urbanism 8(13): 91-108. https://doi.org/10.30475/isau.2018.62050. [in Persian]
Bashiri, Mahsa, and Sayma Khajehei. 2013. Seismic Vulnerability Reduction and Fire Risk Mitigation in Dormitories. Journal of emergency Management 2(1): 15-25. https://www.joem.ir/article_3779.html. [in Persian]
Dadashpoor, Hashem, and Zeinab Adeli. 2016. Measuring the Amount of Regional Resilience in Qazvin Urban Region. Journal of Emergency Management 4(2): 73-84. https://www.joem.ir/article_18579.html. [in Persian]
Eghbali, Seyed Rahman, and Pedram Hessari. 2013. Modular Approach and Prefabrication in Flexible Housing. Journal of Housing and Rural Enviroment 32(143): 53-68. https://jhre.ir/article-1-360-fa.html. [in Persian]
Einifar, Alireza. 2003. A Model for Analyzing Flexibility in Traditional Housing in Iran. Journal of Fine Arts: Architecture and Urban Planning 13(13): 64-77. https://www.sid.ir/paper/419235/fa. [in Persian]
Ghafourian, Mitra. 2018. Identification of Flexible Types (Variables) in Designing Iranian Apartment Housing. Journal of Iranian Architecture & Urbanism 9(15): 63-73. https://www.isau.ir/article_68580.html. [in Persian]
Gharavi Alkhansari, Maryam. 2018. Strategies for Flexibility in Housing in Response to Changing Family Patterns. Journal of Soffeh 28(3): 27-50. https://soffeh.sbu.ac.ir/article_100442.html. [in Persian]
Habraken, N. John. 2008. Design for Flexibility. Journal of Building Research & Information 36(3): 290-296. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09613210801995882
Heydari, Teymour, Alireza Aryan Mehr, and Milad Karimian Shams Abadi. 2018. Architecture of Residential Complexes and Flexible Housing in Iran with Emphasis on Adaptability. Journal of Urban Management 17(50): 257-281. https://www.sid.ir/paper/91923/fa. [in Persian]
Jahani, Reza, and Eman Tazike Lamsaki. 2016. Principles of Designing Urban Flexible Spaces with Disaster Management Approach (Case study: Old Contexts of Gorgan). Journal of Disaster Prevention and Management Knowledge 6(2): 97-107. https://dpmk.ir/article-1-52-fa.html. [in Persian]
Jakupi, Arta Basha, and Berat Istogu. 2017. Modular Architecture as a Synergy of Chous and Order- Case Study: Prishtina, International Journal of Contemporary Architecture “The New Arch” 2(4): 71-81. https://www.researchgate.net/publication/321299736_Modular_Architecture_as_a_Synergy_of_Chaos_and_Order-Case_Study_Prishtina
Johannes, Raphael. 2007. Smart Materials and Structures. 2007. Architecture and Construction Magazine (14): 116-119. [in Persian]
Karimi‌‌ Azeri, Amirreza, Seyed Bagher Hosseini, Bahram Saleh Sedghpour, and Afzal Sadat Hosseini. 2016. Design Principles of Residential Space to Enhance Children’s (3-7 Years Old) Creativity in Iran (Case Study: Tehran District 4). Journal of Bagh-e Nazar 13(41): 19-34. https://www.bagh-sj.com/article_32942.html. [in Persian]
Kharabati, Sajede, and Mansooreh Mohseni. 2022. The Manifestations of Architectural Flexibility in Rural Houses; Case Study: Tazareh Village in Damghan, Iran. Journal of Armanshahr Architecture & Urban Development 15(40): 69-84. https://www.armanshahrjournal.com/article_163860.html. [in Persian]
Kiaee, Mahdokht, Hossein Soltanzadeh, and, Aliakbar Heidari. 2019. Measure the Flexibility of the Spatial System Using Space Syntax (Case Study: Houses in Qazvin). Journal of Bagh-e Nazar 16(71):61-76. https://www.bagh-sj.com/article_86874.html. [in Persian]
Lopez, Marlen, Rubio Ramon, Martin Santiago, and Croxford Ben. 2017. How Plants Inspire Façades. From Plants to Architecture: Biomimetic Principles for the Development of Adaptive Architectural Envelopes. Journal of Renewable and Sustainable Energy Reviews 67: 692-703. https://doi.org/10.1016/j.rser.2016.09.018
Mahmoodi, Mohammad Mehdi. 2018. Designing Educational Spaces with a Flexibility Approach. Tehran: University of Tehran Press. [in Persian]
Mir Moghtadaee, Mahta, Zhaleh Talebi, Leyli Ershad, and Kazem Memar Zia. 2007. Introducing Residential Open Building Principles for Application in Mass Housing Projects. Tehran: Research Center of Road, Housing & Urban Development Press. [in Persian]
Nikravan Mofrad, Mojgan, and Shahabeddin Arfaei. 2005. Principles and Rules of Architectural Design Based on Minimum Dimensions and Adaptation of Modular‬ Networks in Building Production Systems. Tehran: Research Center of Road, Housing & Urban Development Press. [in Persian]
Nikravan Mofrad, Mojgan. 2009